نسخه قابل چاپ

نسخه وب

داخلی » مصاحبه » سیاسی و امنیتی

ملازهی: شاهد افزایش نبردها در افغانستان خواهیم بود / تعلیق مذاکرات طولانی نیست

۲۱ سنبله ۱۳۹۸ ساعت ۱۱:۰۷

شکست مذاکرات دولت ترامپ با طالبان افغانستان و اعلام مرگ مذاکرات از سوی واشینگتن، نگرانی‌ها در مورد وضعیت امنیتی در افغانستان را تشدید کرده‌است. در آستانه برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری در افغانستان، هم طالبان و هم آمریکا اعلام کرده‌اند سطح درگیری‌ها را با یکدیگر افزایش می‌دهند.

پیرمحمد ملازهی، کارشناس مسائل افغانستان در مصاحبه‌ای با یک روزنامه چاپ تهران می‌گوید که هر چند امکان افزایش مقطعی درگیری‌ها در افغانستان وجود دارد اما توقف مذاکرات میان آمریکا و طالبان دایمی نیست. به گفته این کارشناس مسائل افغانستان، طالبان صرفاً با مذاکره در دوحه نشان داده که مواضع خود را تعدیل کرده‌است و انتظار می‌رود که در شرایط جدید حاضر به گفت‌وگوهای بیشتر و حتی توافق با آمریکا باشد. در ادامه متن کامل گفت‌وگوی روزنامه «اعتماد» با پیرمحمد ملازهی، کارشناس مسائل افغانستان را مطالعه می‌کنید.



چرا دونالد ترامپ بعد از ۹ دور مذاکره با طالبان در دوحه قطر این مذاکرات را تعلیق کرد؟



دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا به شدت در مورد امضای توافق‌نامه نهایی بین طالبان و زلمی خلیل‌زاد، نماینده آمریکا تحت فشار بود. مخالفت‌های بسیار جدی در داخل آمریکا با این اقدام وجود داشت و به ویژه دعوت ترامپ از سران طالبان و رئیس‌جمهور افغانستان برای حضور در کمپ دیوید هم قطعاً بدون مخالف نبوده‌است. در دو سطح شاهد مخالفت مقام‌های آمریکایی با این اقدام ترامپ بودیم. نمایندگان تأثیرگذار کنگره مخالفت خود را با عقب‌نشینی نیروهای آمریکایی از افغانستان اعلام کرده بودند و خواهان قرار گرفتن در جریان کامل مذاکرات طالبان با زلمی خلیل‌زاد بودند. نماینده آمریکا حاضر به شرکت در جلسات کنگره نشده و اطلاعاتی از جزییات مذاکراتش در اختیار قانون‌گذاران قرار نداده بود در نتیجه بدبینی نسبت به توافق احتمالی در مجلسین سنا و نمایندگان آمریکا افزایش یافت. در قوه مجریه هم نظرات مختلفی وجود داشت. وزیر خارجه در تأیید توافقی که توسط زلمی خلیل‌زاد پذیرفته شده بود، خودداری کرد. وزارت دفاع و شورای امنیت ملی آمریکا هم با مفاد این توافق موافق نبودند.



درون افغانستان هم انتقادهایی از این مذاکرات وجود داشت. ارگ ریاست‌جمهوری به دلیل کنار گذاشته شدن از روند مذاکرات ناراضی بود و رفتار شخص زلمی خلیل‌زاد که حاضر نشد، متن پیش‌نویس توافق را در اختیار دولت قرار دهد این نارضایتی را افزایش داد. زمانی که خلیل‌زاد برای گزارش آخرین دور مذاکراتش با دولت افغانستان به کابل رفت به سران دولت افغانستان فقط اجازه داد که متن پیش‌نویس توافقش را فقط در حضور او برای مدت محدودی از رو مطالعه کنند و حاضر نشد، نسخه‌ای از آن را در اختیار دولت کابل قرار دهد. این رویکرد باعث نگرانی در میان سران سیاسی افغانستان شد که واشینگتن، معامله‌ای محرمانه با طالبان انجام داده و ارگ ریاست‌جمهوری را در این مسیر دور زده‌است.



مجموعه این شرایط باعث شد، دونالد ترامپ از تصمیمش برای امضای توافق با طالبان عقب‌نشینی کند. کشته شدن یک نظامی آمریکایی در حمله انتحاری کابل، بهانه‌ای در اختیار ترامپ قرار داد که با ظاهرسازی بتواند عقب‌نشینی خود را پنهان کند و آن را به اقدامات طالبان نسبت دهد.



فکر می‌کنید لغو این مذاکرات چه تأثیری بر آینده جنگ در افغانستان داشته باشد؟



حقیقت این است که این ابتکار ترامپ برای تعلیق مذاکرات و لغو دیدار کمپ دیوید یک تاکتیک مذاکراتی است. گمان نمی‌کنم که مذاکرات میان طالبان و دولت آمریکا برای همیشه قطع شود. پیش‌بینی می‌کنم که ما در دوره کوتاهی شاهد افزایش نبردها در افغانستان باشیم به ویژه اینکه امریکایی‌ها ممکن است دوباره نیروهای هوایی خود را برای پوشش عملیات نظامیان دولت افغانستان به کار گیرند. اما این افزایش رویارویی دلیل نمی‌شود که دیگر هیچگاه شاهد از سرگیری مذاکرات نباشیم. این مسیری است که شروع شده و ادامه خواهد یافت. جنگ در افغانستان به بن‌بست رسیده و طالبان هم به این نتیجه رسیده که نمی‌تواند با استفاده از زور کابل را اشغال کند و امارت اسلامی خود را تشکیل دهد. امریکایی‌ها هم به این نتیجه رسیده‌اند که نمی‌توانند به صورت نظامی پیروز شوند چراکه بعد از ۱۸ سال جنگ نه تنها طالبان کاملاً عقب رانده نشده بلکه نزدیک به ۴۴ درصد از خاک افغانستان تحت تسلط این گروه شبه نظامی قرار دارد.



بعد از بن‌بست کامل نظامی در جنگ افغانستان الان با اظهارنظر اخیر ترامپ یک بن‌بست سیاسی هم شکل گرفت. اما این بن‌بست قابل برطرف کردن است. دور دیگری از مذاکرات ممکن است در مکان دیگری یا حتی میان دولت افغانستان و طالبان آغاز شود. به گمان من تعلیق مذاکرات طولانی نیست و دوباره طرفین به مذاکره بازمی‌گردند.



با توجه به نزدیک شدن موعد برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری در افغانستان، اصولاً آیا دورنمایی برای گفت‌وگوی بین‌افغانی برای حل و فصل مسائل جاری افغانستان وجود دارد؟



طالبان به صورت مشخص با این دولت افغانستان مشکل دارند و معتقدند که دولت وحدت ملی دست نشانده آمریکا و محصول نقشه‌های جان کری، وزیر خارجه پیشین امریکاست. ممکن است اگر فرد دیگری در کابل به قدرت برسد و شرایط دیگری در کابل حاکم شود، موضع خود را تعدیل کنند. همزمان نباید فراموش کرد که حامیان اصلی طالبان یعنی پاکستان و عربستان سعودی بعد از توقف مذاکرات میان آمریکا و طالبان به شدت تحت فشار قرار خواهند گرفت تا حمایت خود را از این گروه قطع کنند. اگر کمک‌های خارجی به ویژه از طرف پاکستان و عربستان سعودی در اختیار طالبان قرار نگیرد واقعاً برای این گروه امکان‌پذیر نیست که به مدت طولانی در خلأ و بدون دریافت کمک‌های مادی و تسلیحاتی به جنگ در افغانستان ادامه دهد. به نظر من شرایط کنونی هر چند به لحاظ امنیتی شکننده است اما نباید تصور کرد که هیچگاه امکان مذاکره پیش نمی‌آید. طالبان قطعاً با دولت وحدت ملی به ریاست اشرف غنی و عبدالله عبدالله وارد گفت‌وگو نمی‌شود اما اگر در انتخابات آینده دولت جدیدی روی کار بیاید یا شرایطی به وجود آید که یک دولت موقت انتقالی شکل بگیرد شاید طالبان حاضر به مذاکره شود.



اما باید توجه کرد برخلاف انتظار امریکایی‌ها، که علاقه‌مند هستند تا با وعده مشارکت در قدرت، طالبان را به مذاکره وادار کنند، طالبان همه قدرت را می‌خواهد. طالبان همان‌گونه که زلمی خلیل‌زاد را وادار کرد تا عبارت «امارت اسلامی افغانستان» را در توافق خود برای خطاب کردن این گروه شبه نظامی به کار ببرد از مذاکره با گروه‌های سیاسی افغانستان هم چیزی جز احیای دولت خودشان نمی‌خواهند. اما در عین حال هیچ راهی جز راه‌حل سیاسی برای افغانستان وجود ندارد. راه‌حل سیاسی فقط از طریق مذاکره امکان‌پذیر است. روزگاری سران طالبان میز مذاکره را «دروازه جهنم» می‌نامیدند. اما حالا اندک انعطافی در مواضع خود نشان داده‌اند و دست‌کم در حال حاضر نه تنها پای میز مذاکره نشسته‌اند بلکه با نماینده دولت آمریکا به توافق هم رسیدند در نتیجه در ادامه می‌توان انتظار داشت که با گفت‌وگوهای بیشتر شاهد تعدیل بیشتر مواضع طالبان باشیم.