تاریخ انتشار :پنجشنبه ۲۶ جوزا ۱۴۰۱ ساعت ۰۹:۰۹
کد مطلب : 100231
چگونگی کسب مقامات و قدرت معنوی
هر کسی دوست دارد که از قدرت‌های ماورای طبیعی استفاده کند و بسیاری با خواندن داستان‌های بزرگان معنوی جهان به‌ویژه اولیای الهی غبطه می‌خورند و آرزو دارند که مانند ایشان از دانش‌های غیبی برخوردار بوده، قدرت تصرف در امور تکوینی داشته و از چشم بصیرت و برزخی سود می‌بردند یا چشمشان به ملکوت و بهشت باز می‌شد و حقایق آن جهانی برایشان کشف می‌شد و موقعیت خود را در جهان دنیا و آخرت می‌دیدند و بهشت را برای خودشان تضمین می‌کردند. اما واقعاً چنین آرزوهایی شدنی و امکان‌پذیر است؟ آیا اینها واقعاً برای مردم عادی امکان‌پذیر است؟ چگونه می‌توان این گونه شد؟ چه راهی برای رسیدن به این آرزوهای دست نیافتنی و شیرین وجود دارد؟ نویسنده در این مطلب راهکار برخورداری از مقامات و قدرت معنوی را تشریح کرده‌است.

هستی در کف دست انسان

شاید در میان آفریده‌های الهی انسان شگفت‌انگیزترین و بی‌مانندترین آفریده باشد. از این روست که خداوند پس از آفرینش انسان بر خود درود و آفرین فرستاد (مومنون، آیه ۱۴) و در برابر اعتراض فرشتگان (بقره، آیه ۳۰) و محاجات فرشتگان در ملأ اعلا (ص، ۶۹) انسان را به عنوان خلیفه انتخاب و معرفی کرد (بقره، آیه ۳۰) و به اعتراض، کفر، تمرد و عصیان ابلیس در آن مقام قدس وقعی ننهاد. (بقره، آیه ۳۴؛ ص، آیه ۷۴)
علت این انتخاب این بودکه خداوند حضرت آدم (ع) را به صورت خودش آفریده‌است. راوی می‌گوید به امام رضا (ع): ای فرزند رسول خدا مردم روایت می‌کنند از پیامبر (ص) که فرمود: خداوند آدم را به صورت خود آفریده‌است. فرمود: خداوند آنان را بکشد زیرا اول حدیث را حذف کرده‌اند. رسول خدا (ص) بر دو مرد می‌گذشت که شنید یکی به دیگری می‌گوید: خدا روی تو و روی کسی را که به تو شباهت داشته باشد، زشت کند. پیامبر (ص) فرمود: ای بنده خدا این سخن را نگو زیرا خداوند آدم را به صورت خود آفریده‌است. (بحارالانوار، ج ۴، ص ۱۱، باب «تأویل قوله تعالی: و نفخت فیه من روحی، و: روح منه. و قوله (صلی الله علیه وآله) خلق اللّه آدم علی صورته».)
خداوند در آیات قرآن این خلقت بر صورت خود را به خوبی تبیین و توضیح داده‌است؛ نخست اینکه از روح خود (روحی) در حضرت آدم (ع) دمید (حجر، آیه ۲۹؛ ص، آیه ۷۲) و دیگر آنکه همه صفات و اسمای خود را حضرت آدم (ع) داد که به شکل تعلیم همه اسماء الهی از آن یاد کرده‌است. (بقره، آیه ۴۱) این تعلیم هرگز به معنای آموزش و تعلیم علم حصولی نیست که الفاظ و مفاهیم یا همان اسم الاسم را به انسان بیاموزد؛ بلکه مراد آن است که حقیقت اسم را به انسان داده‌است که همان صفات ظهوری خداوند است. وقتی ما از اسمای الهی سخن می‌گوییم مراد حقیقت اسم است نه نامی که به آن حقیقت اشاره دارد و از الفاظ است؛ بنابراین، اینکه خداوند حضرت آدم (ع) را به صورت خود آفریده به معنای آن است که حضرت آدم (ع) را مظهر اسما و صفات خود قرار داده‌است. از همین‌رو آن حضرت (ع) شایستگی سجده هستی و ماسوی الله را یافته‌است تا این گونه حضرت آدم (ع) را به عنوان خلیفه و مظهر الوهیت و ربوبیت خداوند بشناسند و از او بیاموزند و بهره‌مند شوند. (بقره، آیه ۳۳)
همان گونه که حضرت آدم (ع) شایسته این مقام شده‌است، فرزندان از نسل او نیز این امکان را خواهند یافت که خلیفه و مظهر کامل اسمای الهی شوند؛ هر چند که همگی از خلافت عمومی بهره‌مند هستند و به‌طور طبیعی بر همه ما سوی الله برتر هستند؛ ولی این خلافت زمانی کامل و تمام خواهد شد که انسان بتواند همانند حضرت آدم (ع) مظهر اسما و صفات الهی شود. آنگاه است که ما سوی الله در کف دست هر کسی خواهد بود که به مقام مظهریت رسیده باشد.

چگونگی رسیدن به مظهریت در الوهیت و ربوبیت

یکی از پرسش‌های اساسی انسان این است که چگونه می‌توانیم به مقامی برسیم که ما سوی الله در اختیار ما باشد؟ آیا واقعاً برای هر انسانی این شدنی است که مظهر خداوند شود؟
از آیات قرآن به دست می‌آید که چنین امکانی برای هر شخصی فراهم است و انسان به‌طور طبیعی از چنین ظرفیتی برخوردار است و تنها کاری که می‌بایست انجام دهد این است که خود را خدایی کند و صفات و رنگ خداوند را در خود تجلی بخشد؛ چرا که در این صورت است متاله و ربانی می‌شود و خداوند او را به عنوان مجاری فعل خود قرار می‌دهد؛ به خشم او خشم می‌گیرد و به رضایت او خشنود می‌شود؛ چرا که بسیاری از صفاتی که به خداوند نسبت داده می‌شود در حقیقت صفات اولیای الهی است؛ زیرا در روایات شیعی بیان شده که برای خداوند تنها پنج صفت اصلی است که به آن امهات الاسماء و صفت ذات می‌گویند. این پنج صفت ذات که همه صفات دیگر از آن برمی‌خیزد، عبارت از صفات حی، علم، قدرت، سمع و بصر است (البته اهل سنت اراده و کلام را نیز از امهات الاسماء دانسته‌اند) و بقیه صفات در حقیقت صفات فعل است که مرتبط به اولیای الهی است. انسانی که خدایی می‌شود و در مقام مظهر الهی در می‌آید، خداوند او را فانی در خود می‌کند، پس بقای بنده به خداست. در این صورت است که خداوند بنده‌ای که به وحدت سه‌گانه رسیده و از شرک در فعل، صفت و ذات رهیده و مظهر «وحده وحده وحده» شده باشد، همه چیزش را به خود نسبت می‌دهد؛ بنابراین بسیاری از صفاتی که به خداوند نسبت داده می‌شود، در حقیقت صفت بندگان مخلص (خالص شده) اوست که به حکم فنای فی الله، خداوند آن را به خود نسبت می‌دهد.
