پایگاه خبری پیام آفتاب 5 حمل 1398 ساعت 10:37 http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/89440/بررسی-هزینه-های-جنگ-صلح-افغانستان -------------------------------------------------- عنوان : بررسی هزینه‌های جنگ و صلح در افغانستان -------------------------------------------------- با این‌که تلاش‌های فراوانی برای مذاکره در طول جنگ در افغانستان صورت گرفته‌است، اما این مذاکرات از یک‌سو تا کنون بیش‌ترین پیشرفت را حاصل کرده و از سوی دیگر، بیش‌ترین نگرانی و فشار را نیز ایجاد کرده‌است. برخی از نگرانی‌ها در خصوص این مذاکرات برخاسته از نگرانی‌های مشروع مانند حقوق زنان و اقلیت‌ها است؛ نگرانی‌هایی که طالبان گاه‌گداری تلاش کرده‌اند از شدت آن‌ها بکاهند. متن : در دوازدهم ماه مارچ، ایالات متحده و طالبان طولانی ترین دور مذاکرات خود را به پایان رساندند. پس از ۱۶ روز مذاکره، زلمی خلیل زاد نمایندهٔ ویژهٔ ایالات متحده برای مصالحهٔ افغانستان در توئیتی نوشت: صلح مستلزم توافق روی چهار مسئله است: تضمین هایی برای مبارزه با تروریسم، خروج نیروها، گفت وگوی بین الافغانی و آتش بس فراگیر ما در حال حاضر روی پیش نویس دو مورد اول توافق کرده ایم. با توجه به این که دو طرف قبلاً تنها توافق اصولی کرده بودند، این پیشرفت مثبتی است. گام بعدی دو طرف این است که با تصمیم گیران مشورت کنند و تأیید آن ها را برای نهایی کردن پیش نویس توافق نامه بگیرند. این امر احتمالاً راه را برای گفت وگوهای مستقیم میان طالبان و دولت افغانستان برای رسیدگی به دو مسئله باقی مانده هموار می کند. با این که تلاش های فراوانی برای مذاکره در طول جنگ در افغانستان صورت گرفته است، اما این مذاکرات از یک سو تا کنون بیش ترین پیشرفت را حاصل کرده و از سوی دیگر، بیش ترین نگرانی و فشار را نیز ایجاد کرده است. برخی از نگرانی ها در خصوص این مذاکرات برخاسته از نگرانی های مشروع مانند حقوق زنان و اقلیت ها است؛ نگرانی هایی که طالبان گاه گداری تلاش کرده اند از شدت آن ها بکاهند. با این حال، بیانیهٔ طالبان در گفت وگوهای اخیر مسکو دربارهٔ حقوق زنان در بهترین حالت مبهم بود و این ابهام باعث شده است بعضی ها آن را به عنوان نشانهٔ موضع سخت گیرانهٔ این گروه در مورد این مسئله یعنی حقوق زنان تفسیر کنند. در واقع گزارش اخیر سی ان ان از مناطق تحت کنترل طالبان بر برخی از شدیدترین نگرانی ها و ترس های این منتقدین مهر تأیید می گذارد. سایر نگرانی ها برخاسته از این واقعیت است که تا کنون، دولت افغانستان در این مذاکرات شامل نبوده است و روشن است که دولت رئیس جمهور اشرف غنی احساس محرومیت و بدگمانی می کند. به عنوان مثال، حمدالله محب مشاور امنیت ملی غنی اخیراً به تعدادی از روزنامه نگاران گفته است که او نگران این است که ایالات متحده دارد افغانستان را می فروشد و خلیل زاد با این نیت مذاکره می کند که خودش را به عنوان رهبر دولت جدید به قدرت برساند. پس از آن، وزارت امور خارجهٔ ایالات متحده از محب به طور خصوصی خواست تا به خاطر اظهاراتش عذرخواهی کند. محب ظاهراً حاضر به عذرخواهی نشده است و این امر دولت ترمپ را واداشته تا ارتباطاتش را با وی متوقف کند. با این حال، دیگران نگران این هستند که ایالات متحده در این مذاکرات بیش از حد و پیش از وقت به طالبان راه می دهد. به عنوان مثال بعضی ها استدلال کرده اند که واشینگتن با تن دادن به درخواست طالبان برای زمان بندی خروج نیروهای نظامی قبل از نشستن این گروه با دولت افغانستان، اهرم فشارش را برباد داده است. یا بدتر از آن، ایالات متحده با دنبال کردن رویکرد وقفهٔ مناسب بین پایان جنگ و فروپاشی اجتناب ناپذیر دولت در کابل، دارد کاری را تکرار می کند که در مورد جنگ ویتنام انجام داد. دلایل زیادی برای همهٔ این نگرانی ها وجود دارد؛ نگرانی هایی که بعضاً مشروع و برخاسته از ترس شخصی و واقعی مردمی است که احتمالاً به طور مستقیم (و شاید مظلومانه) از نتایج این گفت وگوها متأثر می شوند. همچنین برخی از این نگرانی ها برخاسته از ترس از دست دادن قدرت، اعتبار یا مجراهای ثروت کسان و گروهی است که از اقتصاد جنگی سود می برند؛ گروهی که به مرز افغانستان محدود نیست و نگرانی هایی هم وجود دارد که برخاسته از جهل، باورهای غیرتاریخی و پارانویای آشکار است. یکی از جنبه های این مذاکرات که به نظر می رسد به آن پرداخته نشده است، بحث در هزینه های مداوم جنگ در برابر هزینه های صلح است. به عبارت دیگر، ارایه و تشریح بی طرفانهٔ این که اگر این گفت وگوها شکست بخورد یعنی چه و اگر موفق شود یعنی چه. در حالی که چنین بحثی به صورت اجتناب ناپذیری با چالش های فراوان همراه است ـ از این جهت که هیچ راهی برای محاسبهٔ چنین هزینه هایی با دقت مطلق وجود ندارد ـ با این حال باید ادامه دهیم و ببینیم که چه می توانیم بیاموزیم. بگذارید با هزینهٔ جنگ و به ویژه دو ملموس ترین آن ها یعنی هزینهٔ انسانی و اقتصادی آن آغاز کنیم. تعداد پرسنل ایالات متحده و شرکای ائتلافی اش که این روزها در این جنگ کشته می شوند نسبتاً اندک است. به عنوان مثال تعداد مجموعی پرسنل غیرنظامی ارتش ایالات متحده و وزارت دفاع که از سال ۲۰۱۴ تا کنون کشته شده اند، به ۶۴ نفر می رسد. اما هزینهٔ انسانی در میان افغان ها به مراتب بیشتر است. به عنوان مثال، یوناما تلفات غیرنظامی این جنگ را در دههٔ گذشته ثبت کرده است. از سال ۲۰۱۴ تا کنون، تعداد غیرنظامیان کشته شده [به طور میانگین] در هر سال حدود ۳۶۰۰ نفر بوده است. دلیل چندانی وجود ندارد که فکر کنیم اگر جنگ همین طور ادامه یابد، تعداد مجموعی تلفات سال ۲۰۱۹ می تواند کمتر از این باشد. در رابطه به تلفات نیروهای امنیتی افغانستان، نه ایالات متحده و نه دولت افغانستان بیش از این آمار رسمی را منتشر نمی کنند اما می توان این ارقام را برآورد کرد. به عنوان مثال، گزارش های نیویورک تایمز از آمار تلفات هفتگی (کاری که نیویورک تایمز از اکتبر سال گذشته شروع کرده است) نشان می دهد که ما دست کم مرگ ۴ هزار نیروی طرف دار دولت افغانستان را در سال ۲۰۱۹ انتظار داشته باشیم. با این حال با توجه به اظهارات اخیر غنی و دولت افغانستان، دلایلی وجود دارد که باور کنیم این تعداد تا ۱۱ هزار یا بیشتر از آن افزایش می یابد. طالبان نیز آمار تلفات خود را منتشر نمی کنند، اما اعلامیهٔ مطبوعاتی اخیر پس از اعزام کندک رنجر اشاره به این دارد که بیش از ۱۹۰۰ جنگ جوی طالبان در جریان مأموریت چهارماههٔ این واحد کشته یا دستگیر شده اند. بیایید فرض کنیم که این ادعا دقیق است و اکثریت قریب به اتفاق این طالبان (مثلا ۹۰ درصد یا حدود ۱۷۰۰ تن آن ها) کشته شده اند؛ و فرض کنیم که در طول سال آینده نیز معیار همین باشد. براساس این سنجش، تعداد تقریبی نیروهای طالبان که فقط در سال آینده در نتیجهٔ مأموریت مبارزه با تروریسم ایالات متحده کشته خواهند شد، به ۵ هزار نفر خواهد رسید. اگر فرض کنیم که حداقل همین تعداد توسط ارتش، پولیس و نیروهای عملیات ویژهٔ افغانستان کشته شوند، به این نتیجهٔ تقریبی می رسیم که ممکن است در طی سال آینده حدود ۱۰ هزار جنگ جوی طالبان کشته شوند. با توجه به این برآوردها و ارقام حاصله از آن، ممکن است پیش بینی این باشد که تعداد کل تلفات ناشی از جنگ در سال ۲۰۱۹ شاید به ۱۷ تا ۲۵ هزار نفر برسد. این در واقع موجب افزایش ۱۲ تا ۱۷ درصدی کل تلفات این جنگ (حدود ۱۴۷ هزار نفر براساس پروژهٔ هزینهٔ جنگ دانشگاه براون) خواهد شد. این در حالی است که ما از کسانی که توسط جنگ زخمی یا آواره می شوند، سخن نزده ایم. تعداد زخمی ها و آوارگان احتمالاً چند برابر تلفات خواهد بود. از لحاظ هزینهٔ اقتصادی، یک مقام ارشد پنتاگون گفته است که جنگ افغانستان در سال گذشته ۴۵ میلیارد دالر برای ایالات متحده هزینه برداشته است که شامل ۵ میلیارد برای نیروهای امنیتی افغانستان، ۱۳ میلیارد برای هزینه های عملیاتی ارتش ایالات متحده، ۵۷۰ میلیون برای کمک های اقتصادی و سایر هزینه ها مانند تدارکات می شود. این رقم شامل هزینه های ائتلاف بین المللی و دولت افغانستان نمی شود؛ هزینه هایی که شاید به چندین میلیارد دالر و بیش تر از آن برسد. این رقم صرفاً هزینه های مستقیم است و هزینه های اقتصادی کلان افغانستان، منطقه و تمام کشورهای درگیر در این جنگ را در بر نمی گیرد. هزینهٔ صلح چه خواهد بود؟ محاسبهٔ هزینه های صلح دشوارتر از جنگ است، زیرا صلح هنوز یک سناریوی فرضی برای افغانستان است و بنابراین اطلاعات و داده های تجربی در دسترس نیست. اما بیایید تلاش خودمان را بکنیم. با این که خوب است فرض کنیم که تلفات جنگ به صفر می رسد اما همان طور که قبلاً در موردش بحث کردم، مأموریت مبارزه با تروریسم علیه دولت اسلامی و القاعده در افغانستان، چه توسط امریکایی ها انجام شود چه توسط افغان ها، هنوز الزاماتی به همراه دارد و بنابراین، احتمال این وجود دارد که تا از بین رفتن تهدیدات این گروه ها، در نتیجهٔ این مأموریت صدها نفر هر ساله جان خود را از دست دهند. به همین ترتیب، خوب است که فرض کنیم هزینه های جنگ به صفر می رسد اما در این جا نیز الزامات باقی مانده ای وجود دارد. شاید ۲ میلیارد دالر یا بیش تر در هر سال برای پشتیبانی مستمر از نیروهای امنیتی افغانستان و مبالغ قابل توجه اضافی دیگر برای کمک های توسعه ای، برنامه های اسکان مجدد مهاجران و برنامه ها برای رفع بسیج و ادغام مجدد جنگ جویان شورشی نیاز باشد. البته جنگ و صلح تعدادی هزینه های ناملموس نیز به همراه دارند. این که افغانستان در کانون توجه آمریکا برای اهداف استراتژیک و عملیاتی اش در قبال دولت های مخالف مانند چین و روسیه قرار گرفته است، از جمله هزینه های ناملموس جنگ است. هزینه های ناملموس صلح شاید شامل برخی از حقوق و آزادی هایی شود که زنان و اقلیت های افغانستان در نزدیک به ۲۰ سال گذشته از آن برخوردار بوده اند. این هزینه ها شاید شامل از دست رفتن بخشی از قدرت و ثروتی باشد که بعضی از نخبگان افغانستان در نتیجهٔ اقتصاد جنگی به دست آورده اند. پس ما چه چیزی می توانیم از این مقایسهٔ تقریبی هزینه های جنگ و صلح در افغانستان بیاموزیم؟ سه نکته به ذهن من خطور می کند. اول، براساس محاسبات فوق، هزینه های مداوم نپرداختن به گفت وگوی بین الافغانی و آتش بس فراگیر، هم از لحاظ انسانی (که هر روز نزدیک به ۴۵ تا ۷۰ نفر کشته می شوند) و از هم از لحاظ اقتصادی (که حدود ۱۳۵ میلیون دالر در روز صرف مصارف جنگ می شود) قابل ملاحظه و چشم گیر است. هرکسی که فوریت و ضرورت شدید به این مذاکرات را زیر سؤال می برد، باید این ارقام را در ذهن داشته باشد. دوم، هزینه های جنگ شدیداً دو لایه است: در حالی که واشینگتن اکثر هزینه های مالی را پرداخت می کند، افغان ها (چه با دولت چه در برابر دولت) اکثر هزینه های انسانی را پرداخت می کنند. درک و به رسمیت شناختن این مسئله مهم است، زیرا به روشن شدن این که چرا دولت ایالات متحده مایل به پذیرفتن خواست طالبان مبنی بر مذاکرات مستقیم با ایالات متحده و بعد مذاکره بین الافغانی، است، کمک می کند. چنین رویکردی ایالات متحده را قادر می سازد تا اول به هزینه هایش بپردازد ـ تا مصارفش را در افغانستان (از طریق خروج نیروهای نظامی) به حداقل برساند و در عین حال خطر یک یازده سپتامبر دیگر را (از طریق ضمانت قابل تأیید طالبان مبنی بر این که از تبدیل شدن دوبارهٔ افغانستان به لانهٔ امن جلوگیری می کند) به حداقل برساند. توالی این مسائل به گونه ای است که هزینه های افغان ها ـ هم هزینه های انسانی فعلی و هم هزینه های ناشی از معاهدهٔ صلح ـ پس از هزینه های ایالات متحده مورد رسیدگی قرار گیرد. این امر به وضوح روی بسیاری از افغان ها تأثیر قابل توجهی می گذارد و باعث ایجاد حس خصومت در میان امثال محب نسبت به رویکرد آمریکا می شود. اما لازم است ذکر شود که این رویکرد با منافع استراتژیک ایالات متحده در افغانستان و نیز دیدگاه سیاست خارجی اول آمریکا ی دولت ترمپ سازگار است و بنابراین بعید است که تغییر کند. سوم، در حالی که رسیدن به توافق صلح به معنای صرفه جویی در هزینه های چشم گیری برای ایالات متحده خواهد بود، اما برای دولت افغانستان افزایش چشم گیری را در هزینه های کوتاه مدت به همراه خواهد داشت. برخی از این هزینه ها ناشی از کاهش کمک های کلی حامیان خارجی افغانستان خواهد بود، برخی ناشی از نیاز به ایجاد اشتغال برای جنگ جویان خلع سلاح شدهٔ طالبان و نیروهای امنیتی افغانستان و برخی هم ناشی از بازگشت احتمالی هزاران ـ اگر نه میلیون ها ـ پناهندهٔ افغان از پاکستان، ایران و سایر کشورها خواهد بود. محب در همان جمعی که انگیزه های خلیل زاد را زیر سؤال برد، گفت: وظیفهٔ ما [افغان ها] نیست که منافع ملی آمریکا را تعیین و تجویز کنیم. چیزی که ما نمی پذیریم خیانت به ما است. با این که درک این نوع ناامیدی و سرخوردگی آسان است، اما بررسی هزینه های جنگ و صلح روشن می سازد که ایالات متحده به دولت افغانستان خیانت نمی کند. بلکه در ابتدا به دنبال منافع ملی و کاهش هزینه هایش است و بعد با نیت مشخص به دنبال رسیدگی به هزینه های افغان ها است. دولت افغانستان به جای شکایت از این وضعیت ـ وضعیتی که دولت افغانستان هیچ کنترلی روی آن ندارد و از نفوذ اندکی برخوردار است ـ بهتر است آماده شود تا سریعاً در مرحلهٔ دوم مذاکرات به منافع و هزینه های خودش بپردازد. با توجه به هزینه های انسانی و اقتصادی مداوم این جنگ، تنها می توانیم دعا کنیم که این مرحله به زودی آغاز شود. وار آن دِ راکس ـ جاناتان شرودن / ترجمه جلیل پژواک / ۵ حمل ۱۳۹۸