استاد ربانی

با کودتای محمد داوود خان در سال ۱۳۵۲ اعضا و هواداران جمعیت اسلامی افغانستان، تحت تعقیب حکومت داود خان قرار گرفتند، پس از آن بود که ربانی و عده‌ای دیگر از فعالان اسلامگرا از افغانستان خارج شده و به پاکستان فرار کردند.
برهان‌الدین ربانی رهبر حزب جمعیت اسلامی افغانستان، رئیس جمهور سابق افغانستان و نماینده مجلس نمایندگان افغانستان در ۲۹ سنبله ۱۳۱۹ در شهر فیض آباد مرکز ولایت بدخشان افغانستان متولد شد.
در سال ۱۳۳۶ در دانشگاه شرعیات کابل همراه با تنی چند از دوستان خود، نهضت جوانان مسلمان را تاسیس کرد که بعدا این نهضت با استعفای غلام محمد نیازی از رهبری آن در سال ۱۳۵۱ توسط آقای ربانی به «جمعیت اسلامی افغانستان» تغییر نام داد.
با کودتای محمد داوود خان در سال ۱۳۵۲ اعضا و هواداران جمعیت اسلامی افغانستان، تحت تعقیب حکومت داود خان قرار گرفتند، پس از آن بود که ربانی و عده‌ای دیگر از فعالان اسلامگرا از افغانستان خارج شده و به پاکستان فرار کردند.
در آنجا احزاب اسلامگرا و حکومت وقت پاکستان به ریاست ذولفقار علی بوتو که روابط سردی با دولت افغانستان به خاطر مسئله‌ی پشتونستان داشت، از آن‌ها پذیرایی کرده و با مسلح کردن جمعیت اسلامی افغانستان، آن‌ها را برای جنگ با حکومت داوود خان آماده کرد.
اما عده‌ای از رهبران نهضت اسلامی از جمله ربانی مخالف جنگ مسلحانه علیه حکومت داوود بوده‌اند، به همین دلیل کشور پاکستان را ترک کرده و راهی عربستان سعودی می‌شوند.
ربانی پس از چندی به کشور مصر رفت و در سال ۱۹۶۸ از دانشگاه معتبر الازهر، در رشته فلسفه اسلامی درجه فوق لیسانس گرفت.
برهان الدین همواره خواهان خروج نیروهای شوروی سابق از افغانستان و سپردن حکومت به مجاهدین افغان بود تا در سال 1992 و پس از پیروزی مجاهدین و شکست دولت نجیب الله احمد زی به عنوان رئیس جمهور موقت افغانستان انتخاب شد.
پس از آن، شورای حل و عقد نیز در ۳۰ دسامبر سال ۱۹۹۲ برهان الدین ربانی را به عنوان نخستین رئیس جمهور رسمی حکومت مجاهدین در افغانستان انتخاب کرد.
هنوز چند سالی نگذشته بود که جنگ‌های داخلی افغانستان حکومت ربانی را تضعیف کرد و بالاخره در ۲۶ سپتامبر ۱۹۹۶ کابل که زیر حملات شدید مخالفان داخلی قرار داشت به طالبان واگذار شد.
ربانی که مقر حکومت را به مزار شریف انتقال داده بود هنوز به عنوان رئیس جمهور رسمی افغانستان شناخته می‌شد هرچند به مرور زمان قلمروش را ازدست رفته می‌دید و فقط بر ده درصد کشور حکومت داشت.
پس از به قدرت رسیدن طالبان در سال ۱۹۹۶، آقای ربانی به زادگاه خود، شهر فیض آباد ولایت بدخشان بازگشت و فعالیت‌های ضد طالبان خود را آغاز کرد، فعالیتی که تا حمله نیروهای آمریکایی به افغانستان هیچ نتیجه‌ای در پی نداشت.
بدنبال فروپاشی رژیم طالبان در حملات آمریکا در ۲۰۰۱ میلادی، آقای ربانی که تا آن زمان به عنوان رئیس جمهور افغانستان شناخته می‌شد، طی مراسمی در اجلاس «بن» قدرت را رسما به حامد کرزی، رئیس اداره موقت افغانستان تحویل داد.
ربانی بعدها در انتخابات ریاست جمهوری افغانستان از حامد کرزی حمایت کرد و خود نیز در انتخابات پارلمانی افغانستان شرکت کرد و به‌عنوان اولین نماینده مردم ولایت بدخشان با بیشترین آراء به عضویت پارلمان در آمد.
سال‌ها بعد شورای عالی صلح افغانستان توسط حامد کرزی تشکیل شد و آقای ربانی رئیس این شورا شد وی در این سمت مسئول گفت و گو و صلح با طالبان بود.
آقای ربانی اوایل هفته جاری در آخرین فعالیت زندگی پر فراز و نشیب خود، برای شرکت در اجلاس «بیداری اسلامی» به تهران سفر کرد و در حاشیه این اجلاس نیز با آيت الله خامنه اي رهبر جمهوري اسلامي ايران دیدار کرد.
وی سر انجام در 29 سنبله 1390 و در سالروز تولد خود، در یک حمله انتحاری در خانه‌اش در محله وزیر اکبرخان کابل کشته شد.

آثار و تألیفات استاد:
از استاد ربانی در دوران عمر پربار فرهنگی و سیاسی‌شان صدها مقاله، طرزالعمل، خطابه به یادگار مانده است که اکثر‌شان بصورت پراگنده در نشرات برون مرزی بچاپ رسیده اند ولی هستند تعداد کثری که تا هنوز اقبال چاپ نیافته ودر آرشیف‌های فرهنگی و سیاسی معتبر جهان محفوظ می‌باشند. رساله‌ها و کتبی که بچاپ رسیده عبارت انداز:

آثار و تألیفات:
١) محمد نخستین مربی و آموزگار بشریت؛
٢) درسایه‌های قرآن؛
٣) تشریح عقاید معتزلیها
۴) تئوری سیاسی اسلام (بزبان عربی)
۵) داؤدخان در گذشته ننگین، حاضر جنایت بار و مستقبل هولناک، چاپ سال ١٣۵۵هش
٦) کودتای ٢٦ سرطان و سیمای زعامت داؤدخان ؛ چاپ سال (١٣۵٦هش)؛
٧) چه نوع مبارزه؟؛
٨) استقلالیت انقلاب؛
٩) اسلام و کمونیزم؛
١٠) خلفای راشد؛
١١) از تربیت یافتگان مکتب اسلام (معرفی چند تن از صحابه پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم)؛
١٢) هشتمین بهار خونین کشور؛
١٣) پیام به فرماندهان جهاد؛
١۴) آزمون جهاد (مجموعه چند خطابه)؛
١۵) کرملن در تلاش شاه مخلوع، چاپ سال (١٣۵٨هش)