​صلح افغانستان، عرصه رقابت قدرت‌ها/قطر میزبان یا مداخله‌گر؟

31 حمل 1398 ساعت 15:53

مولف : حفیظ‌الله رجبی

بیهوده نیست اگر بگوییم پروسه صلح افغانستان برخلاف ادعاهای امریکا هرگز در دست خود افغان‌ها نیست و این همسویی یا عدم همسویی قدرت‌های بزرگ دخیل در جنگ افغانستان است که وضعیت صلح در این کشور را مشخص می‌کند و از آنجایی که همسویی منافع قدرت‌های بزرگ زمان‌بر و سخت است، نمی‌توان به صلح درافغانستان در آینده‌ای نزدیک امیدوار بود.


نشست دوحه با موضوع صلح افغانستان که قرار بود در آن هیأت مذاکره‌کننده حکومت افغانستان با نمایندگان طالبان دیدار و گفت‌وگو کند، تا زمان نامشخصی به تعویق افتاد.
براساس اعلام حکومت افغانستان و طالبان، این نشست که قرار بود از نوزده تا بیست‌ویک اپریل(ماه میلادی جاری) در دوحه پایتخت قطر برگزار شود یک گفت‌وگوی بین‌الافغانی به حساب می‌آمد و دو طرف قصد داشتند دیدگاه‌های خود در مورد صلح را در آن مطرح کنند.
حکومت افغانستان برای تعیین هیأت مذاکره کننده برای شرکت در نشست قطر، شخصیت‌های سیاسی برجسته به شمول رهبران احزاب را در ارگ دورهم جمع کرد و شورای عالی مصالحه را تشکیل داد. شورای عالی مصالحه در نهایت پس از دو جلسه نه چندان همه‌شمول هیأتی 250 نفری را برای شرکت در نشست قطر معرفی کرد.
معرفی این هیأت کلان از همان ابتدا مورد پذیرش رهبران احزاب و مخالفان سیاسی غنی واقع نشد و آنها رئیس جمهور غنی را به گنجاندن افراد نزدیک به خود در ترکیب هیأت متهم کردند و طالبان نیز این هیأت را به تمسخر گرفتند.
در این میان و درست زمانیکه همگان در اماواگرهای برگزاری نشست قطر  غرق بودند، دولت قطر اعلام کرد که نشست دوحه به تعویق افتاده‌است.
براساس شواهد موجود، دولت قطر ظاهرا با تعداد اعضای هیأت مذاکره کننده‌ی حکومت افغانستان مشکل داشته و نتوانسته مکان و امکانات لازم برای حضور این تعداد کلان را در نشست دوحه فراهم کند.
طالبان نیز با نشر اعلامیه‌ای، دولت افغانستان را مقصر اصلی لغو نشست قطر عنوان کردند؛ این گروه روز گذشته تأکید کردند حکومت افغانستان به اعلام این لیست کلان در حقیقت قصد داشت نشست قطر را لغو کند. 
این گروه افزودند قطر به عنوان میزبان این نشست توانایی فراهم کردن مکان و امکانات لازم برای این تعداد را نداشت و به همین دلیل نشست دوحه را لغو کرد.
ارگ ریاست جمهوری نیز شب گذشته اعلام کرد دولت قطر با نپذیرفتن هیأت مذاکره کننده حکومت افغانستان در حقیقت عامل لغو این گفت‌وگوی بین‌الافغانی به شمار می‌رود.
ارگ در اعلامیه خود تأکید کرد هیأت 250 نفره مذاکره کننده حکومت افغانستان که پس از مشورت حکومت با شخصیت‌های کلان سیاسی و فعالین جامعه مدنی تعیین شده بود از سوی قطر رد شده‌است.
از سویی هم قطر از حکومت افغانستان خواسته هیأتی تازه و این بار با تعداد کمتر را برای مذاکره با طالبان به دوحه اعزام کند.
به باور کارشناسان امر، نپذیرفتن هیأت مذاکره کننده حکومت افغانستان از سوی قطر و همسویی طالبان با مقامات قطری نشان می‌دهد که مشکل اصلی به کمیت هیأت مذاکره کننده حکومت افغانستان مربوط نمی‌شود بلکه در نحوه‌ی گزینش اعضای این هیأت ریشه دارد.
مخالفت طالبان و برخی از شخصیت‌های کلان سیاسی افغان با هیأت مذاکره کننده حکومت به نظر می‌رسد که در تصمیم قطر در لغو این نشست نقش داشته باشد.  
 به نظر می‌رسد حکومت قطر در مشورت با نمایند‌گان طالبان و شاید برخی از سیاسیون بیرون از حکومت در افغانستان که اینک در صف مخالفان غنی قرار گرفته‌اند این فهرست را کوتاه‌تر کرده باشد، اگرچه در این مورد هنوز نمی‌توان به طور مستند صبحت نمود اما یک چیز را باید به صورت واضح پذیرفت و آن دخالت قطر در امور صلح افغانستان می‌باشد و رد هیأت مذاکره کننده حکومت و نیز درخواست تهیه یک لیست تازه برای گفت‌وگو با طالبان نیز در همین راستا قابل توجیه است. 
شاید نهاد قطری برگزار‌کننده‌ی نشست دوحه، ظرفیت لازم برای پذیرایی از ۲۵۰ مهمانی که قرار بود از کابل برسد را نداشت اما نباید فراموش کرد که خاندان حکمران قطر با استفاده از این مشکل تخنیکی تلاش کرد تا به صورت نا‌متعارف در روند تهیه‌ی فهرست شرکت‌کنندگان نشست دوحه اعمال نفوذ کند. 
حکومت قطر شاید در هماهنگی با نمایند‌گان طالبان و شماری از سیاست‌مدارانی که در کابل با دوحه هم‌سو هستند، ‌فهرست جدیدی ترتیب داده است. قطر خودش را رقیب عربستان می‌داند. این امیرنشین کوچک که در سال‌های اخیر میزبان نمایند‌گان طالبان بوده‌است، ‌حتماً با شماری از سیاست‌مداران افغانستان هم روابط ایجاد کرده است. برخی از سیاست‌مداران کابل‌نشین با طالبان در تماس‌اند و روشن است که اگر مذاکره‌ی محرمانه‌ای بین نمایندگان طالبان و برخی از سیاست‌مداران افغان صورت گرفته باشد، حکومت قطر از آن بی‌خبر نبوده است.

راه نفوذ در سیاسیت و قدرت افغانستان ساده است 
 راه ایجاد نفوذ نا‌متعارف در مناسبات قدرت و سیاست افغانستان هم بسیار ساده است. بسیاری از کشورها با پرداخت پول توانسته‌اند در روابط قدرت و سیاست افغانستان نفوذ کنند. بعید نیست که دوحه هم به همین روش متوسل شده باشد. شاید به همین دلیل است که دوحه بدون مشورت با حکومت و مراعات اصول دیپلماتیک، خودش دست به تهیه‌ی فهرست زده است.
در زمان جنگ‌های داخلی افغانستان، برخی رهبران حکومتی و تنظیمیبا وساطت عربستان در مکه و شهرهای دیگر عربستان مذاکره می‌کردند. یک‌بار رهبران تنظیمی در کابل جمع شدند و سوگند یاد کردند تا جنگ را متوقف می‌کنند و به مذاکره روی‌ می‌آورند، ‌اما به آن عمل نکردند.

 در  دهه‌ی هشتاد میلادی هم عربستان مثل ایالات متحده از تنظیم‌های ضد شوروی که علیه حکومت حزب دموکراتیک خلق و ارتش سرخ می‌جنگیدند، حمایت مالی می‌کرد. عربستان در آن زمان تلاش می‌کرد که کمک‌های مالی‌اش به تنظیم‌ها کم‌تر از واشنگتن نباشد. به همین دلیل نفوذ عربستان در افغانستان بسیار گسترده شد.
 حال قطر هم حتماً به این فکر افتاده است که نفس هم‌سویی با برخی از سیاست‌مداران افغان و نمایند‌گان طالبان، ‌نفوذ گسترده‌ای در افغانستان برایش ایجاد کرده است و می‌تواند حتی به صورت نامتعارف در مسایل مرتبط به افغانستان دخیل باشد. 
همین قطری‌ها در سال ۲۰۱۳ هم به طالبان اجازه دادند تا لوحه و پرچم امارت اسلامی خود را بر دیوار دفتر این گروه در دوحه نصب کنند. این رفتار سبب شد کل تلاش‌های حکومت اوباما برای مذاکره با طالبان نقش بر آب شود. در آن زمان کرزی هم به این امر اعتراض کرد و در ادامه، از رسمی شدن دفتر طالبان در دوحه جلوگیری شد.
با شروع دوباره گفت‌وگوها میان سیاست‌مداران درون و بیرون حکومت افغانستان درباره‌ تهیه‌ فهرست جدید هیأت مذاکره کننده با طالبان، پیش‌بینی می‌شود دستگاه دیپلماسی ایالات متحده هم فعال‌تر شود تا هماهنگی بیش‌تری با قطری‌ها و طالبان ایجاد شود. بعید نیست که آقای خلیل‌زاد بار دیگر به کابل بیاید و بین بازی‌گران مختلف وساطت کند. آقای خلیل‌زاد در توییتر خودش هم نوشته بود آماده است تا در تهیه‌ی فهرست جدید وساطت کند.
با در نظرداشت این همه، بیهوده نیست اگر بگوییم پروسه صلح افغانستان برخلاف  ادعاهای امریکا هرگز در دست خود افغان‌ها نیست و  این همسویی یا عدم همسویی قدرت‌های بزرگ دخیل در جنگ افغانستان است که وضعیت صلح در این کشور را مشخص می‌کند و از آنجایی که همسویی منافع قدرت‌های بزرگ زمان‌بر و سخت است، نمی‌توان به صلح درافغانستان در آینده‌ای نزدیک  امیدوار بود.
قطر اگر در پیش‌برد مذاکره صلح افغانستان حسن نیت داشت به دلیل عدم توانایی در میزبانی تنها صد نفر بیشتر کل نشست دوحه را لغو نمی‌کرد؛ کدام عقل سلیم باور می کند که امیران قطری که هزینه یک سفر تفریحی‌شان به دور دنیا برابر با کل بودجه یک کشور فقیر است نتواند مکان و هزینه تنها صد نفر بیشتر در هیأت مذاکره کننده حکومت افغانستان را تأمین کند. 

 


کد مطلب: 89814

آدرس مطلب: http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/89814/صلح-افغانستان-عرصه-رقابت-قدرت-ها-قطر-میزبان-یا-مداخله-گر

پیام آفتاب
  http://www.payam-aftab.com