بازی پاکستان در میدان آمریکا از همان ابتدا اشتباه بود (بررسی سفر حنا ربانی به روسیه)

سفر حنا ربانی به مسکو در حالی است که برخی تحلیلگران پاکستانی از اقدام دولت برای برقراری روابط با کشوری که هزاران مایل با پاکستان فاصله دارد ابراز خشنودی نکرده‌اند و برخی نیز بر این باورند که به جای آمریکا باید با روسیه که قدرت مؤثر منطقه است روابط برقرار کرد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری فارس در لاهور، "حنا ربانی" وزیر امور خارجه پاکستان به منظور انجام سفری رسمی روز گذشته وارد مسکو شده و به دیدار و رایزنی با مقامات این کشور پرداخت.
روابط روسیه و پاکستان در طول 65 سال گذشته شاهد فراز و نشیب‌های زیادی بوده ولی سفر اخیر وزیر امور خارجه پاکستان به عنوان یک برهه برجسته در روابط دو کشور مورد تحلیل قرار گرفته است.
پیشینه روابط دیپلماتیک پاکستان و روسیه به ماه می سال 1948 میلادی برمی‌گردد در حالی که روابط دو کشور به دلیل روابط بسیار گسترده روسیه با رقیب پاکستان یعنی هند و همچنین فعالیت مجاهدین در پاکستان علیه تهاجم شوروی به افغانستان توسعه پیدا نکرد.
بعد از تشکیل پاکستان این کشور روابط گسترده‌ای با آمریکا برقرار کرد و "لیاقت علی خان" نخست وزیر پاکستان اولین سفر خود را به آمریکا انجام داد و توافق نامه‌های زیادی را با این کشور منعقد کرد.
در زمینه تلاش اسلام‌آباد برای برقراری روابط با روسیه، در داخل پاکستان بعضی از تحلیلگران از اقدام دولت برای برقراری روابط با کشوری که هزاران کیلومتر با پاکستان فاصله دارد ابراز خشنودی نکرده‌اند.
در همین حال برخی نیز معتقد بودند که باید جای آمریکا با شوروی سابق که قدر تأثیرگذاری در منطقه است، روابط برقرار کرد.
دکتر "مغیث‌الدین شیخ" تحلیلگر مسائل سیاسی پاکستان و مدیر سابق مؤسسه مطالعات ارتباطات دانشگاه پنجاب در گفت‌وگو با خبرنگار فارس در لاهور بر این نکته تأکید کرد که پاکستان پس از جدایی از هند و با برقراری روابط خود با آمریکا دچار با عقب‌ماندگی شدیدی شد.
این تحلیلگر مسائل سیاسی پاکستان گفت: شوروی سابق در آن زمان به عنوان یک ابرقدرت در منطقه شناخته می‌شد و پاکستان نیز نزدیک به این قدرت واقع شده بود و این یک اشتباه بزرگی بوده که سیاست خارجی پاکستان با روسیه روابط برقرار نکرد.
مغیث‌الدین شیخ با بیان اینکه در آن زمان عناصر متمایل به آمریکا در پاکستان زیاد بودند و بر همین اساس هرگز در سیاست خارجی پاکستان مواضع مستقلانه و آزادانه‌ای اتخاذ نمی‌کردند، افزود: این عناصر مانع برقراری روابط بین پاکستان و روسیه می‌شدند.
وی گفت: در زمان دوران دیکتاتور نظامی ژنرال "ایوب‌خان" تلاش¬هایی برای برقراری روابط با روسیه صورت گرفت که شامل برنامه‌های تبادل فرهنگی در سال 1966 به بعد بود.
کارشناس سیاسی پاکستان گفت: روابط دو جانبه بین دو کشور به دنبال حمایت روسیه از هند در جنگ سال 1971 میان هند و پاکستان که منجر به تشکیل کشور بنگلادش شد به تیرگی گرایید.
وی با بیان اینکه برخی تحلیلگران بر این باورند که توافق نامه همکاری و دوستی میان هند و روسیه این اعتماد به نفس را به هند برای تهاجم به پاکستان شرقی داد، گفت: اتحاد جماهیر شوروی سابق نه تنها چشم بسته اقدام به فروش تسلیحات به هند می‌کرد بلکه در سازمان ملل متحد علیه پاکستان به ویژه در مسئله مورد اختلاف کشمیر رأی می‌داد.
