انقلاب مخملی

مفهوم و پیشینه ی

انقلاب مخملی(Velvet Revolution)، انقلاب رنگی(Color Revolution)، انقلاب گلی (Flower Revolutions) و براندازی نرم (Soft Subversion) واژه هایی جدید در ادبیات سیاسی می باشند که منظور از آن انجام اقداماتی در چارچوب قانون، بدون خشونت، با دخالت بیگانگان جهت دگرگونی نظام سیاسی حاکم و یا نخبگان اجرایی در یک کشور است.[۱]

برای اولین بار نظریه ی انقلاب مخملی در مقابل انقلاب قهرآمیر توسط «واسلاوهاول» نویسنده و رئیس‌ جمهور پیشین چک، که در آن زمان رهبر مخالفان چکسلواکی سابق بود، در سال ۱۹۸۹ مطرح شد.[۲]  مخالفان حکومت در چکسلواکی با انجام سلسله اقدامات مرتبط و زنجیره‌ای بخصوص راه اندازی تظاهرات مسالمت آمیز و مداوم در طی یک دوره شش هفته‌ای - ۱۷ نوامبر تا ۲۹ دسامبر۱۹۸۹- در این کشور، موفق به جابه‌جایی قدرت شدند.

در دهه ی گذشته، در برخی کشورهای تازه تأسیسِ ناشی ار فروپاشی شوروی سابق، جابجایی قدرت میان گروه های سیاسی با استفاده از حرکت توده ای و رنگ خاص انجام گرفت که به عنوان «انقلاب های مخملین» در ادبیات سیاسی جهان وارد شده و نهادینه شد. انقلاب مخملی تاکنون در کشورهای گرجستان (۲۰۰۳)، اکراین(۲۰۰۴) و قرقیزستان(۲۰۰۵) به پیروزی رسیده است، اما در جمهوری اسلامی ایران(۲۰۰۹) با شکست سختی مواجه شد.

انقلاب مخملی یا رنگی، حرکتی است که به بهانه ی اصلاحات و استقرار دموکراسی- آن هم اصلاحات و دموکراسی مورد نظر امریکا و غرب- در کشورهای هدف ایجاد می شود. انقلاب مخملی یکی از شیوه های براندازی نرم است که با نافرمانی مدنی اجرا می شود. این روش را مراکز جاسوسی غرب علیه کشورهای هدف طراحی نموده و توسط مؤسسات به ظاهرعلمی، فرهنگی، هنری و آموزشی مانند «بنیاد سوروس» به اجرا در می آورند. طراح اصلی اصلاح طلبی به عنوان موتور حرکت انقلاب مخملی برای براندازی حکومت های مستقل از غرب «جورج سوروس» امریکایی است که با حمایت مالی یک مرکز فرهنگی مطالعاتی تحت عنوان بنیاد جامعه باز (Open Society) پروژه های سازمان سیا را اجرا می کند. مفهوم «جامعه باز» در واقع نظریه «کارل ریموند پوپر» یهودی را عملیاتی می کند که معتقد است برای جهانی سازی، اقوام عقب مانده باید به اجبار به سوی دموکراسی رانده شوند[۳]. 

در یک جمع بندی کلی می توان گفت که انقلاب مخملی در واقع یک نوع براندازی نظام حاکم از طریق بحران سازی از سوی مخالفان است. گروه های سیاسی مخالف حاکمیت با ایجاد هیجان و سوار شدن بر امواج احساسات هواداران خود با استفاده از یک رنگ مشخص، در جامعه موجی را ایجاد می کنند و با فضاسازی رسانه ای و تبلیغات سوء نیروهای بی تفاوت را نیز همراه کرده و حاکمیت را مجبور به پذیرش خواسته های خود می کنند.(مصباح زاده)