مذاکرات میان‌افغانی به زودی نتیجه نمی‌دهد

ترامپ در نظر دارد که در ماه سپتامبر امسال یک توافق حل سیاسی در افغانستان به دست بیاید که خروج نیروهای آمریکایی نیز بخشی از آن باشد و حل سیاسی را کلید بزند. روشن است وقتی چنین توافقی در ماه سپتامبر امسال حاصل شود، تا سپتامبر سال دیگر بخشی از آن تطبیق می‌شود و ترامپ در کمپین‌های انتخاباتی آن سال، چیزی برای عرضه کردن پیدا می‌کند. اما واقعیت‌های افغانستان سخت‌جان‌تر از آن است که کسی بتواند تا ماه سپتامبر چیزی را سر هم کند.
تاریخ انتشار : دوشنبه ۷ اسد ۱۳۹۸ ساعت ۱۵:۱۷
مذاکرات میان‌افغانی به زودی نتیجه نمی‌دهد
به نظر می‌رسد که آمریکا و طالبان به یک توافق نزدیک شده‌اند، ولی آن را نهایی نساخته‌اند. سفیر خلیل‌زاد نوشت که پس از نهایی شدن توافق طالبان و آمریکا گفت‌وگوهای میان‌افغانی آغاز می‌شود. اما سؤال این است که آیا آمریکا و طالبان قبل از آغاز گفت‌وگوهای میان‌افغانی سندی را امضا می‌کنند و به همدیگر تعهد می‌دهند یا این‌که سند را نهایی می‌کنند و امضای آن را به زمانی موکول می‌کنند که گفت‌وگوهای میان‌افغانی نتیجه بدهد؟ شاید دو طرف امضای سند را به بعد از به نتیجه رسیدن گفت‌وگوهای میان‌افغانی موکول کنند، اما نکات عمدهٔ توافقات‌شان را شاید اعلام کنند. احتمال آن است که آمریکا یک جدول زمانی مشروط را برای خروج نیروهایش از افغانستان به نحوی اعلام کند و بعد طالبان هم یک‌سری تعهدات به آمریکا بدهند و روی تطبیق این تعهدات به یک سری مکانیزم‌ها توافق کنند. احتمال آن زیاد است که آمریکا با پاکستان هم به یک‌سری تفاهم‌ها رسیده باشد یا شاید دو کشور در حال چانه‌زنی باشند.
اما اعلام یک جدول زمانی برای خروج نیروهای ناتو از افغانستان، امتیاز بزرگی برای طالبان است. طالبان در بدل این امتیاز بزرگ باید امتیازهای بزرگی هم بدهند. طالبان باید به آتش‌بس و لغو تشکیلات نظامی‌شان رضایت بدهند. اگر طالبان آتش‌بس را نپذیرند، جدول زمانی خروج نیروهای آمریکایی و ناتو هیچ مشکلی را حل نمی‌کند. حل سیاسی اگر یک روند نباشد، به موفقیت نمی‌انجامد. تاریخ نزدیک این سرزمین نشان می‌دهد که در نبود یک روند حل سیاسی، هیچ مشکلی قابل حل نباشد. در سال ۱۹۸۶ روس‌ها به صورت جدی مذاکرات ژنیو را آغاز کردند. در آن زمان هدف عمده این بود که روند حل سیاسی جنگ به راه بیافتد، زمینه برای خروج نیروهای شوروی فراهم شود و پس از آن سازمان ملل متحد وظیفهٔ تسهیل گفت‌وگوهای میان‌افغانی و به میان آمدن یک نقشهٔ راه برای صلح را به دوش بگیرد. نیروهای شوروی در فبروری سال ۱۹۸۹ خارج شدند و سازمان ملل متحد در سال ۱۹۹۲ یک اعلامیهٔ پنج ماده‌ای برای حل سیاسی جنگ افغانستان صادر کرد که بر اساس آن نمایندهٔ ویژهٔ دبیرکل وقت، وظیفهٔ تسهیل مذاکرات میان‌افغانی را به دوش گرفت. حکومت داکتر نجیب هم در آن زمان مشی مصالحه ملی را به استراتژی اصلی حکومت خودش بدل کرد. اما در آن زمان حل سیاسی جنگ به رغم خروج روس‌ها، تلاش‌های سازمان ملل متحد و مشی مصالحهٔ ملی حکومت داکتر نجیب، به یک روند بدل نشد. سیر حوادث به گونه‌ای بود که در اپریل سال ۱۹۹۲ حکومت داکتر نجیب فرو پاشید و مرحلهٔ جدیدی از جنگ، ویرانی و خون‌ریزی آغاز شد. در آن زمان ضرورت‌های سیاسی گورباچف ایجاب می‌کرد که مسکو زیاد عجله کند.
