پس از اعلام نتایج انتخابات ​چه اتفاقاتی ممکن است بیفتد؟

بسیاری از حالا نگران‌اند که تجربه سال ۲۰۱۴ و بحران انتخاباتی یک بار دیگر تکرار شود و شرایطی به وجود بیاید که جامعه جهانی نیز از مهار آن ناتوان باشد.
تاریخ انتشار : شنبه ۲۷ میزان ۱۳۹۸ ساعت ۱۸:۴۳
پس از اعلام نتایج انتخابات ​چه اتفاقاتی ممکن است بیفتد؟
همواره در انتخابات افغانستان چنین معمول بوده که دو تن به عنوان رقبای پیش‌تاز از همان ابتدایی مراسم رای‌دهی مشخص شده‌اند. در انتخابات سال روان نیز دو تیم انتخاباتی «دولت‌ساز» و «ثبات و همگرایی» ظاهراً از تمام رقبای شان پیشی گرفته و با وجود این‌که هنوز نتایج ابتدایی از سوی کمیسیون انتخابات اعلام نشده، ولی از قراین و ادعاهایی که از سوی دو تیم صورت می‌گیرد، برمی‌آید که آن‌ها به عنوان رقبای اصلی در عرصه انتخابات افغانستان شناخته می‌شوند و اکثریت جامعه نیز چشم به همین دو دستهٔ انتخاباتی دوخته‌اند. اما پرسش این‌جا است که یکی از این دسته‌های انتخاباتی شانس پیروزی را در همان مرحله نخست خواهد داشت و انتخابات مثل سال‌های ۲۰۰۹ و ۲۰۱۴ به دور دوم نخواهد رفت؟ پاسخ صریح و روشن به چنین پرسشی در حال حاضر که نتایج اولیه مشخص نیست، ظاهراً مشکل به نظر می‌رسد. احتمال این‌که هیچ‌یک از نامزدهای پیش‌تاز نتواند آرای ۵۰ جمع یک را در همان دور اول از خود بسازد، وجود دارد. هرچند در انتخابات سال روان چنین نتیجه‌ای آن‌قدر هم احتمالی به نظر نمی‌رسد، زیرا تلاش‌های همه‌جانبه‌ای هم از سوی نهادهای انتخاباتی، هم از سوی ناظران ملی و بین‌المللی و هم از سوی کشورهای کمک‌دهنده به راه افتاده‌است که انتخابات در همان مرحلهٔ نخست نتیجه مشخص و حتی قابل قبول برای طرف‌های مختلف داشته باشد.

موضع آمریکا که همواره در انتخابات‌های افغانستان تقریباً سرنوشت‌ساز بوده، این بار با سفر اولیس ویلز، معاون وزارت خارجه آمریکا در حوزه جنوب آسیا مشخص شد. این مقام آمریکایی از کمیسیون‌های انتخاباتی خواست که با شفافیت عمل کنند و نگذارند تقلب و مهندسی آرا سبب بروز اختلافات بر سر نتایج انتخابات شود. اتحادیه اروپا و سازمان ملل متحد نیز درخواست‌های مشابه از حکومت افغانستان و نهادهای برگزارکننده انتخابات داشته‌اند. به نظر می‌رسد که انتخابات سال روان با جدیت بیش‌تری از سوی جامعه جهانی و کشورهای حامی دموکراسی در افغانستان پی‌گیری می‌شود. با این حال نمی‌توان گزینهٔ دور دوم را کاملاً، آن‌گونه که رحمت‌الله نبیل یکی از نامزدان انتخابات ریاست جمهوری به آن اشاره کرد، منتفی دانست.

حال اگر انتخابات به دور دوم برود، با توجه به اوضاع جوی افغانستان که مصادف به ماه‌های سرد خواهد بود، ممکن نیست که دور دوم انتخابات مطابق قانون انتخابات طی دو ماه برگزار شود و شاید در ماه‌های پایانی بهار کمیسیون انتخابات موفق شود که دور دوم انتخابات را برگزار کند. اما بیایید که موضوع را از یک زاویه دیگر نیز مورد توجه قرار دهیم و آن این‌که اگر یکی از دسته‌های انتخاباتی در همین مرحله اول از سوی کمیسیون انتخابات پیروز اعلام شود، برای تمام دسته‌ها و به ویژه دسته رقیب این پیروزی پذیرفتنی خواهد بود؟ این‌جا است که گزینه‌های متفاوتی ممکن است در برابر ما قرار گیرد و پاسخ قطعی و دقیق به چنین پرسشی را دشوار سازد.

دشواری کار از این‌جا ناشی می‌شود که متأسفانه فرهنگ انتخابات در جامعهٔ ما فرهنگی با ریشه‌های قوی نیست و در طول سال‌های پسین هم که هر زمان انتخاباتی برگزار شده، همیشه نتایج آن با اما و اگرهای ویران‌کننده روبه‌رو بوده‌است. همواره یکی از دسته‌های انتخاباتی که پیروز میدان شناخته نشده، دسته مقابل را به تقلب و مهندسی آرا متهم کرده‌است؛ هرچند چنین ادعاهایی بعداً معلوم شده که چندان بی‌مورد هم نبوده‌است. به همین دلیل پذیریش نتایج هر انتخاباتی در افغانستان می‌تواند شک‌برانگیز و توأم با اما و اگر باشد. این در مورد انتخابات سال روان هم کاملاً صدق می‌کند و شاید یکی از دلایلی که مقام‌های کشورهای دخیل در مسایل افغانستان این روزها به کشور ما زیاد سفر می‌کنند و هدف اصلی سفرهای‌شان هم موضوع انتخابات است، همین نگرانی باشد که نوع برخورد قطب‌های انتخاباتی را از حالا محک بزنند و حداقل بتوانند از عوارض جانبی و پساانتخاباتی آن جلوگیری کنند.

بسیاری از حالا نگران‌اند که تجربه سال ۲۰۱۴ و بحران انتخاباتی یک بار دیگر تکرار شود و شرایطی به وجود بیاید که جامعه جهانی نیز از مهار آن ناتوان باشد. اگر در مرحله نخست اعلام نتایج مثلاً تیم «دولت‌ساز» برنده اعلام شود، آیا فکر می‌شود که از سوی تیم‌های دیگر و به ویژه تیم «ثبات و همگرایی» این پیروزی پذیرفتنی باشد؟ به نظر نمی‌رسد که به شمول دسته انتخاباتی «ثبات و همگرایی» چنین اعلام پیروزی از سوی نامزدان دیگر و از جمله احمدولی مسعود، رحمت‌الله نبیل، گلبدین حکمتیار، اگر تا آن زمان با تیم «دولت‌ساز» وارد معامله نشود و دیگر نامزدان انتخابات مورد حمایت قرار گیرد و اتهام تقلب را بر نتایج انتخابات وارد نکنند. همین موضوع می‌تواند در صورت پیروزی داکتر عبدالله نیز اتفاق بیفتد که برخی تیم‌های انتخاباتی آن تیم را به تقلب و مهندسی آرا متهم کنند؛ زیرا این دو نامزد انتخابات هر دو در موقعیت‌های کلیدی دولتی قرار داشتند و از سوی بسیاری از نامزدان به استفاده از امکانات دولتی متهم بوده‌اند.

نکته مهم دیگر این است که انتخابات افغانستان همواره بُعد قومی نیز داشته و این مسئله نیز باعث می‌شود که طرف‌های رقیب از آن به عنوان ابزاری مهم در بلند کردن صدای اعتراض خود سود ببرند. به همین دلیل اعلام نتایج انتخابات سال روان نیز مثل انتخابات‌های گذشته می‌تواند تکان‌هایی را در سطح جامعه به وجود بیاورد و لازم است که از حالا برای کاهش چنین تکان‌هایی به صورت همه‌جانبه آگاهی‌دهی صورت گیرد و از نهادهای ملی و بین‌المللی خواسته شود که برای رخدادهای احتمالی پساانتخابات از حالا در فکر چاره‌های مؤثر باشند.

- نثاراحمد فیضی غوریانی / هشت صبح
کد مطلب: 91026
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل