​یک‌نیمهٔ لیوان کابل همچنان خالی است

کل ظرفیت آب افغانستان، براساس ارقامی که در سال‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰ ارایه شده‌است، ۷۵ میلیارد متر مکعب بیان شده که ۵۷ میلیارد آن را آب‌های سطحی و ۱۸ میلیارد آن را آب‌های زیرزمینی تشکیل می‌داده‌است.
تاریخ انتشار : سه شنبه ۷ حوت ۱۳۹۷ ساعت ۱۰:۴۴
​یک‌نیمهٔ لیوان کابل همچنان خالی است
وزارت انرژی و آب افغانستان می‌گوید که میزان برف‌باری و بارندگی در این ولایت در پنج» ماه آبی» سال جاری (از ماه اکتبر تا اواخر ماه فبروی سال ۲۰۱۸ میلادی)، به ۱۵۰ میلی‌متر می‌رسد که این رقم می‌تواند ۲۵ میلیون میلی‌متر مکعب آب‌های زیرزمینی را تغذیه کند.
جمال‌ناصر شکوری، سرپرست ریاست هایدروجیالوژی وزارت انرژی و آب کشور می‌گوید که سالانه ۳۲ میلیون متر مکعب آب جدید در آب‌های زیرزمینی این ولایت تغذیه می‌شود، درحالی‌که با در نظرداشت رقم احتمالی چهار میلیونی نفوس کابل، سالانه ۸۷ میلیون متر مکعب آب زیرزمینی در این شهر مورد استفاده قرار می‌گیرد. تفاوت میزان ارقام تغذیه و استفادهٔ این آب‌ها، نشان می‌دهد که کابل همه‌ساله ۵۵ میلیون متر مکعب آب کسر دارد، البته بدون در نظرداشت آب مورد نیاز کشاورزی این شهر.
میزان برف‌باری و بارندگی در عین مقطع زمانی پارسال در کابل، ۳۶ میلی‌متر بوده‌است که این رقم در نسبت با میزان بارندگی امسال، ۷۶ درصد کاهش را نشان می‌دهد و میزان تغذیهٔ آب‌های زیرزمینی آن نیز با رقم ۲٫۵ میلیون متر مکعب آب، یک دهم میزان تغذیهٔ سال روان آبی بوده‌است.
کل ظرفیت آب افغانستان، براساس ارقامی که در سال‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰ ارایه شده‌است، ۷۵ میلیارد متر مکعب بیان شده که ۵۷ میلیارد آن را آب‌های سطحی و ۱۸ میلیارد آن را آب‌های زیرزمینی تشکیل می‌داده‌است. اما براساس تحقیقاتی که توسط منابع آب این وزارت در سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۶ صورت گرفته‌است، آب‌های سطحی کشور در جریان ۳۸ سال به ۴۹ میلیارد متر مکعب کاهش یافته‌است.

طبقه‌های آب‌دار کابل
مقام‌های وزارت انرژی و آب کشور می‌گویند براساس مطالعات این وزارت که حدود شش ماه پیش در کابل انجام شده، چهار طبقهٔ آبدار در مناطق خیرخانه، افشار، علاوالدین و لوگر تشخیص شده‌است. در این مطالعات، وضعیت آب منطقهٔ آبدار لوگر به علت داشتن ساحهٔ تغذیهٔ آب، خوب خوانده شده و سایر طبقه‌های آبدار «بد» خوانده شده‌است.
براساس این مطالعات، افتادگی آب‌های زیرزمینی در سه طبقهٔ آبدار خیرخانه، افشار و علاوالدین در طول ۱۲ سال (میان سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۷ میلادی)، حدود ۲۰ متر بوده‌است. عمده‌ترین علت افتادگی آب‌های زیرزمینی در این ساحات، از میان‌رفتن ۴۰ درصد ساحهٔ تغذیهٔ آب‌های زیرزمینی بر اثر بناشدن ساختمان و خانه‌ها، از میان‌رفتن مزارع و روند سریع شهری‌شدن خوانده می‌شود.
آقای شکوری می‌گوید: «در کل ما تلاش می‌کنیم که بیشتر چاه‌های آبرسانی خود را به طبقات آبدار لوگر ایجاد کنیم، به خاطری که سایر طبقات آبدار ما فقط ۶۰ درصد ساحهٔ جذبی را در اختیار دارد و متباقی ساحات آبدار ما از بین رفته‌است. چون تنها منبع تغذیهٔ آب‌های زیرزمینی باران و برف است، دیگر ما نمی‌توانیم بیشتر از ۶۰ درصد جذب در این ساحات داشته باشیم.»
به گفتهٔ او، در مجموع میزان بارانی که امسال در کابل باریده، ۱۰ درصد آب‌های زیرزمینی را تغدیه می‌کند و همین‌طور مقدار برف‌باری‌ها، ۳۰ درصد آن را.
 فایض‌الرحمان عزیزی، رئیس منابع آب این وزارت می‌گوید که نوعیت خاک و پوشش نباتی از دیگر مواردی است که در میزان جذب باران و برف برای تغذیهٔ آب‌های زیرزمینی نقش عمده دارد. به گفتهٔ او، نوعیت خاک این سه حوزه برای تغذیهٔ طبقات آبدار کابل، چندان مناسب نیست و در کنار آن، «برهنگی ساحات مناطق آبدار از جنگلات» از موضوعات جدی است که به گونهٔ مستقیم از عدم توجه شهروندان در این ولایت، ناشی شده‌است.

اقدامات وزارت انرژی و آب برای کنترل آب‌های زیرزمینی در کابل
وزارت انرژی و آب کشور می‌گوید که این وزارت برای حل «معضل کمبود آب» در کابل سه طرح درازمدت، میان‌مدت و کوتاه‌مدت روی دست گرفته‌است. به گفتهٔ جمال‌ناصر شکوری، ایجاد بند آبی «شاه‌توت» در منطقهٔ «للندر» ولسوالی چهار آسیاب و «شاه و عروس» در ولسوالی «شکردره» ی این ولایت، از جملهٔ اقدام‌های اخیر در پلان درازمدت این وزارت برای کنترل بحران آب در کابل می‌باشد.
به گفتهٔ یونس حبیبی، آمر نشرات وزارت انرژی و آب کشور، کار عملی بند شاه‌توت به زودی شروع و تا پنج سال دیگر تکمیل می‌شود و کار بند شاه و عروس نیز بیش از ۸۰ درصد تکمیل شده‌است. او افزود که ظرفیت بند شاه‌توت ۱۵۰ میلیون متر مکعب آب و از بند شاه و عروس نیز ۳۰ میلیون متر مکعب آب می‌باشد که هزینهٔ مجموعی هر دو بند، ۲۸۵ میلیون دالر می‌باشد: «بند شاه توت به دو میلیون باشندهٔ کابل و بند شاه و عروس نیز به بیش از ۲۰۰ هزار نفر آب تأمین خواهد کرد.»
هم‌چنان آقای شکوری می‌افزاید که تصفیه و توزیع آب‌بند قرغه به باشندگان شهر کابل از طرح میان‌مدت وزارت انرژی و آب برای معضل کمبودی آب در کابل می‌باشد. به گفتهٔ او، کار عملی این طرح بعد از تأییدی آن در کابینهٔ حکومت، آغاز می‌شود. همین‌طور سرپرست ریاست هایدروجیالوژی این وزارت می‌گوید که تغذیهٔ مصنوعی آب‌های زیرزمینی از پلان‌های کوتاه‌مدت این وزارت برای معضل کمبود آب در کابل می‌باشد که در مرحلهٔ آزمایشی خود قرار دارد.
بر بنیاد این طرح، تلاش می‌شود که آب‌های جاری در کابل با استفاده از حفاری چاه‌های نیمه عمیق، جذب و به آب‌های زیرزمینی تزریق شود. وزارت انرژی و آب کشور به همین منظور در اقدام نخستین خود سه چاه را یکی در نزدیکی چهارراهی عبدالحق، در مربوطات ناحیهٔ نهم، دیگری در بادم‌باغ، در مربوطات ناحیهٔ هفدهم و یکی دیگر هم در کول‌حشمت‌خان، از مربوطات ناحیهٔ هشتم شهرداری کابل، حفر کرده‌است تا تأثیرش در جذب آب‌های زیرزمینی سنجش شود.
جمال‌ناصر شکوری می‌گوید: «فعلاً تحقیقات و پلان‌های ما روی این چاه‌ها در حال جریان است، طبقات زمین مطالعه شده و حفاری چاه‌هایی که از طریق آن تزریق می‌شود، هم انجام شده‌است. سال آینده ما یک آزمایش خود را خواهیم داشت و در پایین‌دست خواهیم دید که نتیجه‌اش چه می‌شود.»
همچنان در اقدام بعدی این وزارت، تلاش می‌شود آب‌هایی که در اثر بارندگی از بام‌های بناهای ساختمانی خانه‌ها و ادارات جمع می‌شود، در چاه‌های نیمه‌عمیق، برای تغذیهٔ آب‌های زیرزمینی جمع شود. براساس آماری که این وزارت ارایه می‌کند، ۳۸ میلیون متر مکعب آب در یک سال، از بام بناها در شهر کابل برای تغذیهٔ آب‌های زیرزمینی جمع‌آوری شده می‌تواند؛ رقمی بالغ بر ۶ میلیون متر مکعب از میزان تغذیهٔ آب‌های بارندگی و برف‌باری پنج ماه آبی سال جاری. همین‌طور میزان جمع‌آوری آب بارندگی از بام تأسیسات دولتی، در حدود هفت میلیون متر مکعب می‌رسد.
آقای شکوری تأکید می‌کند که این طرح، پس از ارایه در «پنجمین کنفرانس آب» و تأییدی کابینهٔ حکومت به گونهٔ عملی اجرا می‌شود: «ما این طرح در ساختمان خود وزارت انرژی و آب کشور عملی کردیم. در آن جا ما در مدت یک سال، ۷۳۰ متر مکعب آب را توانستیم در پنج حلقه چاه جذبی جمع کنیم. هزینهٔ کل تطبیق این طرح ما، سه‌ونیم هزار دالر بود.»
از سویی فایض‌الرحمان عزیزی می‌گوید که در وجود تأثیرات تغیرات اقلیمی در کشور، باید تلاش شود که منابع آب افغانستان در وجود افزایش بارندگی و برف‌باری مدیریت شود و از آن در زمینهٔ رشد زراعت، سرسبزی محیط‌زیست و پوشش نباتی در کشور استفادهٔ بهینه صورت گیرد. به گفتهٔ او، با تأثیرات تغییرات اقلیمی در کشور، یخچال و برف‌های دایمی افغانستان در حال ذوب‌شدن است و آب‌های زیرزمینی و سطحی نیز همه ساله کاهش می‌یابد.
افغانستان با آلوده‌کردن ۰٫۰۵ درصدی آلودگی اتمسفیر، یکی از کشورهای آسیب‌پذیر «شدید» تغییرات اقلیم در جهان می‌باشد.

میزان افزایش برف‌باری در کشور
محمدنسیم مرادی، از مسئولان ادارهٔ هواشناسی کشور می‌گوید که از اول تا ۲۱ ماه فبری ۲۰۱۸ میلادی، میزان برف‌باری در سالنگ جنوبی، هفت متر و ۳۴ سانتی، در سالنگ شمالی، هشت متر و ۱۸ سانتی، در جبل‌السراج، یک متر و هشت سانتی، در غزنی ۹۰ سانتی‌متر، در گردیز، ۸۷ سانتی‌متر، در لوگر ۷۷ سانتی‌متر، در هرات، هفت سانتی و در کابل ۳۹ سانتی‌متر برف بوده‌است.
در حالی که به گفتهٔ او، این ارقام در عین مقطع زمانی پارسال در سالنگ جنوبی، یک متر و ۷۵ سانتی، در سالنگ شمالی، دو متر و ۹ سانتی، در جبل‌السراج، ده سانتی، در غزنی، ۲۶ سانتی، در گردیز، ۱۰ سانتی، در لوگر، در سال دو سانتی، و در کابل، یک سانتی‌متر بوده‌است. رقم برف باری در هرات پارسال صفر بوده‌است.
جلیل رونق جلیل رونق / روزنامه اطلاعات روز
کد مطلب: 88990
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل