پروسه صلح افغانستان و مواضع ناهماهنگ امریکا، حکومت و طالبان

تاریخ انتشار : سه شنبه ۱۷ ثور ۱۳۹۸ ساعت ۱۲:۳۵
پروسه صلح افغانستان و مواضع ناهماهنگ امریکا، حکومت و طالبان
 زلمی خلیل‌زاد، نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان، ششمین دور مذاکرات مستقیم خود با طالبان در دوحه قطر را چند روز پیش آغاز کرد.
این گفت‌وگوها با یک روز تأخیر قرار است امروز از سر گرفته شود؛ علت یک روز وقفه نیز سفر خلیل‌زاد به هند و گفت‌وگو با مقامات این کشور در مورد صلح افغانستان عنوان شده‌است.
دور ششم گفت‌وگوی خلیل‌زاد با نمایندگان طالبان در حالی آغاز شده که وجود سه موضع ناهماهنگ امریکا، حکومت و طالبان در مورد صلح، موفقیت صلح و آشتی در افغانستان را با دشواری روبرو ساخته‌است. 

موضع امریکا 
مذاکره خلیل‌زاد با طالبان در دوحه قطر به طور عمده روی  دو موضوع مبارزه با تروریزم و جدول زمانی خروج نیروهای خارجی از افغانستان متمرکز شده‌است: امریکا از طالبان می‌خواهد با گروه‌های تروریستی قطع ارتباط نماید و روی مکانیزمی با واشنگتن توافق کند که براساس آن امریکا بتواند بر تعهدات طالبان نظارت کند، در این راستا این احتمال وجود دارد امریکا از طالبان بخواهد افراد و گروه‌هایی که به نوعی برای امنیت ملی امریکا و متحدانش تهدید به حساب می‌آیند را از قلمرو تحت کنترل خود در افغانستان اخراج کند و اجازه بدهد ایالات متحده امریکا بر مناطق تحت کنترل طالبان نظارت داشته باشد. امریکا در مذاکرات مستقیم خود با طالبان روی اعلام آتش‌بس از سوی طالبان و رضایت به گفت‌وگو با حکومت افغانستان تأکید دارد. به باور واشنگتن ارائه جدول زمانی برای خروج نیروهای امریکا و ناتو از افغانستان قبل از حصول اطمینان از توافق طالبان به آتش‌بس و در نهایت ختم جنگ در افغانستان نوعی ریسک بزرگ به حساب می‌آید. 
آقای خلیل‌زاد در مصاحبه‌ی اخیرش با تلویزیون طلوع گفت برای امریکا نفس خروج مساله‌ی اصلی نیست، ‌بلکه برقراری صلح و ثبات در افغانستان هدف محوری آنان است. 

موضع طالبان
طالبان در کل و برخی از فرماندهان آنان به طور خاص تمایلی به توافقی که به امریکا اجازه دهد از مناطق تحت سلطه‌ی این گروه در افغانستان بازدید کند یا طالبان را مجبور به اخراج برخی افراد و گروه‌های تحت تعقیب امریکا کند، ندارد. به نظر می‌رسد اینگونه توافق احتمالی سبب می‌شود ارتباط طالبان با دیگر کشورهای بیرونی با چالش روبرو شود، منابعی که طالبان را تمویل روحی و تسلیحاتی می‌کنند با چنین توافقی به خطر می‌افتد. 
طالبان در مذاکرات خود با امریکا روی جدول زمانی خروج نیروهای امریکایی و ناتو از افغانستان تأکید دارد. 

غنی در مراسم افتتاح پارلمان مخالفین سیاسی خود را انتحارگر خواند 

موضع حکومت افغانستان
حکومت افغانستان هم در تلاشی مضاعف سعی دارد طالبان را به گفت‌وگوی بین‌الافغانی با خود متقاعد سازد؛ حکومت در روزهای گذشته لویه جرگه مشورتی برای صلح را برگزار نمود و خطوط سرخ مذاکره با طالبان را ترسیم کرد. براساس فیصله لویه جرگه مشورتی برای صلح که با حضور 3200 تن از نمایندگان مردم از ولایات مختلف هفته گذشته در کابل برگزار شد، هر اقدامی در راستای صلح باید با محوریت و مدیریت حکومت افغانستان به پیش رود.
شرکت‌کنندگان در لویه جرگه مشورتی در قطع‌نامه پایانی خود از طالبان خواستند به احترام ماه مبارک رمضان آتش‌بس اعلام کرده با حکومت افغانستان مذاکره کنند. 
در این راستا رئیس جمهور غنی نیز در پیام خود به مناسبت ماه مبارک رمضان یک‌بار دیگر از طالبان خواست صدای صلح خواهی مردم افغانستان که از گلوی نمایندگان آنان در لویه جرگه مشورتی بلند شد را بشنوند و با اعلام آتش‌بس با حکومت افغانستان مذاکره نمایند. 
در این میان و با در کنار هم قرار دادن این سه موضع امریکا، حکومت افغانستان و طالبان در کنار یکدیگر به راحتی ناهماهنگی و جهت‌های مختلف آن روشن و سختی‌های ایجاد همسویی بین آنها مشخص می‌گردد.
طالبان در نوعی بی‌اعتنایی به درخواست‌های مکرر حکومت افغانستان هرگز حاضر به اعلام آتش‌بس نشد: این گروه جهاد در ماه رمضان را بس مهم‌تر دانست و با حمله انتحاری به فرماندهی پلیس بغلان و کشتن چندین فرد ملکی عملا نشان داد که دوام جنگ را بیشتر از صلح می‌پسندند. 
در چنین حالتی که طالبان بر افزایش حملات تهاجمی و انتحاری خود تأکید دارند بدون شک امریکا نیز تمایل به خروج از افغانستان ندارد. امریکا زمانی می‌تواند جدول زمانی برای خروج نیروهای خود از افغانستان را ارائه کند که نسبت به اعلام آتش‌بس و صلح با طالبان مطمئن شده‌باشد. خروج امریکا از افغانستان پیش از اعلام آتش‌بس از سوی طالبان به معنای واگذاری همه چیز در افغانستان به طالبان می‌باشد.
حکومت افغانستان و شخص رئیس جمهور غنی نیز سخت در تلاش‌ است از کانال مذاکرات صلح با طالبان غافلگیر نشود: به باور غنی احتمال توافق امریکا با طالبان ممکن است به تشکیل حکومت موقت و جمع شدن بساط حکومت وی منجر شود. براساس قانون اساسی، دوران حکومت غنی پس از اول جوزای سال جاری شمسی به پایان می‌رسد و مخالفان سیاسی غنی منتظر این لحظه‌اند تا با تیغ تیز انتقادات خود بر غنی بتازند و با نامشروع خواندن حکومت وی پس از اول جوزا حکومت موقت را تشکیل دهند.
رئیس جمهور غنی برای جلوگیری از این بحران، قبل از هرچیز حکم دادگاه عالی افغانستان مبنی بر دوام حکومتش تا برگزاری انتخابات ریاست جمهوری و مشخص شدن نتیجه‌ی آن را به دست آورده‌است. اینکه غنی و حلقه اطرافش به شدت به دنبال برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در تاریخ اعلام شده هستند از همین نگرانی آنها سرچشمه می‌گیرد. 
برای غنی، صلح در افغانستان زمانی معنا دارد که به ماندن وی در قدرت آسیبی نزند. صلحی که به تشکیل حکومت موقت و رسیدن رقبای سیاسی غنی به قدرت منجر شود هرگز مطلوب رئیس جمهور کنونی افغانستان نیست. 

احتمال تکرار یک تجربه تلخ! 
در چنین وضعیتی برخی کارشناسان معتقدند اگر امریکا در مذاکرات صلح با طالبان تنها به فکر ختم جنگ و خروج خود از افغانستان باشد و برای تقویت و حفظ نظام کنونی که دست نشانده خود امریکاست تلاش نکند، افغانستان یک بار دیگر خاطره تلخ سال 1991 میلادی را تجربه می‌کند: در این سال شوروی از حمایت حکومت کمونیستی داکتر نجیب‌الله دست کشید. اتحاد جماهی شوروی در آن سال اعلام کرد برای رسیدن به یک راه حل سیاسی جامع در افغانستان دیگر حکومت داکتر نجیب‌الله را حمایت نمی‌کند. این امر سبب شد داکتر نجیب و هم حزبی‌های او برای غلبه بر اضطراب ناشی از قطع حمایت‌های شوروی با رهبران تنظیم‌ها وارد گفت‌وگو شود. این اقدام نه‌تنها به راه حل سیاسی جامع در افغانستان ختم نشد که سبب درگیری‌های بیشتر و در نهایت سقوط حکومت کمونیستی در افغانستان گردید و افغانستان در دوران سیاه جنگ‌های داخلی فرو رفت. 
خلیل‌زاد بدون شک بیشتر و بهتر از هر دیپلمات دیگر امریکایی بر حوادث دهه نود میلادی در افغانستان آشنایی دارد و بدون شک آسیب‌های خروج امریکا از افغانستان قبل از اعلام آتش‌بس و توافق صلح با طالبان را می‌تواند پیش‌بینی کند.



 
کد مطلب: 89976
مولف : حفیظ‌الله رجبی
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل