جنگ‌های فرقه‌ای و بی‌اعتمادی جامعه جهانی؛ پاکستان به کدام سو می‌رود؟ / ظفرشاه رویی

درحالی‌که دولت پاکستان تا چند ماه پیش تنها درگیر جنگ با شورشیان تندرو اسلامی بود، اما اکنون جبهات تازه جنگ در این کشور علیه نظامیان این دولت گشوده شده‌اند. افراط‌گرایی و گسترش فعالیت‌ مسلحانه گروه‌های تبهکار مرتبط به گروه‌های سیاسی و مذهبی، از جمله عوامل مهم در گسترش ناامنی‌ها در این کشور پنداشته می‌شود. 
همچنین پس از کشته شدن رهبر شبکه القاعده در نزدیکی اسلام‌آباد، این کشور تحت فشارهای بیشتر جامعه‌ی جهانی قرار گرفت. این فشارها و گسترش ناامنی‌ها در این کشور، آینده‌ی پاکستان را مبهم ساخته و برخی از کارشناسان سیاسی به این باورند که ممکن است نظامیان پاکستانی بازهم قدرت سیاسی را بدست گیرند.
براساس تازه‌ترین گزارش‌ها، ایالات متحده امریکا بخشی از کمک‌های مالی و تجهیزات نظامی وعده داده‌شده به پاکستان را بدلیل عدم همکاری کامل آن کشور در مبارزه با گروه‌های شبه‌نظامی، قطع کرده است. دولت پاکستان هرسال حدود دو میلیارد دالر کمک‌های مالی و تجهیزات نظامی از امریکا برای حفظ امنیت در آن کشور و مبارره با گروه‌های شبه‌نظامی دریافت می‌کند.
به گفته مقامات امریکایی حدود ۸۰۰ میلیون دالر از این کمک‌ها لغو و یا پرداخت آن به تعویق افتاده است.
بدنبال حمله‌ی کماندوهای امریکایی به مجتمع مسکونی اسامه بن‌لادن در پاکستان و کشتن او ، برخی از مقامات امریکایی احتمال کمک پاکستان به بن‌لادن را مطرح کردند.
روابط بین دو کشور از آن زمان تاکنون پرتنش شده و اخیرا پاکستان اعلام کرد که قصد دارد یکی از مراکز سازمان اطلاعات مرکزی امریکا، سیا، در آن کشور را ببندد.
سازمان استخباراتی پاکستان که بارها از سوی جامعه جهانی و مقام‌های دولت افغانستان متهم به حمایت از شبکه‌های تروریستی و شورشی در داخل افغانستان شده است، به گفته‌ی برخی از کارشناسان، اکنون با گسترش ناامنی‌ها در این کشور، طرح تازه‌ای برای براندازی حکومت غیرنظامی خود روی‌دست گرفته است. پاکستان به عنوان بزرگترین کشور حامی افراط‌گرایی در منطقه، بارها از سوی جامعه جهانی تحت فشار قرار گرفته است که علیه شورشیان داخلی خود اقدام جدی نمی‌کند. این فشارها پس از کشته‌شدن رهبر شبکه القاعده در نزدیکی اسلام‌آباد، بیشتر شد و ایالات متحده امریکا هشدار داد در صورتی که دولت پاکستان مبارزه جدی و قاطعانه علیه افراط‌گرایی در این کشور انجام ندهد، کمک‌های میلیارد دالری خودرا به این کشور به حالت تعلیق می‌آورد.
با این حال، احمد سعیدی یک تن از کارشناسان سیاسی در افغانستان معتقد است که گسترش ناامنی‌ها در پاکستان طراحی‌شده است و نظامیان این کشور بازهم تصمیم دارند تا با آشفته‌شدن اوضاع، دوباره قدرت سیاسی را بدست گیرند. آقای سعیدی می‌افزاید: «حکومت ملکی در پاکستان ماهیت خودرا از دست داده و نظامیان در پی کودتای دیگری هستند. در سرحدات افغانستان در جهت تقویت بخشیدن روحیه اردو بحران آفرینی می‌کنند.» او تاکید می‌کند که وضعیت پاکستان به شکل امروزی آن دوام نخواهد کرد و امکان کودتای نظامی در این کشور، خیلی زیاد است. وی می‌گوید: «در شرایط موجود، نیروهای اردو و استخباراتی پاکستان حاضر نیستند که گروه‌های شورشی را کنترول کنند، بلکه خود عوض بحران‌زدایی، بحران آفرینی می‌کنند.»
همچنین داکتر محمد سعید نیازی، یک تن دیگر از کارشناسان سیاسی می‌گوید که اعتبار و اعتماد دولت پاکستان پس از کشته شدن بن‌لادن و حضور شماری از رهبران طالبان و القاعده در آن کشور، در نزد جامعه جهانی از بین رفته و اکنون این کشور در وضعیت نامعلومی قرار گرفته است. به گفته‌ی او، وضعیت در این کشور پس از این روبه خرابی خواهد گذاشت و این کشور نمی‌تواند بار دیگر اعتماد جامعه‌ی جهانی را نسبت به خود جلب کند. آقای نیازی گفت: «از نظر من وضعیت پاکستان بعد از این به طرف خرابی می‌رود و اعتمادی را که امریکا نسبت به این کشور داشت، دیگر بالای پاکستان اعتماد نمی‌کند. چنانچه قسمت زیادی پول‌هایی را که به پاکستان از جانب امریکا داده می‌شد، لغو شد. همچنین حملات پاکستان که به جانب افغانستان هم اکنون صورت می‌گیرد، آخرین قدرت‌های پاکستان است که می‌خواهد از وضعیت افغانستان از امریکا و جامعه جهانی امتیاز بگیرد.»
آقای نیازی تاکید می‌کند که نیروهای پاکستانی در گسترش ناامنی‌ها در داخل کشورش، دست دارند و به این ترتیب می‌خواهند که به جامعه جهانی نشان دهند که خود پاکستان نیز قربانی تروریزم است. او می‌گوید: «پاکستان در این اواخر کوشش می‌کند که جامعه جهانی را معتقد بسازد که خودش نیز قربانی تروریزم است؛ این مساله نمایانگر این است که می‌خواهند به جامعه جهانی بگویند طالبان و القاعده را حمایت نکرده و بلکه قربانی حملات طالبان و القاعده هستند.»
گسترش ناامنی‌ها در پاکستان و بدست گرفتن قدرت سیاسی توسط نیروهای نظامی آن کشور، به گسترش ناامنی‌ها در افغانستان نیز تاثیر خواهد گذاشت؛ زیرا آن طوری‌که کارشناسان می‌گویند نیروهای نظامی پاکستان به‌ویژه سازمان استخباراتی آن کشور، همیشه تلاش کرده از طریق گسترش ناامنی‌ها امتیاز بیشتر بگیرند.
منبع: روزنامه 8 صبح، 20 سرطان 1390