پایگاه خبری پیام آفتاب 17 حمل 1398 ساعت 13:13 http://www.payam-aftab.com/fa/doc/article/89632/حکومت-موقت-دیدگاه-ها-انگیزه-ها -------------------------------------------------- عنوان : ​حکومت موقت؛ دیدگاه‌ها و انگیزه‌ها سید اسحاق شجاعی -------------------------------------------------- تشکیل اداره موقت تنها در داخل افغانستان دو جبهه موافق و مخالف را تشکیل نداده است؛ بلکه کشورهای دخیل در جنگ و صلح افغانستان نیز مواضع مخالف و موافق خود را با اداره موقت اعلام کرده‌اند. متن : این روزها یکی از موضوعات پرچالش در افغانستان تشکیل دولت یا اداره موقت است. اداره موقت در مذاکرات زلمی خلیل زاد نماینده ویژه ایالات متحده امریکا با نمایندگان طالبان مطرح شده است. براساس این طرح، ایالات متحده و طالبان بر سر یک دولت موقت به مدت کمتر از دو سال به توافق می رسند. دولت موقت از نمایندگان احزاب و نمایندگان طالبان ساخته می شود و زمینه انتخابات ریاست جمهوری را در طی دو سال آماده می کند. برخی تحلیل گران نزدیک به طالبان گفته اند امریکا طرح تشکیل دولت موقت را به طالبان داده است. وحید مژده، آگاه مسائل سیاسی که از مقامات وزارت خارجه در حکومت طالبان بود گفته خلیل زاد، پیشنهاد ایجاد اداره موقت در افغانستان را به نمایندگان طالبان داده است. او اظهار کرده است که خلیل زاد از طالبان خواسته تا فهرست نمایندگان شان را برای شرکت در اداره موقت به آمریکا تحویل دهد؛ تا پس از اداره موقت و حضور نمایندگان طالبان در آن تصمیم برای انتخابات گرفته شود. از جانب دیگر طالبان بارها اظهار داشته که دولت کنونی را به رسمیت نمی شناسد. این گروه تاکنون به مذاکره با دولت افغانستان تن نداده و اعلام کرده می خواهد با ایالات متحده امریکا مذاکره کند تا با دولت دست نشانده اش. بر این اساس طالبان نیز ایده دولت موقت را مطابق دیدگاه های خود یافته است. براین اساس طالبان و برخی از رهبران احزاب سیاسی از تشکیل اداره موقت طرفداری می کنند. چندی پیش نشستی از سران سیاسی و رهبران احزاب جهادی با نمایندگان طالبان در مسکو برگزار شد. در این نشست دو طرف بر تشکیل اداره موقت تأکید کردند. آن ها استدلال می کنند که تا رژیم فاسد کنونی بر سر اقتدار باشد مذاکرات صلح به نتیجه نمی رسد؛ وضعیت جنگی، فساد و ناامنی ادامه می یابد. در همین حال مقامات حکومت وحدت ملی مخالفت خود را با دولت موقت اعلام کرده اند. رئیس جمهور غنی و سخنگویان دولت، بارها اظهار کرده اند که حکومت وحدت ملی برخاسته از آراء مردم افغانستان است. هم چنان حکومت وحدت ملی تأکید می کند که تنها راه حل جنگ در افغانستان مذاکره مستقیم گروه طالبان با حکومت وحدت ملی است که نماینده قانونی و رسمی و شناخته شده مردم افغانستان می باشد. در تازه ترین اظهار نظر مقامات حکومت وحدت ملی، عبدالله عبدالله رئیس اجرائیه کشور و یکی از دو شریک این حکومت، گفته است که به تشکیل اداره موقت ضرورتی نیست. افغانستان حکومت قانونی خود را دارد و انتخابات را نیز برگزار می کند. تشکیل اداره موقت تنها در داخل افغانستان دو جبهه موافق و مخالف را تشکیل نداده است؛ بلکه کشورهای دخیل در جنگ و صلح افغانستان نیز مواضع مخالف و موافق خود را با اداره موقت اعلام کرده اند. عمران خان نخست وزیر پاکستان تاکنون چند بار از تشکیل اداره موقت که در آن طالبان سهم عمده داشته باشد حمایت کرده است. او گفته به زودی دولت موقت متشکل از همه افغان ها در افغانستان ایجاد خواهد شد؛ در این حال دولت افغانستان به سخنان عمران خان واکنش نشان داد و آن را مداخله صریح در امور داخلی افغانستان خوانده است. وزارت خارجه افغانستان نیز مقامات سفارت پاکستان را در کابل به وزارت خارجه احضار و اعتراض دولت افغانستان را ابلاغ کرد. چندی پیش محمّدعمر داوودزی رئیس دارالانشا/ دبیرخانه شورای عالی صلح که به نمایندگی از رئیس جمهور غنی به جمهوری اسلامی ایران سفر کرده و با مقامات این کشور گفت وگو کرده بود، در بازگشت به کابل، اظهار داشت: دولت ایران به حضور و مشارکت طالبان در حکومت اصرار دارد. این گفتة مقام شورای عالی صلح به معنای حمایت دولت ایران از تشکیل اداره موقت تلقی می شود. در برابر این جبهه، گروه دیگری از کشورهاست که از ادامه فعالیت دولت کنونی حمایت می کنند و خواهان مذاکره مستقیم طالبان با حکومت وحدت ملی می باشند. دولت هند، یکی از این کشورهاست که تشکیل اداره موقت را رد کرده است. ویجی گوخال معاون وزیر امور خارجه هند در دیدار با زلمی خلیل زاد گفته است: کشورش از تشکیل دولت موقت در افغانستان پشتیبانی نمی کند. اداره موقت با کدام انگیزه ها؟ از دید ناظران بی طرف هرچند حکومت وحدت ملی دیگر انرژی برای مقابله با طالبان، ناامنی و فساد گسترده اداری ندارد؛ امّا در انگیزه طالبان، رهبران سیاسی و امریکا برای تشکیل اداره موقت شک و تردیدهای بسیاری وجود دارد. انگیزه طالبان از تشکیل اداره موقت در حقیقت زدن ضربه نخست به دستاوردهای دو دهه اخیر مردم افغانستان است. طالبان می خواهند با تشکیل اداره موقت، گام نخست را برای نابودی ساختارهای موجود بردارند؛ زیرا این گروه اصولاً با دستاورهای دوره جدید کشور مخالف است؛ آن ها را غربی می داند و سال ها در برابر آن ها جنگیده است. قانون اساسی، انتخابات آزاد، آزادی های مدنی، آزادی رسانه ها و زنان، حقوق بشر و ... هیچ کدام با اندیشه های طالبانی سازگار نیست. برای طالبان تشکیل اداره موقت گام اوّل است، گام های بعدی نابودی تمام دستاوردهای اخیر مردم افغانستان و پایه گذاری نهادهای جدیدی است که با اندیشه ها و دیدگاه های طالبان سازگار است. و امّا رهبران سیاسی؛ اکثر آن ها که در مسکو رفته و با نمایندگان طالبان دیدار کردند کسانی هستند که با حکومت وحدت ملی و شخص اشرف غنی زاویه پیدا کرده اند. حامد کرزی از همان آغاز مخالف اشرف غنی و عبدالله بود؛ عطامحمد نور پس از آن که یک و نیم دهه به عنوان والی بلخ شریک حکومت اشرف غنی بود؛ سرانجام پس از برکناری اش از ولایت بلخ، به یک مخالف سرسخت حکومت تبدیل شد؛ محمد محقق تا دو ماه پیش معاون رئیس اجرائیه بود؛ پس از آن که در دسته بندی های انتخاباتی از تیم اشرف غنی و عبدالله فاصله گرفته به تیم حنیف اتمر پیوست، از کار بر کنار شد. گفته می شود این ها کسانی هستند که منافع شخصی و حزبی خود را در حکومت وحدت ملی از دست داده اند. از تشکیل اداره موقت حمایت می کنند بدین امید که جایگاه مناسبی در آن به دست آورند و در حکومت آیندة به منافع خود و حزب خود برسند. واقعیت ثابت شده این است که رهبران سیاسی، تحلیل دقیق از اوضاع کنونی کشور نداشته و ندارند و آینده نیز برای شان تاریک است. آن ها از اداره موقت تصویر و دورنمایی روشنی ندارند. آن ها بیش از آن که به منافع کلان کشور و مردم بیندیشند، اسیر منافع خرد شخصی و حزبی و قومی خود می باشند. در این میان انگیزه های امریکا از اهمیت بیشتری برخوردار است. به نظر می رسد آن چه برای امریکا مهم است پایان دادن به جنگ طولانی افغانستان و حفظ منافع خود در این کشور است. برای امریکا هیچ مهم نیست که دستاوردهای دو دهة مردم می ماند یا طالبان ارزش های مورد نظر خود را حاکم می کند. حتّی بحث از اهداف شخصی زلمی خلیل زاد نیز مطرح شده است. چنان که حمدالله محب مشاور امنیت ملی افغانستان، خلیل زاد را متهم کرده است که منافع شخصی خود را دنبال می کند و می خواهد با تشکیل اداره موقت خودش در رأس آن قرار بگیرد و در آینده افغانستان نقش کلیدی داشته باشد. به هر صورت هنوز سوالات بسیاری پیرامون تشکیل اداره موقت وجود دارد. به نظر می رسد اداره موقت به بازی های سیاسی جاری در افغانستان و عقده گشایی ها و لجبازی های رجال سیاسی ارتباط بیشتری دارد تا به ضرورت های ملی و منافع مردم و کشور. در این میان توده های مردم به هیچ کدام از امریکا، طالبان و رهبران سیاسی اعتماد ندارند؛ زیرا هرکدام از آن ها در میدان عمل ناکامی خود را نشان داده اند. اکنون باید به خود مردم فرصت داده شود که آینده خود را انتخاب کنند. به نظر می رسد مردم افغانستان به هیچ قیمتی حاضر نیستند از دستاوردهای دو دهة گذشته خود دست بردارند؛ زیرا این دستاوردها نتیجه مبارزات تاریخی مردم به خصوص در چهل سال گذشته می باشد.