حال هم ایالات متحده عجله دارد. عجلهٔ ترامپ هم قابل درک است. او باید در اواخر امسال در همایش‌های حزبی و گروهی خود دست‌آوردهای سیاست خارجی و امنیتی‌اش را توضیح دهد. پایان جنگ ۲۰ سالهٔ افغانستان می‌تواند یک دست‌آورد قابل ملاحظه باشد. دیپلمات‌های آمریکایی تلاش می‌کنند که ترامپ دست‌خالی نماند و چیزی برای عرضه کردن داشته باشد. در ماه سپتامبر امسال هم مأموریت آقای خلیل‌زاد یک ساله می‌شود. شخص ایشان هم برای ارتقا در سلسله‌مراتب قدرت در آمریکا نیاز دارد که دست‌آوردی در دیپلماسی پایان جنگ داشته باشد. ترامپ در سال ۲۰۲۰ کمپین انتخاباتی در پیش رو دارد. رقیبان او در حزب دموکرات دربارهٔ جنگ افغانستان اظهار نظر کرده‌اند. رئیس‌جمهور منتخب آمریکا باید در جنوری سال ۲۰۲۱ بر مسند تکیه بزند. در همان سال، بیست سالگی جنگ افغانستان کامل می‌شود. قشر سیاسی آمریکا می‌خواهد که جنگ افغانستان قبل از ۲۰ سالگی، برای واشینگتن خاتمه یابد. ترامپ در نظر دارد که در ماه سپتامبر امسال یک توافق حل سیاسی در افغانستان به دست بیاید که خروج نیروهای آمریکایی نیز بخشی از آن باشد و حل سیاسی را کلید بزند. روشن است وقتی چنین توافقی در ماه سپتامبر امسال حاصل شود، تا سپتامبر سال دیگر بخشی از آن تطبیق می‌شود و ترامپ در کمپین‌های انتخاباتی آن سال، چیزی برای عرضه کردن پیدا می‌کند. اما واقعیت‌های افغانستان سخت‌جان‌تر از آن است که کسی بتواند تا ماه سپتامبر چیزی را سر هم کند. آقای غنی به برگزاری انتخابات ریاست جمهوری تأکید دارد. تجربهٔ کشورهای دموکراتیک و غیر دموکراتیک نشان می‌دهد که زمام‌دار بر حال چانس زیاد برای برنده شدن در انتخابات دارد. طالبان هم که خودشان را برندهٔ جنگ با ناتو می‌دانند، روی مواضع و طرح‌های‌شان پافشاری خواهند کرد. اپوزیسیون اشرف غنی که می‌خواهند او را از ارگ بیرون کنند، شاید به حل سیاسی بیش از انتخابات روی خوش نشان دهند. این تضاد منافع و دیدگاه به قدری پیچیده‌است که کسی نمی‌تواند آن را ظرف دو ماه باز کند. واقعیت دیگر این است که مذاکرات میان‌افغانی، به زودی به نتیجه نمی‌رسد.
در نشست بن قضیه کمی فرق می‌کرد. در آن زمان طالبان از صحنهٔ سیاسی و نظامی افغانستان کنار زده شده بودند و ایالات متحده به عنوان یک ابرقدرت، نقش و نفوذ گسترده داشت. در آن زمان اجماع منطقه‌ای و جهانی در مورد افغانستان به وجود آمد، ولی با وجود آن هم، مقدمه‌چینی برای نشست بن و به نتیجه رسیدن آن چند ماه وقت گرفت. امروز هم قضیه به این ساده‌گی نیست که همه چیز ظرف دو ماه نهایی شود. اگر طالبان از مواضع‌شان کوتاه نیایند، گفت‌وگوهای میان‌افغانی به نتیجه نمی‌رسد. دربارهٔ نحوهٔ نقشهٔ راهی‌که در گفت‌وگوهای میان‌افغانی احتمالاً تصویب می‌شود، نیز هر جناحی ملاحظات خود را دارد. تقلیل دولت به یک جناح هم امری است که همه در مورد آن سؤال دارند. با توجه به این واقعیت‌ها، کسی نمی‌تواند حکم کند که گفت‌وگوهای میان‌افغانی به زودی نتیجه می‌دهد. اما عجله و شتاب ادارهٔ ترامپ نگرانی جدی در کابل خلق کرده‌است.
منبع:هشت صبح
کد مطلب: 90532
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل