نشست مسکو گام نخست در جهت گفتگو بین گروه‌های افغان

نشست دو روزه شخصیت‌های سیاسی و حزبی افغانستان و نمایندگان گروه طالبان در مسکو نخستین گام برای برگزاری گفتگو بین گروه‌های افغان بود.
تاریخ انتشار : پنجشنبه ۲۵ دلو ۱۳۹۷ ساعت ۰۹:۳۶
نشست مسکو گام نخست در جهت گفتگو بین گروه‌های افغان
نشست دو روزه شخصیت‌های سیاسی و حزبی افغانستان و نمایندگان گروه طالبان در مسکو نخستین گام برای برگزاری گفتگو بین گروه‌های افغان بود که امیدواری به برقراری صلح و امنیت پایدار را در افغانستان تقویت می‌کند. این نشست که طی روزهای ۱۶ و ۱۷ بهمن ماه برگزار شد دومین نشست صلح افغانستان در روسیه بود که از دیدگاه محافل سیاسی در افغانستان، در راستای تلاش‌های منطقه ای برای کمک به برقراری صلح در این کشور تلقی می‌شود. اگر چه دولت کابل با برگزاری نشست مسکو بدون حضور نماینده آن مخالف بود اما ازدیدگاه حامد کرزی رئیس‌جمهوری قبلی افغانستان، برگزاری نشست بین گروه‌های افغان زمینه‌ساز گفتگوهای گروه طالبان با دولت این کشور خواهد بود. حال سؤال این است که آیا نشست مسکو از توان و شرایط تأثیر گذاری بر روند صلح افغانستان برخوردار است؟ شاید پاسخ اولیه که می‌شود به این سؤال داد این است که چنانچه نشست مسکو برآیند تلاشهای منطقه ای برای ایجاد تفاهم میان گروه‌های افغانی برای تحقق صلح در افغانستان باشد و مورد حمایت قرار گیرد نقطه آغاز مناسبی برای تحقق صلح پایدار در این کشور می‌باشد.

مواضع شخصیت‌های سیاسی و حزبی افغان در نشست مسکو
حامد کرزی رئیس‌جمهوری قبلی افغانستان که ریاست هیئت افغان را در نشست مسکو برعهده داشت گفتگوهای بین افغانی را تنها راه حل معضل این کشور دانست که بدون هیچ مشکل و مداخله خارجی بتوانند صلح را تأمین کنند.
محمد یونس قانونی رئیس سابق مجلس ملی افغانستان و از اعضای حزب جمعیت اسلامی افغانستان ضمن دفاع از قانون اساسی این کشور در عین حالی که آنرا بهترین قانون اساسی تاریخ افغانستان دانست گفت مسیر اصلاح آن نیز در قانون اساسی دیده شده‌است.
عطامحمد نور والی سابق بلخ نیز ضمن تأکید بر حفظ دستاوردهای ۱۸ ساله افغانستان، برگزاری نشست بین گروه‌های افغان را برای کمک به حل بحران افغانستان امیدوارکننده دانست.
محمد محقق رئیس اجرایی و رهبر حزب وحدت اسلامی افغانستان هم بر توافق برای آتش‌بس میان دولت کابل و طالبان تأکید کرد.
نکته قابل توجه حضور سه تن از زنان از جمله فوزیه کوفی از نمایندگان پارلمان افغانستان در نشست مسکو بود که برای اولین بار زنان افغان موفق شدند رودررو با طالبان دیدگاه‌های خود را در مورد نقش زنان در جامعه این کشور مطرح کنند. به گفته وی بیش از ۲۰ تن از نمایندگان پارلمان افغانستان زن هستند که از سوی مردم انتخاب شده‌اند.
نکته قابل توجه نشست مسکو، اقامه نماز از سوی حاضران به امامت یکی از اعضای هیئت طالبان بود و آنان برای اولین بار پس از سالها جنگ توانستند دور هم جمع شوند، گفتگو کنند، غذا بخورند و نماز اقامه کنند.

 خواسته‌های مطرح شده طالبان در نشست مسکو
هیئت طالبان با غربی خواندن قانون اساسی افغانستان خواهان اصلاح آن براساس قوانین شریعت شد.
این هیئت با تعدیل دیدگاه‌های خود دربارهٔ زنان با غربی خواندن وضعیت آنان در افغانستان تأکید کرد همه حقوق زنان را در قالب ارزش‌های اسلامی و افغان قبول دارد که بسیاری از محافل سیاسی و رسانه ای آن را نشانه تعدیل دیدگاه‌های طالبان دربارهٔ حقوق زنان می‌دانند.
تأکید مجدد بر خروج کامل نیروهای خارجی از افغانستان.
آزادی زندانیان طالبان.
خارج شدن نام طالبان از فهرست تروریستی سازمان ملل.
ایجاد مکان و شرایط مشخص برای گفتگوهای صلح افغانستان.
ضمانت هر گونه توافق صلح از سوی کشورهای اسلامی و منطقه ای.
گروه طالبان که در نشست دوحه با آمریکا خواهان انحلال ارتش افغانستان شده بود در پی مخالفت و موضع تند هیاتهای افغان با تعدیل موضع خود خواهان اصلاح ساختارهای امنیتی افغانستان شد.
-تاسیس دفتر طالبان در کابل.

 ویژگی‌های نشست مسکو
این برای اولین بار بود که طالبان و شخصیت‌های سیاسی و حزبی افغانستان از طیف‌ها و اقوام مختلف رو در روی هم، تحت عنوان مذاکرات بین الافغانی گفتگو کردند.
این مذاکرات باعث شد تا نمایندگان طالبان که پیشتر خود را از دوربین‌ها و محافل عمومی پنهان نگه می‌داشتند با روی باز (بدون دستار) در مقابل دوربین‌های مختلف قرار بگیرند.
حضور شخصیت‌های سیاسی و حزبی افغانستان به سرپرستی حامد کرزی رئیس‌جمهوری قبلی این کشور در مسکو، گامی مثبت برای به دست گرفتن ابتکار عمل گفتگوهای صلح افغانستان از سوی افغان‌ها محسوب می‌شود.
گفتگوها در فضای کم‌تنش و هیاهوی سیاسی از سوی هر دو طرف برگزار شد و نشان داد که آنان برای رسیدن به تفاهم جدی هستند.
نشست مسکو فضای طرح رودر روی درخواست‌ها و انتظارات دو طرف منازعه در بحران افغانستان را فراهم کرد. اگر چه دولت افغانستان به‌طور مستقیم در این نشست نماینده ای نداشت اما حاضرین یا نماینده پارلمان بودند یا عضو احزابی هستند که در دولت حضور دارند.
حضور سه تن از زنان در نشست مسکو و طرح دیدگاه‌ها و نگرانی‌های زنان دربارهٔ آینده تحولات افغانستان درصورت مشارکت طالبان در قدرت؛ موفقیت تلاش‌های منطقه ای برای نشاندن طالبان و شخصیت‌های بلندپایه سیاسی و حزبی افغان پشت میز گفتگوهای صلح. تردیدی نیست این نشست برآیند همه تلاشهای منطقه ای از جمله جمهوری اسلامی ایران برای متقاعد کردن گروه طالبان برای پیوستن به روند صلح افغانستان است. سفر اخیر نمایندگانی از طالبان به تهران و سفر مقامات بلندپایه سیاسی و امنیتی ایران به کابل درهمین راستا صورت گرفت.

واکنش رسانه‌های غربی به روند صلح افغانستان با طالبان
رسانه‌های غربی که عمدتاً خواهان شکست هر گونه ابتکار عمل منطقه ای از جمله در روسیه در مورد کمک به حل بحران افغانستان هستند با ارائه تحلیل‌هایی کوشیدند بازگشت طالبان به قدرت را مصیبتی بزرگ برای جامعه افغانستان بخصوص زنان و دختران این کشور نشان دهند.
روزنامه اکونومیست چاپ انگلیس با انتشار مطلبی تحت عنوان "صلح در افغانستان نباید به حاکمیت قرون وسطایی طالبان منجر شود "نوشت خروج آمریکا از افغانستان موجب تسلط مجدد طالبان بر این کشور خواهد شد و در همان حال حاکمیت اختناق و رفتار ضد انسانی به نام دین گریبان مردم این کشور را خواهد گرفت.
مایکل کوگلمن کارشناس ارشد در اندیشکده «ویلسون» نیز حضور طالبان را در نشست مسکو دسیسه این گروه برای بهره‌برداری از روابط بد مسکو و واشینگتن ارزیابی و مدعی شد طالبان درصدد اعمال فشار بر آمریکا برای گرفتن امتیاز است و در همان حال، مسکو را محک می‌زند تا ببیند روسیه تاچه اندازه توان تأثیر گذاری بر روند تحولات افغانستان را دارد و می‌تواند به طالبان کمک کند.
این بدان معنا است که آمریکا نگران از دست دادن ابتکار عمل روند تحولات صلح افغانستان به نفع روسیه است. از اینرو افرادی همچون «جیمز دابینز» نماینده سابق آمریکا در امور افغانستان و از اعضای ارشد اندیشکده «ریندکورپریشن» در مصاحبه با روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال نقش آمریکا را در روند صلح افغانستان برجسته دانست و تأکید کرد تا تحقق این هدف آمریکا به کمک‌های خود به افغانستان ادامه خواهد داد. رسانه‌های غربی با دامن زدن به فضای روانی در جامعه افغانستان که در صورت خروج آمریکا از افغانستان جنگ و خونریزی این کشور را فرا خواهد گرفت می‌کوشند ادامه حضور نظامی آمریکا در افغانستان را امری ضروری وانمود کنند.
روزنامه نیویورک تایمز نیز در تحلیلی از وضعیت افغانستان خروج آمریکا از آن کشور را موجب ناامنی در افغانستان دانسته و مدعی است هر گونه گفتگو با طالبان به معنای «تسلیم شدن نیروهای بین المللی از طریق مذاکره لقب گرفته» و باید طالبان بپذیرد که دیگر اشتباهات گذشته را تکرار نکند. به ادعای این روزنامه، هیچ‌کس در آمریکا ساده لوح نیست که بپذیرد عقب‌نشینی نظامی از افغانستان در قالب یک توافق، موجب بهبود وضعیت این کشور خواهد شد.
روزنامه نیویورک تایمز همچنین با این ادعا که بازگشت طالبان به عرصه قدرت در افغانستان موجب وحشت زنان می‌شود درصدد است وانمود کند که بازگشت طالبان به کابل یعنی بازگشت دوران جاهلیت و بربریت به افغانستان.

مسئولیت تاریخی طالبان در قبال روند صلح افغانستان
اگر چه گفته می‌شود طالبان امروزی افغانستان با طالبان زمان ملاعمر سرکرده پیشین این گروه متفاوت است اما جامعه این کشور انتظار دارند طالبان این موضوع را در عمل نشان دهد و به انتظارات مردم افغانستان پاسخ دهد که عبارتند از:
-زدودن فضای روانی ناشی از القاعات رسانه‌های غربی در مورد بازگشت افغانستان به دوران جاهلیت با بازگشت طالبان به قدرت.
-اعلام شفاف موضع خود در مورد مسایل حساس و مورد توجه جامعه افغانستان از جمله وضعیت زنان و نوع نظام حکومتی این کشور تا محافل غربی با تحلیل‌های انحرافی و غلط، موجب ایجاد ذهنیت‌های منفی از بازگشت طالبان به عرصه سیاسی افغانستان نشوند.
-احترام گذاشتن به آرا و نظرات مردم افغانستان برای پایان دادن به جنگ و خونریزی در این کشور
-تاکید بر وحدت ملی که بارقه‌های آن در نشست مسکو متجلی شد به عنوان مهمترین راه اخراج نیروهای خارجی از افغانستان.
-موافقت با برگزاری نشست‌های صلح افغانستان در کابل پایتخت این کشور به منظور جلوگیری از فشارهای سیاسی آمریکا و ناتو.
-ادامه همکاری با کشورهای همسایه افغانستان برای تسریع در روند حل بحران این کشور و استقرار صلح و امنیت پایدار در افغانستان پیش از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در تابستان سال ۹۸

نتیجه
حضور حدود ۷۰ تن از شخصیت‌های سیاسی، رهبران حزبی و نمایندگان پارلمان افغانستان به همراه ۱۰تن از اعضای ارشد گروه طالبان در مسکو بیش از هر چیزی نشان داد که:
همه جریانهای سیاسی، حزبی و طالبان به این نتیجه رسیده‌اند که جامعه افغانستان دیگر کشش جنگ و خونریزی را ندارد.
آنان عملاً نشان دادند که از ظرفیت کنار هم نشستن و حل افغانی بحران افغانستان برخوردارند و این می‌تواند اعتماد جهانی را به تحولات این کشور جلب کند.
طالبان با حضور در نشست مسکو در عمل نشان داد که دیگر نمی‌خواهد پنهان بماند بلکه با اعزام نمایندگان خود به نشستی بین افغانی و حاضر شدن در مقابل دوربین‌ها در حال خارج شدن از پوسته خود است.
حضور ده‌ها شخصیت سیاسی و حزبی و نماینگان پارلمان افغانستان در نشست مسکو تجلی ایجاد وحدت ملی در این کشور برای صلح با طالبان و پذیرش آن به عنوان یک گروه سیاسی است و گروه طالبان نباید این فرصت را از دست بدهد.
گروه‌های افغانی شرکت کننده در نشست مسکو نه تنها از نقش دولت و دستاوردهای آن در حدود دو دهه گذشته در افغانستان حمایت کردند بلکه مرجع اصلی امضای توافقنامه صلح را دولت این کشور دانستند که این نشست می‌تواند زمینه‌ساز گفتگوهای طالبان با دولت افغانستان باشد.
نشست مسکو تجلی موفقیت همکاری و همراهی کشورهای منطقه برای ترغیب طالبان برای آغاز گفتگوهای بین افغانی است و بدون تردید ادامه این روند توافق را برای امضای صلح در افغانستان میان دولت کابل و طالبان تسریع خواهد کرد.
در هر حال، در یک ارزیابی کلی می‌توان گفت نشست مسکو برای کمک به آغاز گفتگوهای بین افغانی بسیار قوی ظاهر شد و گروه‌های شرکت کننده در آن هم نشان دادند که از ظرفیت لازم برای حل بحران افغانستان از طریق گفتگو برخوردارند؛ بنابراین درصورت ادامه حمایت‌های منطقه ای و کارشکنی نکردن آمریکا در روند گفتگوهای بین افغانی نه تنها ادامه نشست مسکو در سایر کشورهای همسایه افغانستان می‌تواند به تسریع در روند صلح این کشور کمک کند بلکه تاحد زیادی از فشارهای آمریکا و ناتو بر طالبان و دولت افغانستان برای امتیازگیری و ایجاد هراس در میان مردم این کشور به خاطر بازگشت طالبان به عرصه سیاسی این کشور خواهد کاست. اگر چه گفته می‌شود دولت افغانستان با شکایت به سازمان ملل به تردد اعضای طالبان که مورد تحریم‌های این سازمان قرار دارند از جمله با سفر به مسکو اعتراض کرده‌است اما موافقت ضمنی دولت افغانستان با تأسیس دفتر طالبان در کابل را می‌توان نوعی موفقیت نشست بین گروه‌های افغان دانست.
-  مجید وقاری (کارشناس مسائل افغانستان)
کد مطلب: 88674
مرجع : خبرگزاری صدا و سیما
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل