تاریخ انتشار :پنجشنبه ۲ سرطان ۱۴۰۱ ساعت ۱۷:۲۹
کد مطلب : 100351
این قیام چهره خشن و ماهیت واقعی رژیم کمونیستی به اصطلاح طرفدار خلق کارگر و زحمتکش را آشکار و عریان ساخت که این حکومت علیرغم پسوند دموکراتیک و ادعای طرفداری از حقوق کارگران و خلق زحمتکش یک رژیم مستبد و سرکوبگر خشن ضد مردمی است.
قیام شکوهمند چِنداوُل افشاگر ماهیت واقعی رژیم خلقی کابل
قیام چنداول اولین قیام گسترده شهروندان کابل بویژه جامعه شیعیان علیه حکومت کمونیستی نور محمد تره‌کی در کابل بود که در تاریخ ۲ و ۳ سرطان/تیر ۱۳۵۸، در منطقه چنداول کابل به وقوع پیوست. بنابر برخی ادعاها قرار بود قیام گسترده مردمی با همکاری برخی دیگر از گروهای مخالف حکومت در مناطق مختلف کابل صورت بگیرد اما در روز موعود فقط معترضانی که اکثرا شیعه و قزلباش با پرچم‌های سبز به خیابان‌ها آمدند و دست به تظاهرات زدند.

 نیروهای دولتی که از وقوع این تظاهرات اطلاع یافته بودند، از شب قبل برای سرکوب تظاهرات‌کنندگان آمادگی گرفته بودند. نیروهای دولتی در 2 سرطان/تیر 1358، تظاهرات‌کنندگان چنداول را محاصره کردند و از هر طرف آن‌ها را به رگبار گلوله بستند. بسیاری از تظاهرات‌کنندگان در همان زمان کشته شده و تعداد زیادی دیگر توسط دولت دستگیر و اعدام شدند. مجموع شهدای این قیام حدود ۱۰ هزار تن برآورد می‌شود. در فردای این قیام در ۳ سرطان/تیر، قیام دیگری توسط این مردم به انجام می‌شود اما سربازان دولتی بسیاری از آنان را دستگیر و بسیار زیادی را اعدام و در گورهای دسته‌جمعی دفن می‌کند.

«آنتونی هیمن» خبرنگار انگلیسی و کارشناس امور مسائل افغانستان در این باره چنین می‌نویسد:
«اولین قیامی که مردم کابل برپا کردند در شهر کهنه کابل، در محله جاده میوند (چنداول محله شیعه نشین) و در روز سه‌شنبه، 23 جون 1979 بود. این تظاهرات، به خوبی سازمان داده شده بود. هدف از برپا کردن آن، تحریک همه مردم از سنی و شیعه بود. حدود صد هزار نفر که بیشترشان هزاره بودند، در جاده میوند با پرچم‌های سبز به راه افتادند. سازمان دهندگان، جزوه‌هایی بر ضد حکومت پوشالی کمونیست دست نشانده تره‌کی بین مردم پخش می‌کردند. چندین هزار نفر از مردم به تظاهر کنندگان پیوستند؛ اما این افراد فقط مسلح به کارد و چماق بودند. سپاهیان سر رسیدند و به مدت چهار ساعت سربازانی که تا بن دندان مسلح بودند، به تظاهرکنندگان و عابران، شلیک کردند و عده زیادی را کشتند. پس از چهار ساعت، افرادی که زنده مانده بودند به کوچه‌های تنگ جاده میوند پناه بردند. بیمارستان‌های کابل به‌رغم همدردی پزشکان، حاضر به پذیرش مجروحان برای امر مداوا نبودند؛ زیرا می‌ترسیدند که از سوی حکومت تنبیه شوند، کارکنان شفاخانه‌ها حق داشتند بترسند. میزان بی‌رحمی که در پی این تظاهرات ناموفق اعمال شد، هرگز در خارج ارزیابی نشده است. در مدت کوتاهی نیروهای اضافی به شهر کهنه آورده شد؛ اما روز یکشنبه، 24 جون مردم هزاره اقدام به تظاهرات مجدد کردند.»

چیزی که در قیام چنداول اهمیت زیادی دارد این است که اولا این نخستین قیام گسترده مردمی بود که علیه رژیم کمونیستی کابل به وقوع پیوست و سر آغازی بود برای قیام‌های بعدی در کابل از جمله قیام سوم حوت و قیام بالاحصار.

ثانیا این قیام چهره خشن و ماهیت واقعی رژیم کمونیستی به اصطلاح طرفدار خلق کارگر و زحمتکش را آشکار و عریان ساخت که این حکومت علیرغم پسوند دموکراتیک و ادعای طرفداری از حقوق کارگران و خلق زحمتکش یک رژیم مستبد و سرکوبگر خشن ضد مردمی است که هیچ تعلقی به مردم افغانستان ندارند و حاضر اند که مردم افغانستان را برای حفظ قدرت خود و منافع کشورهای حامی خویش به رگبار ببنندند و هزاران نفر از مردم غیر نظامی را قربانی نمایند.

دلایل شکست قیام چنداول
گفته می شود که قیام چنداول قیام برنامه ریزی شده بود که قرار بود در تمامی مناطق شهر کابل صورت بگیرد و همه مردم از شیعه و سنی و با مشارکت همه اقوام به صورت هماهنگ و همزمان صورت بگیرد. اما در روز موعود تنها مردم شیعه چنداول دست به قیام زدند و دیگران در این قیام شرکت نکردند لذا حکومت وقت هم توانست به راحتی قیام را سرکوب نماید.

چنانکه اشاره کردیم در برنامه‌ریزی قیام چنداول، اعضای گروه‌های مختلف شیعه و سنی اشتراک داشتند. روز قیام ۲ سرطان/تیر۱۳۵۸ تعیین شده بود و قرار بود این قیام با انفجارهای متعدد در یک زمان در تمام شهر کابل آغاز شود. اما این قیام قبل از عملی شدن افشاء می‌شود. در کتاب قیام چنداول دو ادعا متفاوت در خصوص افشای این قیام مطرح شده‌است؛ برخی معتقداند که انفجار پیش از موعد یکی از این بمب‌ها در نزدیک پل باغ عمومی منجر به افشای این عملیات و حضور گسترده نیروهای امنیتی در سطح شهر کابل شد و دولت تمامی راه‌های مهم را در نقاط مختلف شهر مسدود ساخت.

 و برخی دیگر ادعا دارند که قیام، شب قبل از عملیات افشاء شده و برخی نیروهای خائن و نفوذی به دولت اطلاع داده بود لذا تصمیم بر قیام لغو شده بود و تمامی گروه‌ها بجز مردم چنداول از لغو قیام آگاهی داشتند.

در روز ۲سرطان ۱۳۵۸ مردم چنداول بدون آگاهی از لغو قیام به خیابان‌ها آمده و کنترل برخی از مراکز امنیتی را در اختیار گرفته و افراد مستقر در آن را خلع سلاح کردند. حدود صد هزار نفر که بیشترشان از مردم شیعه بودند، با پرچم‌های سبز در جاده میوند به راه افتادند. نیروهای دولتی که برای سرکوب تظاهرات آمادگی داشتند؛ مسیر معترضان را مسدود و به مدت ۴ ساعت به عابران و افرادی که در تظاهرات شرکت کرده بودند شلیک کردند و عده زیادی را کشتند. شفاخانه‌های کابل از پذیرش مجروحان سرباز زدند و به همین علت تلفات مردمی افزایش یافت.

پس از شکست و سرکوب قیام چنداول نیروهای امنیتی حدود 3 هزار نفر از مردم غیر نظامی شیعه مذهب را دستگیر و به شهادت رساندند.

در هرصورت قیام چنداول تن سران رژیم را به شدت لرزاند و خواب راحت را از چشم آنان ربود و اختلافات را در درون رژیم بیشتر کرد و پایه‌های حکومت کمونیستی را چنان سست کرد که به مداخله نظامی اتحاد جماهیر شوروی برای حمایت از رژیم دست نشانده خود و جلوگیری از سقوط آن در افغانستان انجامید.
 
https://www.payam-aftab.com/vdchmvnzz23nvxd.tft2.html
تگ ها
ارسال نظر
نام شما
آدرس ايميل شما

0