در کتاب کافی کلینی و توحید صدوق در حدیثی به نقل از امام صادق (ع) به این مسئله اشاره شده‌است. از امام دربارهٔ این آیه سؤال شده‌است: فلما اسفونا انتقمنا منهم؛ و چون ما را به خشم درآوردند، از آنان انتقام گرفتیم. (زخرف، آیه ۵۵)
امام صادق (ع) در پاسخ فرمودند: خدای – تبارک و تعالی – مانند ما خشگمین نمی‌شود، بلکه او برای خود اولیائی خلق کرده که آنها خشمگین یا خشنود می‌شوند و آن اولیاء، مخلوق خدا و مدبر به تدبیر خدایند و خدای‌تعالی رضای آنان را رضای خود و سخط آنان را سخط خود قرار داده‌است؛ چون ایشان را داعیان به سوی خود و دلیل‌هایی بر هستی و آثار هستی خود قرار داده‌است بدین جهت اولیاء اللّه به خاطر او خشم می‌کنند و به خاطر او راضی می‌شوند و اصولاً خدای تعالی در معرض این گونه احوال قرار نمی‌گیرد و اگر خود خدای تعالی اینگونه الفاظ را دربارهٔ خود استعمال نکرده بود، ما نیز استعمال نمی‌کردیم، ولی از آنجا که خودش استعمال کرده‌است، ناگزیر باید معنای صحیحی برایش پیدا بکنیم؛ معنایی که کلام خود او آن را تصدیق کند، همچنانکه فرمودند: من آهان ولیا فقد بارزنی بالمحاربه و دعانی الیها؛ هر کس یکی از اولیای مرا اهانت کند، به جنگ من آمده و به من اعلان جنگ کرده‌است. و نیز فرموده: من یطع الرسول فقد اطاع اللّه؛ هر کس رسول را اطاعت کند، خدا را اطاعت کرده‌است. (نساء، آیه ۸۰) و نیز فرموده:ان الذین یبایعونک انما یبایعون اللّه؛ کسانی که با تو بیعت می‌کنند با خدا بیعت کرده‌اند. (فتح، آیه ۱۰) همه این گونه تعبیرات همان معنایی را دارد که برایت گفتم و همچنین رضا و غضب خدا و صفات دیگری که نظیر رضا و غضب هستند، همه در حقیقت صفات اولیای خداست نه صفات خود خدا. (توحید، شیخ صدوق، ص ۱۶۸ – ۱۶۹)
اما چگونه می‌توان به مظهریت در الوهیت و ربوبیت رسید و ربانی (آل عمران، آیه ۷۹) شد؟ خداوند در آیات قرآن، اسلام را تنها راه رسیدن به این مقامات می‌داند و در آیاتی از جمله آیات ۳۱ و ۳۲ سوره آل عمران مشخص می‌کند که راه رسیدن آن است که از پیامبر (ص) اطاعت کنید که ایشان فانی فی الله و باقی بالله است تا این گونه صفات خدایی در شما بروز و ظهور یابد و محبوب و مرضی خداوند شوید و به عنوان نفس مطمئنه در جنت ذات مستقر گردید. (فجر، آیات ۲۷ تا ۳۰)
مهم‌ترین جلوه اطاعت از خدا و رسول ایمان صادق و عمل خالص است. از این‌رو خداوند در آیاتی از جمله در آیه ۳۰ سوره فصلت می‌فرماید: إنّ الّذین قالوا ربّنا الله ثمّ استقاموا تتنزّل علیهم الملائکه ألاّ تخافوا ولاتحزنوا وأبشروا بالجنّه الّتی کنتم توعدون؛ براستی کسانی که گفتند پروردگار ما الله است و سپس در این راه استقامت ورزیدند، بر ایشان فرشتگان نازل می‌شوند و (می‌گویند) که از آینده مهراسید و از گذشته اندوهگین مشوید و به بهشتی بشارتتان باد که از پیش بدان وعده داده شده بودید.
از این آیه به دست می‌آید که کسانی که معرفت کامل نسبت به خداوند و ربوبیت او یافته و بر این باور و اعتقاد صادق بوده و آن را شعار خود قرار داده و در برابر مشکلات استقامت ورزیدند فرشتگان الهی بر ایشان فرود می‌آیند. این نزول فرشتگان یک بار نیست، بلکه در همین دنیا بارها و بارها بر ایشان فرود می‌آیند و اخباری خاص را به ایشان گزارش می‌دهند و در خدمت ایشان خواهند بود. پس نکته مهم در بهره‌مندی از قوای غیبی و قدرت‌های دیگر ماورایی این است که ایمانی چنین به دست‌آوریم و استقامت در ایمان داشته باشیم. استقامت از واژه قَوَمَ به معنای استمرار و پایداری، (اساس‌البلاغه، زمخشری، ص۵۳۸) راستی، ایستادن، راست شدن، راست بایستادن (لغت نامه دهخدا) و قرار داشتن در راه راست بدون منحرف شدن است. (مفردات الفاظ قرآن کریم، راغب اصفهانی، ذیل واژه قوم)

تقوا در رسیدن به مقامات معنوی

کسی که بتواند در برابر فشارهای درونی هواهای نفسانی و فشارهای بیرونی وسوسه‌های شیطانی مقاومت کند و به‌ویژه تقوای الهی را به دست آورد و از هرچه خداوند نهی کرده یا امر نموده پیروی و اطاعت کند، در این صورت است که بهره‌مند از صفات الهی می‌شود که از همه مهم‌تر همان امهات‌الاسماء است.
