حزب‏‌انقلاب‌ملي

حزب‏ انقلاب ملي (National Revolution Party): حزب انقلاب ملي، در سال 1355 قبل از تدوين و توشيح قانون اساسي دولت جمهوري افغانستان در تاريخ 5/12/1355، توسط سردار محمد‏داوود، اولين رئيس جمهور كودتايي‏افغانستان،‏ تأسيس شد‏. اما، از ماده‏ي اول اساسنامه‏ي حزب انقلاب ملي چنين بر مي‏آيد كه اين حزب قبل از كودتاي داوود‏خان در سال 1352، تشكيل شده‏ بود كه هيچ مدركي براي اثبات اين ادعا وجود ندارد.
در ماده‏ي اول ‏اساسنامه‏ي حزب انقلاب ملي نوشته‏اند: «حزب انقلاب ملي كه باني و پيشاهنگ انقلاب ملي و مترقي[؟]26 سرطان 1352 مردم افغانستان است، مطابق به ‏اين ‏اساسنامه ‏از شموليت و ورود تمام قدرت‏هاي مردم،‏ مخصوصاً‏زحمتكشان،‏ دهقانان،‏كارگران، منورين و جوانان در صورتي كه واجد شرايط پيش بيني شده باشند و پيروي از اساسات و مقررات حزب را تعهد نمايند، ‏استقبال مي‏كند.»
حزب انقلاب ملي، يك حزب دولتي بود كه شبيه رژیم‏هاي كمونيستي و جمهوري‏هاي التقاطي و ديكتاتوري ديگر در جهان سوم، قدرت دولتي را در‏ انحصار خود داشت. بر اساس قانون‏اساسي داوودخان، نظام سياسي در افغانستان تك حزبي تعيين شده بود، چنان‏چه در ماده‏ي چهلم اين قانون آمده‏است: «براي انعكاس خواسته‏هاي اجتماعي و تربيت سياسي مردم افغانستان تا زماني كه اين آرزو بر‏آورده گردد و به رشد طبيعي خود برسد، سيستم يك حزبي در كشور به رهبري حزب انقلاب‏ ملي كه باني و پيشاهنگ انقلاب مردمي و مترقي 24 سرطان سال‏1352 مردم افغانستان است، بر قرار خواهد بود.»(1)
علاوه بر قوه‏ي مجريه، قوه‏ي مقننه نيز تحت سلطه‏ي حزب انقلاب ملي قرار داشت. چنان‏چه در ماده‏ي چهل و نهم اين قانون اساسي آورده‏اند: «اعضاي ملي جرگه كه پنجاه في‏صد آن را دهقانان و كارگران تشكيل مي‏دهد از جانب حزب پيشنهاد و از طريق انتخابات آزاد، عمومي، سري و مستقيم مطابق به احكام قانون براي مدت چهار سال از طرف مردم انتخاب مي‏شوند.»(2)
حزب انقلاب ملي، به دليل دولتي بودن از يك سو و غيراسلامي و غير دموكراتيك بودنِ آن از سوي ديگر، نه مورد استقبال نيروهاي مسلمان و وطن‏دوست قرار گرفت و نه روشنفكران كمونيست و حتي ليبرال به آن توجه كردند. به همين دليل كار آن به‏جایي نرسيد و با از بين رفتن داوود‏ خان، ‏از اين حزب هم اثري باقي نماند.
اساسنامه‏ي حزب انقلاب ملي در شش فصل و 116 ماده تدوين شده و ساختار تشكيلاتي آن مركب است از كنگره، شوراي مركزي، ولايتي جرگه (شوراي ولايتي)، شهري جرگه (شوراي شهري) و جرگه‏هاي مؤسسات عامه، محلي جرگه (شوراي محل) و كِلي (قريه) جرگه.
---------
1- قانون اساسي دولت جمهوري افغانستان، مؤسسه بيهقي، چاپ مطبعه دولتي، 5 حوت 1355، صفحه‏ي 15.
2- نخستين همان منبع، صفحه‏ي 19.