سازمان نصر افغانستان

 سازمان نصر افغانستان در تابستان سال 1358 در ابتدا به‌نام «گروه نصر» با انتشار اعلامیه‌ای در شهر قم اعلام موجوديت كرد. گروه نصر توسط آقايان سيدحسين حسيني دره‌ی صوفی، ضامن‌علي واحدي، عبدالعلي مزاري، ميرحسين صادقي ترکمنی (پرواني)، قربانعلي عرفاني، یوسف واعظی، عبدالحسین اخلاقی، خادم‌حسین ناطقی و عزیزالله شفق تأسیس شد.

 اين گروه در حقيقت از به هم پيوستن سه حلقه‎ي سياسي تشكيل شد: يكي حلقه‎ي متهم و مشهور به‌ قوم‏گرايی (مغول پارت) در كابل كه بعداً آن را «حزب حسيني» نامیدند و افراد شاخص آن را شيخ صادقي ترکمنی (پرواني)، عزيز‌الله شفق، محمدكريم خليلي، سیدعباس حکیمی و ... تشكيل مي‎دادند؛ ديگري حلقه‎ي مقيم نجف اشرف كه در قالب دسته‌ی سینه‌زنی به‌نام «شباب الهزاره» ظهور کرده بود و فرد شاخص آن‌ حجت‌الاسلام آقاي شيخ قربانعلي عرفاني يكاولنگي، به‌شمار مي‌رفت، و حلقه‌ي سومي شامل طلاب علوم ديني مقيم ايران و سوريه مي‌شد. حلقه‌ی‌ مقیم سوریه تحت عنوان «روحانيت مبارز» فعالیت می‌کرد. طلاب مقیم ایران و سوریه نيز دو دسته بودند، يك دسته‎ي آن‌ها از قبل با مغوليست‎هاي كابل و كويته ارتباط داشتند كه شيخ ضامن‎علي واحدي و شيخ اسحاق رضايي از جمله‎ي آن‌ها بودند. دسته‎ي دومي كه بعد از پيروزي انقلاب اسلامي در مشهد مقدس، گروهي را به‌نام «گروه مستضعفين» تشكيل داد متشکل از آقایان امان‌الله موحدی، محمد ناطقی عینک، سید عبدالحمید سجادی لعلی، مصطفی اعتمادی، مهدوی اصغری سنگ‌تخت و استاد صابری لعل بود که حدود دوماه بعد از تأسیس گروه نصر با این گروه متحد شده و «سازمان نصر افغانستان» را تأسیس کردند.

یک سال بعد از تأسیس سازمان نصر، آقایان قسیم اخگر، ستار، رحمت‌الله افتخاری – مشهور به افتخاری سرخ _ و دکتر سید عبدالحمید معصومی که تازه به ایران آمده بودند به سازمان نصر پیوستند. آقای اخگر قبلاً در کابل توسط ضامن‌علی واحدی دعوت شده بود، چون آن دو از قبل باهم آشنا بودند. این مجموعه که ناطقی عینک و سید محمدرضا (سید جواد) علوی شهرستانی نیز با آن‌ها بودند تمایلات چپی و مخالف با خط امام خمینی (ره) بروز می‌دادند که در نشریه‌ی «پیام مستضعفین» ارگان نشراتی سازمان نصر، انعکاس می‌یافت. چنان‏چه آقای اخگر در نشریه‌ی پیام مستضعفین در مقاله‌ای تحت عنوان «نگرشی بر شعار نه شرفی و نه غربی» شعار صدور انقلاب و انترناسیونالیسم اسلامی را محکوم نموده بود. به گفته‌ی جناب آقای عرفانی یکاولنگی، این دسته خواستار همکاری با گروه‌های چپی التقاطی و مارکسیستی که آن‌ها را «گروه‌های مترقی» می‌نامیدند، بودند و این امر سبب شد که آقایان اخگر، افتخاری و علوی در سال 1361 از سازمان اخراج شوند.

به نظر می‌رسد که جناح چپ التقاطی و نفوذی تا سال 1361 در رهبری و هدایت سیاسی سازمان نصر نقش برجسته داشت، چنان‏چه آقای علوی که از سازمان اخراج شد در این رابطه چنین می‌نویسد: «این سازمان در سه سال نخست فعالیت خود شایسته‌ی هر نوع تقدیر است؛ چون در آن دور از فعالیت‌های خود، پیروی از آرمان‌های انسانی و روشنفکرانه، درک مفاهیمی چون استقلال ملی، تمامیت ارضی، حقوق ملیت‌ها، آزادی، آشکاراگویی و درست‏اندیشی را وجهه‌ی همت خود قرار داده بود. این به دلیل وجود عناصری آگاه و انسان مدار و آزادی‌خواه در هیأت رهبری آن سازمان بود.» (1)

برای کسانی که با فرهنگ و ادبیات روشنفکران سکولار، التقاطی و کمونیست افغانستان آشنایی دارند و عناصر چپی عضو سازمان نصر را می‌شناسند واضح است که منظور آقای علوی از «آرمان‌های انسانی و روشنفکرانه، درک مفاهیمی چون ...» همان آرمان‌ها و نظریات و موضع‏گیری‌های مخالف نظام اسلامی و تفکرات التقاطی آمیخته با زهر مارکسیزم است و عناصر آگاه و انسان مدار و آزادی‌خواه مورد نظر ایشان نیز آقایان قسیم اخگر، رحمت‌الله افتخاری و ... می باشند.

به ‌هر حال، در آغاز كار سه گرايش فكري در سازمان نصر مشاهده مي‌شد كه اين گرايش‌ها به‌طور عمده بر اساس سوابق حلقه‌هاي تشكيل دهنده‏ي سازمان به‏وجود آمده بودند، اما از انقلاب اسلامي ايران نيز ظاهراً تأثير پذيرفته بودند. اين گرايش‌ها عبارت بودند از:

1_ گرايش قومی _ مذهبي كه خود را گرايش انقلابي و پيرو خط امام خميني (ره) هم قلمداد مي‌كرد.

2_ گرايش مائوئیستي و التقاطي كه در حلقه‎ي مغوليست‎هاي كابل به سرپرستي محمداسماعيل مبلغ و ميرحسين صادقي و در حلقه‌ی مشهد در جمع شاگردان سید حیدر محمودی نفوذ داشت و بعد از تشكيل سازمان نصر در صف اين سازمان باقی ماند و با انقلاب اسلامي ايران و ولايت فقيه آشكارا مخالفت مي‎كرد.

3_ گرايش اسلامي، اين گرايش متعلّق به كساني بود كه يا از اول معتقد به اسلام و مبارزه‎ي اسلامي بودند و يا پس از پيروزي انقلاب اسلامي و حاكميت خط امام در ايران متحول شدند و تفكرات التقاطي و انحرافي شان را اصلاح نمودند. این دسته در ابتدا صادقانه پیرو خط امام خمینی (ره) بود. چنان‏چه آقاي عرفاني يكاولنگي در صفحه‌ي 24 كتاب «امام و انقلاب اسلامي افغانستان» راجع به خط امام چنين مي‏نويسد: «امروز بر ملت مسلمان ماست كه خط امام و رهبري‌هاي خردمندانه‌ي وي را كه از ژرفاي ايمان به الله و خط توحيدي سرچشمه مي‌گيرد، بيش از پيش سرمشق علمي و عملي خود قرار دهد.»

سازمان نصر در ابتدا خود را ادامه دهنده‌ی راه علامه بلخی می‌دانست و چند سمینار در رابطه با گرامیداشت بلخی برگزار کرد و برای اولین بار اشعار بلخی را نیز منتشر کرد.

اعضاي شوراي مركزي نصر، پس از تصفيه‌ي سال1361 عبارت بودند از: عبدالعلي مزاري، سيدحسين حسيني، محمدكريم خليلي، عزيزالله شفق، قربانعلي عرفاني، يوسف واعظي، سيد عباس حكيمي، خادم‌حسين ناطقي، محمد ناطقي و ضامن‏علي واحدي.

در دوران جهاد، به‏خصوص پس از سال 1361 گرايش اسلامي ظاهراً بر ساير گرايش‎ها در سازمان نصر برجسته‌تر جلوه مي‎كرد. تلاش‌ها و پشتكار آقاي مزاري و ارتباطات او و آقاي حسيني دره‌ی صوفی با بعضي انقلابيون ايراني، قبل و بعد از پيروزي انقلاب اسلامي سبب شد كه هم آقای مزاري در سازمان برجسته‌تر گردد و هم خط اسلام فقاهتي حداقل از نظر فرهنگي اندكي بر سازمان حاكم شود. چنان‏چه مقالات متعددي در رد ناسيوناليسم و جريان مغول‎گرايي «تنظيم نسل نو هزاره» چاپ گرديد؛ مرامنامه‎ي سازمان نصر تدوين شد و به‌جاي شعار التقاطي «به پيش به سوي جامعه قسط توحيدي» شعار «به پيش به‌سوي استقرار جمهوري اسلامي در افغانستان» مطرح شد.»

---------------  

پانوشت:

1- فصلنامه‏ي علمی و فرهنگی طرح نو، سال سوم، شماره‏ي دوازدهم و سیزدهم، بهار و تابستان 1386، ص 33.