تاریخ انتشار :دوشنبه ۱۰ اسد ۱۴۰۱ ساعت ۰۹:۳۷
کد مطلب : 100753
امر به معروف و نهی از منکر ستون قیام عاشورا
یکی از اهدافی که حضرت سیدالشهدا برای قیام خود ذکر کرده‌اند، آرمان والای امر به معروف و نهی از منکر است. بدین جهت دهه اول محرم را دهه بزرگداشت این اصل مهم اسلامی نامگذاری کرده‌اند. امیرالمؤمنین در حکمت ۳۷۴ نهج‌البلاغه در اهمیت این اصل مترقی فرمودند: «وَ مَا أَعْمَالُ الْبِرِّ کُلُّهَا وَ الْجِهَادُ فِی سَبِیلِ اللـَهِ، عِنْدَ الْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْیِ عَنْ الْمُنْکَرِ، إِلَّا کَنَفْثَهٍ فِی بَحْرٍ لُجِّیٍّ؛ تمام اعمال نیک و حتی جهاد در راه خدا در برابر امر به معروف و نهی از منکر همچون آب دهان است در برابر دریایی عمیق و پهناور». اصلی که اگر فرد و جامعه به شکل صحیح به آن عمل کنند، ارزش و مقامش از همه خوبی‌ها حتی جهاد و جانبازی در راه خدا بیشتر است. به همین سبب است که امام حسین (ع) جانش را برای عمل به این اصل و احیای آن در جامعه فدا می‌کند و بزرگ‌ترین مصداق منکر را حاکمیت ظالم و فاسدی همچون حکومت یزید می‌بیند. حضرت امیر نیز در پایان همان حکمت بالاترین مرتبه این اصل یا حتی بالاتر از امر به معروف و نهی از منکر را سخن گفتن از عدالت در برابر حاکم ظالم ذکر می‌فرماید: «وَ أَفْضَلُ مِنْ ذَلِکَ کُلِّهِ کَلِمَهُ عَدْلٍ عِنْدَ إِمَامٍ جَائِرٍ؛ و بهتر از همه اینها سخن عدل است در برابر حاکم ظالم».
حجت‌الاسلام والمسلمین سید حسین مؤمنی، پژوهشگر و کارشناس دین در گفت‌وگویی با روزنامه وطن امروز چاپ تهران به موشکافی نقش اصل امر به معروف و نهی از منکر در قیام سیدالشهدا و اهمیت و ابعاد این اصل نجات‌بخش اسلامی، پرداخته اند. مشروح این مصاحبه در ادامه می‌آید.

***

امام حسین (ع) جامعه اسلامی را در چه شرایطی می‌دیدند که یکی از اهداف حرکت خود را امر به معروف و نهی از منکر بیان کردند؟
امام حسین (ع) فلسفه قیام خودشان را امر به معروف و نهی از منکر اعلام کردند و سپس در ادامه این مسئله را توضیح دادند «لِطَلَبِ إلاصلاحِ فی أُمَّه جَدّی»؛ امر به معروف و نهی از منکری که در راستای اصلاح و هدایت امت پیغمبر (ص) است؛ یعنی امت توسط حاکمیت اموی از مواضع اسلام دور شدند و امام حسین (ع) قصد دارد این اصلاح را انجام دهد که مردم با دین حقیقی اسلام و اسلام ناب محمدی آشنا شوند.
نکته مهم در سیره تربیتی امر به معروف و نهی از منکر امام حسین (ع) که به نظرم امروز می‌تواند بسیار کارگشا باشد، اولویت‌بندی در امر به معروف‌ها و نهی از منکرها و گسترش امر به معروف و نهی از منکر به همه حیطه‌های اجتماعی است. ما باید مهم‌ترین منکرها را در جامعه بشناسیم، سپس از مهم‌ترین منکرها شروع به امر به معروف و نهی از منکر کنیم. حیطه امر به معروف و نهی از منکر باید گسترده باشد و تمام حیطه‌های اجتماعی را در بر بگیرد و منحصر به یک یا ۲ مورد از معروف نباشد، اگر این اتفاق در امر به معروف و نهی از منکر بیفتد، تمام مردم جامعه طرفدار و گسترش‌دهنده فرهنگ امر به معروف و نهی از منکر خواهند بود.
اینکه برخی از اقشار جامعه نسبت به امر به معروف و نهی از منکر واکنش نشان می‌دهند، به دلیل عملکرد نامناسب ما در برخی از موارد مانند اختصاص امر به معروف و نهی از منکر به بعضی از موضوعات، موقتی بودن و عدم پیگیری تا حصول نتیجه بوده‌است.
متأسفانه امروز امر به معروف و نهی از منکر به یک پدیده اجتماعی شعاری تبدیل شده که در مقاطعی مطرح و سپس به فراموشی سپرده می‌شود. مردم ما طعم شیرین امر به معروف و نهی از منکر را در حیطه‌های اجتماعی اصلاً احساس نکردند و تا این تجربه را به دست نیاورند قاعدتاً این فرهنگ نمی‌تواند یک فرهنگ عام باشد. باید حاکمیت، ستادهای امر به معروف و نهی از منکر و گروه‌های مردمی بیش از اینکه به دنبال اجرا کردن باشند، در پی فرهنگ‌سازی امر به معروف و نهی از منکر در سطح جامعه باشند.

به نظر شما امر به معروف و نهی از منکر حسینی چه تفاوت و فاصله‌ای با امر به معروف و نهی از منکرهای دوران ما دارد؟ به عبارتی چه کار کنیم تا امر به معروف و نهی از منکرهای ما در تراز امر به معروف و نهی از منکرهای حسینی شود؟
امر به معروف و نهی از منکرهای دوران ما بسیار با امر به معروف و نهی از منکر حسینی فاصله دارد. در دوران امام حسین (ع) منکرهای بسیاری در جامعه وجود داشت اما حضرت امر به معروف و نهی از منکر را اولویت‌بندی کردند و از نخستین اولویت یعنی اصلاح امت و مبارزه با حاکمیت آغاز کردند.
امروز نیز باید مهم‌ترین معضلات و مشکلات یا منکرهای جامعه خود را شناسایی کنیم، معروف‌هایی که در جامعه ترک شدند، شناخته شوند و پس از اولویت‌بندی آنها، مردم را دعوت کنیم که در این پدیده اجتماعی با ما مشارکت کنند. اگر مردم احساس کردند که واقعاً امر به معروف و نهی از منکر می‌تواند در عرصه‌های مختلف اجتماعی گره‌گشا باشد، حتماً در مواردی مثل حجاب که ما به دنبال امر به معروف و نهی از منکر هستیم، مردم هم استقبال خواهند کرد اما زمانی که به صورت «مقطعی، گذرا و موضوعی» امر به معروف و نهی از منکر را در برخی پدیده‌ها مثل حجاب منحصر کردیم، قاعدتاً مردم و جامعه هم تصور صحیحی از امر به معروف و نهی از منکر ندارند. در واقع عدم همکاری مردم یا واکنش برخی رسانه‌ها و جریان‌ها نسبت به امر به معروف و نهی از منکر شاید به این دلیل است که ما قبل از اینکه با اجرای صحیح امر به معروف و نهی از منکر، فرهنگ‌سازی انجام دهیم، ظرفیت امر به معروف را به پدیده‌هایی منحصر کردیم که هر چند باید به آنها پرداخته شود اما شاید لازم باشد به گونه دیگری مورد بررسی قرار گیرد.