شیخ با بیان اینکه در زمانی که آمریکا و شوروی درگیر جنگ سرد بودند پاکستان با جانب¬داری از آمریکا هزینه گزافی را پرداخت کرد، افزود: روسیه از هیچ فرصتی برای تخریب پاکستان دریغ نمی‌کرد و در رویدادهای زیادی از هند علیه پاکستان حمایت کرد.
این کارشناس سیاسی پاکستان افزود: بعد از جنگ فاجعه‌بار سال 1971 تغییراتی در ساختار سیاسی پاکستان اتفاق افتاد و "ذوالفقار علی بوتو" به عنوان رئیس جمهور تغییراتی را در سطح سیاست خارجی پاکستان بوجود آورد و عادی سازی روابط با روسیه در صدر برنامه‌های سیاست خارجی وی قرار گرفت.
شیخ با اشاره به اینکه در سال 1979 ذوالفقار علی بوتو سفری رسمی را به مسکو انجام داد و این اولین اقدام از طرف پاکستان برای عادی‌سازی روابط با روسیه بود، افزود: پاکستان به روسیه برای سرمایه‌گذاری در پاکستان پیشنهاد داد و کارخانه فولاد سازی در کراچی توسط روسیه با هزینه‌های خود این کشور دایر شد و همچنین تبادلات فرهنگی هم بین دو کشور گسترش یافت.
کارشناس سیاسی پاکستان با تصریح اینکه مدت زمان بین سال‌های 79-1974 دوره روابط گرم بین پاکستان و روسیه بود، افزود: ذوالفقار علی بوتو رهبری فعال و پویا برای پاکستان بود و وی توجه ویژه‌ای به توسعه روابط با روسیه داشت.
تحلیلگر مسائل سیاسی پاکستان افزود: در سال 1979 ذوالفقار علی بوتو از سمت خود برکنار و پاکستان مجدداً شاهد حکومت نظامی دیگری تحت رهبری ژنرال ضیاءالحق بود که به طور ایدئولوژیکی مخالف برقراری روابط با روسیه بود و در همین زمان بوده که نیروهای روسیه به افغانستان حمله کرده و باعث کشته شدن هزاران نفر شد و در همین زمان هم جنگ سرد توسط آمریکا به اوج خود رسید.
شیخ افزود: نهادهای امنیتی پاکستانی تصمیم گرفتند تا با قرار گرفتن در بازی آمریکا از نیروهای شوروی افغان که علیه روسیه می‌جنگیدند حمایت کنند که این مسئله باعث از بین رفتن روابط میان پاکستان و روسیه شد تصمیمی که نتایج آن اکنون در سال 2012 دیده می‌شود.
وی با بیان اینکه آمریکا از پاکستان به عنوان ابزاری علیه روسیه استفاده می‌کرد و رهبری داخل پاکستان هم مشغول پرورش نیروهای افراطی در داخل کشور بودند که اکنون پاکستان با عواقب این تصمیم‌گیری‌ها مواجه است، افزود: بعد از خروج نیروهای شوروی از افغانستان و فروپاشی شوروی سابق روابط میان پاکستان و روسیه مجدداً بهبود پیدا کرد ولی با حمایت پاکستان از جنگجویان طالبان در افغانستان روابط میان دو کشور دچار خدشه شد.
دکتر شیخ حادثه 11 سپتامبر را موجب قرار گرفتن دو کشور در جبهه واحد مبارزه علیه تروریسم و عامل نزدیکی دو کشور برشمرد و تصریح کرد: سال 2007 نقطه عطفی در روابط پاکستان و روسیه به شمار می‌رود سالی که نخست وزیر روسیه سفری 3 روزه به اسلام‌آباد داشت و با رئیس جمهور و نخست وزیر وقت پاکستان دیدار و ملاقات کرد.
این کارشناس سیاسی پاکستان با ابراز خوش‌بینی نسبت به سفر وزیر امور خارجه پاکستان به مسکو تأکید کرد که این سفر افق‌های جدیدی را برای برقراری روابط متقابل میان دو کشور نمایان خواهد ساخت.