ولایت فقیه

ولایت فقیه مرکب از دو واژه «ولایت» و «فقیه» است و بنابراین، قبل از ارائه تعریف «ولایت فقیه» لازم است که « ولایت» و « فقیه» تعریف شود.
«ولا»، «ولایت »، «مولی» ، «اولی» و امثال این ها از ماده «ولی» اشتقاق یافته است. ولی قرار گرفتن چیزی در کنار چیزی دیگری است، به نحوی که فاصله ای در کار نباشد.
ولایت، دو معنای عمده دارد: یکی سرپرستی، حکومت و زمامداری و دیگری قرب و دوستی. ولایت بر مبنای معنای اولی عبارت است از رهبری سیاسی و اجرای احکام و قوانین الهی در جامعه.
فقه را حضرت امام خمینی(قدس الله) چنین تعریف کرده است: «فقه تئوری واقعی و کامل اداره انسان و اجتماع از گهواره تا گور است. هدف اساسی این است که ما چگونه ‌می‌خواهیم اصول محکم فقه را در عملِ فرد و جامعه پیاده کنیم و بتوانیم برای معضلات جواب داشته باشیم و همه ترس استکبار از همین مسأله است که فقه و اجتهاد جنبه عینی و عملی پیدا کند و قدرت خود را بر مسلمانان به وجود آورد.»
فقه، در حقیقت همان ایدئولوژی و شریعت اسلامی است و عبارت از مجموع قوانینی است که به پیامبران اولوالعزم وحی شده است.
فقیه، کسی است که در علوم اسلامی و احکام و قوانین شرعی به مقام اجتهاد و مرجعیت رسیده باشد. البته هر عالم و فقیهی به مقام مرجعیت نرسیده و مرجع نمی شود، بلکه نایل شدن به این مقام شرایطی را لازم دارد که در کتب فقهی معین شده است.
بعد از تعریف مختصر فقه و فقیه و ولایت، باید گفت که ولایت فقیه در راستای ولایت انبیا علیهم السلام مطرح است. پیامبر بزرگوار اسلام سه وظیفه بزرگ را به عهده داشتند که عبارت اند از: ابلاغ وحی، امامت امت و ولایت. دو وظیفه امامت و ولایت حضرت رسول(ص) به خلیفه معصوم آن حضرت تعلق می گیرد و ولایت پیامبر و ائمه معصومین علیهم السلام نیز از حیث مقام و حدود وظایف به دو بخش تقسیم می گردد که عبارت اند از: ولایت تکوینی و ولایت اعتباری.
ولایت فقیه از نوع ولایت اعتباری است که آن عبارت از حکومت و اجرای قوانین شرع است. ولی فقیه به نیابت از امام معصوم امامت و ولایت اعتباری دارد نه فی نفسه. هر فقیهی به مقام ولایت نمی رسد، بلکه فقیهی به مقام ولایت و رهبری می رسد که معیار زعامت و ولایت در وجودش صدق کند و این معیار را امام حسن العسکری(ع) از قول امام جعفر صادق(ع) چنین ذکر کرده است:
«و اما من کان من الفقها: حافظاً لدینه، مخالفاً لهوی، مطیعاً لامر مولاه، فللعوام ان یقلده». از فقهایی که خویشتن دار از گناه، نگهبان دین، مخالف امیال و هواهای نفسانی و مطیع الله و پیامبر هستند در امر ولایت پیروی کند.
 اصل ولایت فقیه به عنوان یک نظریه سیاسی برای تشکیل حکومت اسلامی در دوران معاصر، برای اولین بار توسط امام خمینی در درس های خارج فقه در نجف اشرف مطرح شد و پس از پیروزی انقلاب اسلامی نظام جمهوری اسلامی بر مبنای آن تأسیس شد و به تصویب مردم از طریق برگزاری رفراندم  رسید. نظام اسلامی مبتنی بر ولایت فقیه در ایران نزدیک به سه دهه است که حاکمیت دارد و به بهترین وجه ممکن یک کشور هفتاد میلیونی را در حساسترین منطقه خاورمیانه از نظر موقعیت جغرافیایی با وجو دشمنی ها و تهدیدهای دشمنان قدرتمند منطقه ای و بین المللی انقلاب اسلامی و در رأس همه ایالات متحده امریکا اداره کرده و به قدرت مهم منطقه ای از نظر سیاسی، نظامی، اقتصادی و فرهنگی تبدیل کرده است.