خداوند در آیاتی از جمله ۲۸۵ سوره بقره می‌فرماید: وَاتَّقُواْ اللهَ وَیُعَلِّمُکُمُ اللهُ؛ و اگر تقوای الهی پیشه گیرید، خداوند به شما تعلیم می‌دهد. بی‌گمان این تعلیمی که خداوند در اینجا به متقین وعده داده‌است، از تعلیم‌های عادی مانند علوم حصولی نیست؛ بلکه علم و دانش خاصی است که از آن به علم لدنی (کهف، آیه ۶۵)، علم الکتاب (نمل، آیه ۴۰؛ رعد، آیه ۴۳) و مانند آن یاد کرده‌است. این علوم برای صاحبان آن توانایی و قدرتی بی‌مانند فراهم می‌آورد چنان‌که در داستان انتقال تخت بلقیس، اعمال خضر نبی (ع)، و امیرمومنان علی (ع) در آیات قرآن گزارش شده‌است.
به سخن دیگر، اگر خداوند در آیه ۳۱ سوره بقره از تعلیم‌الاسماء به حضرت آدم (ع) سخن گفته و آن را علت انتخاب آن حضرت (ع) برای خلافت الهی دانسته‌است، همین تعلیم نیز برای کسانی که در مسیر صراط مستقیم اسلام قرار گیرند، فراهم است. پس خداوند کسانی که تقوای الهی را در پیش گیرند، تعلیم‌الاسماء کرده و ایشان را به‌عنوان مظاهر اسمای الهی به خلافت در الوهیت و ربوبیت برمی‌گزیند.
بر این اساس اینان در جایگاهی هستند که فعل ایشان فعل خداوند خواهد بود و همچنین فعل خدا فعل ایشان است؛ از این روست که اطاعت خدا و رسول یکسان دانسته شده‌است؛ چرا که در همه چیز مظاهر الهی هستند و نطق ایشان نطق خداست (نجم، آیه ۳) و تیر انداختن ایشان همان تیر انداختن خداست (انفال، آیه ۱۷) چرا که خدایی شده و مظهر ربوبیت و پروردگاری شده‌اند.
ایشان نسبت به همه چیز آگاهی دارند و این‌گونه نیست که پرده‌ای در برابرشان از حجاب‌های ظلمانی یا نورانی باشد، چنان‌که بر اکثریت مردم است و تا مرگ این پرده بر چشمان و دل و گوش دارند. (ق، آیه ۲۲) پس همه‌چیز را از ملکوت و غیر آن می‌ببینند (انعام، آیه ۷۵) و از اخبار ملأاعلی خبر دارند و دیگر نیازی نیست که مانند شیاطین به استراق سمع بپردازند و بخواهند با دزدی چیزی را استماع کنند و اخباری را دریابند. (صافات، آیه ۸) بلکه خود در ملأاعلی مستقر هستند؛ چنان‌که پیامبر (ص) در آن مقام یا برتر از آنها مستقر بوده‌است. (نجم، آیات ۸ و ۹) پس می‌توانند هر چیزی که را که خداوند در عالم تدبیر می‌کند بدانند و ببینند؛ زیرا در قرب الهی بلکه فانی فی‌الله و بقای بالله هستند و از تدبیر اموری که از آسمان تا زمین اتفاق می‌افتد نه تنها در کلیات و جزئیات آن آگاه هستند بلکه خود اهل تصرف و تدبیر به‌عنوان یدالله، عین‌الله، اسدالله، ثارالله، سمع‌الله و مانند آن هستند؛ بنابراین اولیای الهی مصداق آن چیزی می‌شوند که امام صادق (ع) دربارهٔ اولیای الهی گفته‌است. کلینی در کتاب کافی در حدیثی از آن حضرت نقل می‌کند که فرموده‌است: ان الله-جل جلاله- قال: ما تقرب الی عبد من عبادی بشیء احب الی مما افترضت علیه و انه لیتقرب الی بالنافله حتی احبه فاذا احببته کنت سمعه الذی یسمع به و بصره الذی یبصر به ولسانه الذی ینطق به ویده آلتی یبطش بها ان دعانی اجبته و ان سئلنی اعطیته؛ خدای-جل جلاله- می‌فرماید: هیچ بنده ای به سوی من اسباب تقرب خود را فراهم نمی‌سازد که محبوب‌تر باشد نزد من از آنچه را که من بر وی واجب کرده‌ام و به‌طور یقین، بنده من به سوی من تقرب می‌جوید با به‌جا آوردن کارهای مستحب، تا جایی که من او را دوست دارم؛ پس چون من او را دوست داشتم، من گوش او هستم که با آن می‌شنود و چشم او هستم که با آن می‌بیند و زبان او هستم که با آن سخن می‌گوید و دست او هستم که با آن می‌دهد و می‌گیرد و پای او هستم که با آن راه می‌رود؛ وقتی که مرا بخواند اجابت می‌کنم و وقتی که از من درخواست کند به او می‌دهم. (الکافی، ج ۲، ص۳۵۲، باب من اذی‌المسلمین و احتقرهم)
خداوند بارها از بنده‌های خود خواسته‌است که به زندگی دنیا دل نبسته (لقمان، آیه ۳۳؛ عنکبوت، آیه ۶۴) و آن را بازیچه‌ای بدانند (انعام، آیه ۳۲) و متوجه زندگی آخرت باشند که حیات محض است (عنکبوت، آیه ۶۴) پس هرگز یاد خدا از دلشان بیرون نرود و خداوند را همه‌جا شاهد و ناظر (فصلت، آیه ۵۳) و مشهود در همه چیز (همان) و همراه همه چیز (حدید، آیه ۴) دانسته و مواظب خود باشند (تحریم، آیه ۶؛ مائده، آیه ۱۰۵) تا شیطان ایشان را فریب ندهد (انشقاق، آیه ۶) راه دروغین در برابر ایشان نگذارد (جن، آیه ۱۷) و موجبات فراموشی خداوند نشود تا خودشان را نیز فراموش کنند (حشر، آیه ۱۹) و گرفتار غفلتی شوند و حضور خداوند را نبینند (کهف، آیه ۲۸) بلکه همواره مواظب هواهای نفسانی و وسوسه‌های شیطانی باشند (ناس، آیات ۴ و ۵) و خدا را بسیار یاد کنند و به چشم دل ببینند (بقره، آیه ۲۰۰) و دل‌ها را به یاد خدا آباد سازند. (دعای کمیل) پس این‌گونه است که مسیر تقوا را خواهند پیمود و کادح به سوی خداوند بوده و خدایی و ربانی می‌شوند و از قدرت‌های ماورایی بهره‌مند خواهند شد. (انشقاق، آیه ۶)
انسان هرچه بتواند اسمای الهی بیشتری را به شکل بهتر و کامل‌تر و تمام‌تری در خود ظهور و بروز دهد، این علوم و قدرت‌ها و اسمای خمسه که از ام‌الاسماء است در وی بیشتر و بیشتر خواهد شد.
منبع : کیهان
https://www.payam-aftab.com/vdcex78zzjh87wi.b9bj.html
ارسال نظر
نام شما
آدرس ايميل شما

0