سبک و روش امر به معروف و نهی از منکر امام حسین (ع) به چه گونه بود و چرا حضرت نقطه اصلی امر به معروف و نهی از منکر خود را مخالفت و مقابله با یزید قرار دادند؟
وقتی انسان امر به معروف و نهی از منکر را اولویت‌بندی می‌کند، در هر حیطه‌ای روش خاص خود را دارد. در زمان یزید، آن زمان که مسئله حاکمیتی می‌شود، امام حسین (ع) دست به شمشیر می‌شوند. زمانی که حضرت با معاویه گفت‌وگو می‌کنند، اگر چه مسئله حاکمیتی است اما تشخیص می‌دهند که استفاده از شمشیر لازم نیست و با معاویه مکاتبه می‌کنند. زمانی که امام نخستین نامه را به مردم کوفه می‌نویسند و حضرت مسلم (ع) را به آنان معرفی می‌کنند، حضرت احساس می‌کنند که مردم کوفه نیازمند شناخت امام هستند، لذا حسین (ع)، امام را به مردم معرفی می‌کنند یعنی توصیه به معروف می‌کنند که مردم کوفه در مسیر حرکت امام دچار اشکال نشوند و امام‌شناسی مردم تقویت شود. امام حسین (ع) ۴ ویژگی امام را برای مردم معرفی می‌کنند و می‌فرمایند: امام کسی است که عامل به کتاب خدا باشد، عدالت را در جامعه گسترش دهد، حامی دین خدا باشد و دلسوزترین افراد برای کسب رضای خداوند تبارک و تعالی و خدمت به مردم در سطح جهان باشد.
امام حسین (ع) در این مرحله با مکاتبه و به اصطلاح امروزی با استفاده از رسانه تلاش می‌کنند این معروف را در جامعه گسترش دهند تا شناخت و بینش مردم نسبت به امامت کامل و تصحیح شود؛ بنابراین امام حسین (ع) در هر یک از این مراحل با روش مخصوص خود، عمل کردند؛ در برخی از مسائل به‌طور مجزا از روش قیام، تبیین و مکاتبه استفاده می‌کردند و در برخی از مسائل و موارد هم حضرت با مال خود سعی می‌کنند که معروفی را گسترش دهند یا جلوی منکری را بگیرند. امام حسین (ع) در برخی مسائل اجتماعی نیز ورود کردند و سعی کردند در مواردی مشکلات اقتصادی را برطرف کنند تا همین مسئله زمینه‌ساز امر به معروف و نهی از منکر باشد؛ بنابراین حضرت در هر حیطه‌ای به روش خاصی وارد آن فضا شده و امر به معروف و نهی از منکر را به انجام رساندند.

چرا امر به معروف و نهی از منکر امام حسین به مقابله نظامی و جنگ سخت با حکومت وقت منتهی شد؟
مقابله امام حسین (ع) با حکومت وقت به اولویت‌بندی حضرت در پیاده‌سازی امر به معروف و نهی از منکر بازمی‌گردد. امام بزرگ‌ترین منکر را حاکمیت وقت تشخیص دادند. با توجه به گفت‌وگوهایی که میان امام و ایادی حکومت اموی رد و بدل شده بود، امام تشخیص دادند این حکومت از بین نخواهد رفت مگر اینکه حضرت دست به شمشیر شوند و قیام کنند، به این منظور قیام کردند و دست به شمشیر شدند و سعی کردند حکومت یزید و اموی را براندازی کنند تا حکومت حق استقرار پیدا کند و بتوانند حق را در جامعه گسترش دهند.
به‌طور کلی در هر جامعه‌ای اگر مردم به دنبال حق باشند، آن زمان به دنبال امام حق هم حرکت می‌کنند. تاریخ نشان می‌دهد که گاهی اشکال از مردمی بوده‌است که متأسفانه به دنبال حق نبودند بلکه در پی منافع و مقاصد خود بودند و به همین دلیل در آن زمان در میان راه امام حسین (ع) را رها کردند و حضرت تنها شدند.
https://payam-aftab.com/vdcdkz0fsyt0z56.2a2y.html
ارسال نظر
نام شما
آدرس ايميل شما

0