عمران خان در دام روابط سنتی اسلام‌آباد و ریاض

میر احمد رضا مشرف
​به نظر می‌رسد انتقادهای شدید چند روز گذشته قریشی، وزیر خارجه پاکستان نسبت به رویکرد آل سعود در قبال کشمیر و ممانعت ریاض از تشکیل اجلاس کنفرانس اسلامی، به مذاق حاکمان ریاض خوش نیامده و آن‌ها دستور توقف کمک‌ها و به‌ویژه تأمین انرژی به اسلام‌آباد را صادر کرده‌اند.
تاریخ انتشار : دوشنبه ۲۷ اسد ۱۳۹۹ ساعت ۱۲:۲۹
عمران خان در دام روابط سنتی اسلام‌آباد و ریاض
هنگامی‌که دو سال پیش در چنین روزهایی عمران خان به عنوان نخست‌وزیر پاکستان سوگند یاد کرد، بسیاری در انتظار شکل‌گیری دوران جدید و متفاوتی در روابط ریاض و اسلام‌آباد بودند. این انتظار از آنجا سرمنشأ می‌گرفت که عمران خان و حزب تحریک انصاف پیش از دستیابی به قدرت و در زمان حضور در مجلس به عنوان حزب اپوزیسیون، منتقد سرسخت و جدی رویکرد دولت اسلام‌آباد در قبال ریاض بودند، چنان‌که در مخالفت پارلمان پاکستان با اعزام نیرو به یمن نقش اساسی ایفا کردند. دقیقاً به همین دلیل بود که پیروزی عمران خان و حزب او در انتخابات با استقبال سرد و توأم با نگرانی مقامات سعودی مواجه شد.

اما قرار گرفتن عمران خان در گود مسائل و تصمیم‌گیری‌های سیاسی دولت، مواجهه او با چالش‌های بزرگ اقتصادی یک دولت تقریباً ورشکسته و در کنار همه این‌ها نفوذ ارتش در ساختار تصمیم‌گیری دولت؛ همگی موجب شدند تا وی و حزبش دوباره به سوی همان مسیری سوق پیدا کنند که روابط سنتی میان ریاض و اسلام‌آباد در طی چند دهه اخیر را شکل داده بود. این روابط عمدتاً بر کمک‌های وسیع مالی عربستان سعودی به پاکستان و در برابر آن حمایت و پشتیبانی اسلام‌آباد از مواضع منطقه‌ای و بین‌المللی ریاض متکی بوده‌است. سفر یک سال و نیم پیش بن سلمان به پاکستان و وعده او برای سرمایه‌گذاری و کمک‌های اقتصادی چند میلیارد دلاری و همچنین پروژه تأمین انرژی بلند مدت و اقساطی برای اسلام‌آباد، به خوبی روشن ساخت که عمران خان نتوانسته خود را از مسیر این روابط سنتی و یکسویه جدا سازد. اکنون تبعات این رویکرد دامن عمران خان و دولتش را گرفته و او را نیز وارد همان چرخه‌ای کرده‌است که اسلافش به‌طور مکرر گرفتار آن شده بودند.

به نظر می‌رسد انتقادهای شدید چند روز گذشته قریشی، وزیر خارجه پاکستان نسبت به رویکرد آل سعود در قبال کشمیر و ممانعت ریاض از تشکیل اجلاس کنفرانس اسلامی، به مذاق حاکمان ریاض خوش نیامده و آن‌ها دستور توقف کمک‌ها و به‌ویژه تأمین انرژی به اسلام‌آباد را صادر کرده‌اند. با توجه به بحران شدید اقتصادی اسلام‌آباد و رکود ناشی از ویروس کرونا، این مسئله می‌تواند ضربه اقتصادی بزرگی به دولت عمران خان وارد کند. دقیقاً به همین دلیل است که اسلام‌آباد دست به کار شده و تلاش دارد تا با فرستادن فرمانده ارتش به ریاض، شرایط را تا حد ممکن تلطیف کند. هرچند با توجه به رابطه نزدیک ارتش پاکستان و آل سعود احتمال مؤثر واقع شدن این اقدام بسیار زیاد است؛ اما به عقیده برخی کارشناسان سیاسی در داخل و خارج از اسلام‌آباد شاید زمان آن رسیده باشد که اسلام‌آباد در اساس این رابطه سنتی و یکجانبه دگرگونی ایجاد کند. با در نظر گرفتن تغییرات ایجاد شده در بلوک‌بندی‌های منطقه‌ای و به‌خصوص با نزدیکی روابط هند و آمریکا از یک سو و ریاض و دهلی نو از سوی دیگر، اسلام‌آباد این ظرفیت را دارد که با نزدیک شدن بیشتر به کشورهایی چون چین، ایران و ترکیه از میزان وابستگی خود به عربستان بکاهد و خود را از تله این روابط یکسویه و بعضاً حقارت‌بار رهایی بخشد. اما سؤال اینجاست که آیا این اتفاق در آینده‌ای نزدیک رخ خواهد داد؟
کد مطلب: 93784
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل