چالش‌های ترامپ برای خروج آمریکا از افغانستان

امروزه اکثریت بزرگی از آمریکایی‌ها و افغان‌ها خواهان پایان مأموریت سربازان آمریکایی‌ در افغانستان هستند و معتقدند که مردم افغانستان باید بتوانند حفاظت و امنیت خودشان را خود به دست بگیرند.
تاریخ انتشار : دوشنبه ۳ جدی ۱۳۹۷ ساعت ۱۰:۳۰
چالش‌های ترامپ برای خروج آمریکا از افغانستان
دونالد ترامپ روز پنجشنبه هفته گذشته از وزارت دفاع کشورش خواست تا در مورد برنامه خروج نصف یا تمامی سربازان آمریکا از افغانستان اقدام لازم را انجام دهد، اقدامی که او را با چالش‌هایی در داخل و خارج از این کشور مواجه ساخته‌است.
مقام‌های وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون) گفتند که در این مورد کارها را آغاز کرده‌اند و در اوایل سال آینده میلادی جزئیات این برنامه را به ترامپ خواهند سپرد، اما روند خروج بیش از هفت هزار سرباز آمریکایی در افغانستان تا چند هفته آینده آغاز می‌شود.
این اقدام، اولین گام از برنامه مرحله‌بندی‌شده کاهش چشمگیر حضور نظامی آمریکا در افغانستان و نهایتاً پایان دادن به این حضور پس از نزدیک به ۱۸ سال است.
آمریکا در سال ۲۰۰۱، پس از حادثه ۱۱ سپتامبر، به ادعای مبارزه با تروریسم به افغانستان حمله کرد. با وجود آنکه تنها چند ماه بعد «جورج بوش» پسر، رئیس‌جمهور وقت آمریکا اعلام کرد که مأموریت این کشور در افغانستان به موفقیت پایان یافته، اما با گذشت بیش از ۱۷ سال، ناامنی در افغانستان بیشتر شده‌است که کارشناسان دلیل آن را حضور نظامی آمریکا در این کشور می‌دانند.
آمریکا در حال حاضر بیش از ۱۴ هزار نیروی نظامی در افغانستان دارد که بخش عمده آن‌ها در قالب مأموریت سازمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در زمینه آموزش نیروهای محلی و پشتیبانی از آن‌ها فعالیت می‌کنند.
در هر حال با خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان قرار است مأموریت مقابله با تروریست‌های داعش و شاید با طالبان بر عهده ۳۵۰ هزار سرباز افغان سپرده شود؛ مأموریتی که مقامات افغانستان نیز از آن احساس نگرانی نمی‌کنند.
چون سخنگوی رئیس‌جمهوری این کشور گفته‌است «خروج نیروهای آمریکایی تاثیر سوئی بر امنیت این کشور نخواهد داشت زیرا در چهار سال و نیم گذشته کنترل کامل اوضاع در دست نیروهای افغان بوده‌است».
این تصمیم در حالی توسط ترامپ اتخاذ شد که او در دو سال گذشته علاوه بر افزایش بودجه نظامی ایالات متحده، بر شمار نظامیان خود در کشورهای این منطقه نیز افزوده‌است.
وی ۳۰ مرداد سال گذشته راهبرد دولتش را در قبال افغانستان تشریح کرد و گفت: نیروی نظامی آمریکا از ۱۶ سال پیش در افغانستان حضور دارد و این حضور چند سال دیگر نیز ادامه خواهد یافت. در جریان این مأموریت قرار است مبارزه با تروریست‌های القاعده و داعش تشدید و از قدرت‌گیری اسلام گرایان افراطی طالبان در افغانستان فعالانه جلوگیری شود.
البته آمریکا طی این چند سال حضور خود در افغانستان برای دومین بار است که از تصمیم برای خروج نظامیانش از خاک افغانستان سخن گفته‌است.
در نوبت اول که همزمان با پایان دوره حکومت «بارک اوباما» در سال ۲۰۱۴ بود با مقاومت جنگ سالاران به وقفه افتاد و با به قدرت رسیدن ترامپ نه تنها این تصمیم عملی نشد، بلکه تعداد نظامیان آمریکایی در افغانستان افزایش یافتند و از پنج هزار نظامی به بیش از ۱۴ هزار نفر امروز رسیدند.

اندک کسانی که با ترامپ در این طرح همسویی کردند
امروزه اکثریت بزرگی از آمریکایی‌ها و افغان‌ها خواهان پایان مأموریت سربازان این کشور در افغانستان هستند و معتقدند که مردم افغانستان باید بتوانند حفاظت و امنیت خودشان را خود به دست بگیرند.
در این بین علاوه بر نیروهای طالبان افغانستان، در خود آمریکا شمار زیادی از سیاستمداران و حتی نظامیان همسو با ترامپ قرار دارند، چرا که خستگی از جنگ در افغانستان مدت‌ها است خود را به طرز بارزی نشان داده‌است.
این تصمیم ترامپ همچنین موجب شادمانی برخی کشورهای منطقه از جمله روسیه و پاکستان شد، به گونه ای که روز شنبه شاه محمود قریشی، وزیر خارجه پاکستان در شهر مولتان در گفت وگو با رسانه‌ها این تصمیم ترامپ را اقدامی مناسب برای پیشبرد مذاکرات صلح پیش روی طالبان و آمریکا ارزیابی کرد و گفت که اسلام‌آباد از مذاکرات صلحی که چند روز گذشته در ابوظبی برگزار شد استقبال کرده و به حمایت از روند صلح افغانستان ادامه می‌دهد.
«محمد فیصل» سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان نیز دیروز (یکشنبه) گفت که خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان اقدامی مثبت بود و طالبان همیشه روی این موضوع اصرار داشتند.
همانگونه که اشاره شد این طرح ترامپ بیش از همه مورد رضایت کامل طالبان بود، چون پس از پایان نشست به اصطلاح صلح افغانستان در ابوظبی رسانه‌ها اعلام کرده بودند که گروه طالبان در مذاکراتش با طرف‌های دیگر خواستار خروج آمریکا از افغانستان شده‌است و از امارات، پاکستان و عربستان خواسته‌است که خروج آمریکایی‌ها را تضمین کند؛ بنابراین می‌توان چنین ارزیابی کرد که این دستور ترامپ گامی برای این تضمین بوده‌است.
البته برخی تحلیلگران نیز در قطعیت این تصمیم ترامپ تشکیک ایجاد کردند؛ از جمله در یکی از صفحات اجتماعی پربازدید افغانستان به نام «صدای بغلان» در همین رابطه آمده‌است که اصل خروج اتفاق نمی‌افتد اما در ظاهر تبلیغاتی انجام می‌شود که آمریکا خروج نظامیان خود را روی دست گرفته‌است که با این کار طالبان هم می‌تواند بگوید یکی از خواسته‌های آنها که خروج نظامیان آمریکایی بود، در حال عملی شدن است و بنابر این گفت وگوی آنها با آمریکا موفقیتی هم برای آنها داشته‌است.
اداره کنندگان این صفحه باور دارند که طالبان، آمریکا و کشورهای حامی آنها همه می‌دانند که خروجی در کار نیست و تنها در گفتار میدان گفت و گو با طالبان را داغ می‌سازد.
با این وجود خود دولت افغانستان تاکنون نه تنها نظر منفی در این خصوص ابراز نداشته بلکه به نوعی رضایت خود را از این موضوع اعلام کرده‌است.
از جمله بعد از اعلام این تصمیم ترامپ بود که «هارون چخانسوری» سخنگوی ریاست جمهوری افغانستان به خبرنگاران گفت که نظامیان خارجی که در این کشور حضور دارند، تنها نقش مشورتی و آموزشی دارند و در جنگ جاری با طالبان نقشی ایفا نمی‌کنند که خروج آنها اثری در صحنه جنگ داشته باشد.

چالش‌های داخلی و خارجی ترامپ برای اجرای این طرح
غیر از این دسته اندک از موافقان داخلی و خارجی این طرح، گروهی از شخصیت‌های آمریکایی، دولت‌های جهان و افغانهایی هم هستند که مخالف خروج آمریکا از افغانستان هستند.
باوجود اعتماد به نفس سران کابل و تأکید آنان بر تأمین امنیت کشور خود، در داخل و خارج از مرزهای آمریکا انتقادهایی علیه تصمیم ترامپ صورت گرفته‌است.
از نگاه منتقدان، خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان بر تقویت و افزایش گستره نفوذ طالبان و داعش در آن کشور خواهد افزود؛ به ویژه اینکه این گروه‌های تروریستی به تازگی بیش از پیش قدرت گرفته‌اند.
از جمله معروف‌ترین مخالفان این طرح، جیمز متیس، وزیر دفاع آمریکا است که با پافشاری بر این موضوع و حتی پس از نگرفتن جواب قانع کننده از سوی ترامپ، روز جمعه سرانجام مجبور به تسلیم استعفای خود از دولتش شد.
البته اختلاف میان متیس و ترامپ تنها مربوط به پرونده افغانستان یا سوریه و عراق نمی‌شود بلکه او یک تئوریسین نظامی به‌شمار می‌رود و از این‌رو نه تنها در موضوعات میدانی بلکه به برآیند رفتار تند ترامپ که منجر به خروج از پیمان‌های بین‌المللی و حتی توافق جامع قدرت‌های هسته ای جهان با ایران (برجام) می‌شود نیز کاملاً آگاه بود.

مخالفان طرح در داخل آمریکا
اعلام خروج آمریکا از افغانستان و حتی سوریه علاوه بر دمکرات‌های آمریکا به ویژه هیلاری کلینتون، وزیر خارجه پیشین این کشور و رقیب انتخاباتی ترامپ، با انتقاد بعضی از جمهوری خواهان هم حزبی سرشناس او در کنگره نیز همراه شد.
از جمله «لیندسی گراهام» از سناتورهای جمهوری‌خواه در پیام توئیتری که منتشر کرد با انتقاد از این تصمیم ترامپ، نسبت به گسترش نفوذ ایران در منطقه هشدار داد و نوشت که داعش در سوریه، عراق و افغانستان شکست نخورده‌است و این خروج نیرو به ضرر متحدان آمریکا تمام می‌شود.
وی به عنوان نماینده سنا از ایالت کارولینای جنوبی یکشنبه این هفته گفت که خروج آمریکا از افغانستان بسیار خطرناک است و شرایط را برای ایجاد یک اقدام تروریستی ۱۱ سپتامبر دیگر آماده خواهد کرد.
سناتور «باب کورکر» رئیس‌جمهوری‌خواه کمیته سیاست خارجی مجلس سنا و «مارکو روبیو» یکی دیگر از سناتورهای شاخص جمهوری‌خواه هم با انتقاد از این اقدام ترامپ به ویژه برای خروج آمریکا از سوریه آن را تصمیمی سیاسی خواندند و از آن به عنوان واگذاری امور منطقه به روسیه و ایران یاد کردند.
«بیل روجیو» تحیلگر مسائل افغانستان در بنیاد دفاع از دمکراسی در واشینگتن تصمیم آمریکا برای خروج از افغانستان را بزرگترین دستاویز جدید طالبان و حتی تروریست‌های داعش برای هرچه جولان دادن در این کشور ارزیابی کرد.
وی در عین حال این تصمیم را موجب وارد آمدن آسیب جدی به بیش از ۱۰۰ هزار نیروی سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در این کشور توصیف کرد و گفت که از آنجایی که نیروی هوایی آمریکا بزرگترین تضمین کننده امنیت هوایی افغانستان است، نیروهای ناتو از این پس با مشکلات جدی رو به رو خواهند شد.

مخالفان طرح در خارج از آمریکا
کشورهای اروپایی نیز از مخالفان تصمیم رئیس‌جمهوری آمریکا برای خروج نیروهایش از افغانستان هستند چرا که آنها هزاران نیرو در کنار نظامیان آمریکا در قالب مأموریت ناتو برای حمایت از دولت کابل و مبارزه با طالبان دارند.
به اعتقاد مقامات اروپایی، خروج نظامیان آمریکا از افغانستان، نیروهای اروپایی را در معرض خطر بزرگ‌تری قرار می‌دهد، زیرا بسیاری از دولت‌های اروپایی که تحت فشار واشینگتن بر شمار نیروهای خود در این کشور افزودند، اکنون احتمالاً تعهدات خود را در زمینه تأمین نیروی انسانی در افغانستان، مورد ارزیابی مجدد قرار می‌دهند.
این درحالی است که «امانوئل مکرون» رئیس‌جمهوری فرانسه و «آنگلا مرکل» صدراعظم آلمان به تازگی از تشکیل ارتش مستقل اروپایی (جدای از ناتو) طرفداری کرده‌اند.
به اعتقاد تحلیلگران، بسیاری در اروپا اعتبار خاصی برای جیمز متیس به عنوان ژنرالی بازنشسته و حامی پروپا قرص ناتو و اروپا قائل بودند و کناره‌گیری وی در اعتراض به تصمیمات ترامپ در مورد سوریه و افغانستان، کشورهای اروپایی را دلسرد و سرخورده کرده‌است.
در این بین آلمان و هلند روز جمعه از تصمیم رئیس‌جمهوری آمریکا برای کاهش نیروهای آن کشور در افغانستان و سوریه ابراز نگرانی کردند.
به گزارش خبرگزاری رویترز از پراگ، «آنک بایلولد» وزیر دفاع هلند در یک کنفرانس خبری در این شهر، طرح دولت آمریکا برای خروج از سوریه و افغانستان را نگران کننده خواند.
بایلولد روز جمعه همچنین گفت: «تصمیم واشنگتن برای عقب نشینی نیروهایش از افغانستان از نظر ملاحظات امنیتی بسیار نابهنگام است».
به گزارش همین خبرگزاری از فرانکفورت، خانم «اورزولا فوندِر لایِن» وزیر دفاع آلمان نیز جمعه با صدور بیانیه ای خواستار شفافیت آمریکا بعد از استعفای ناگهانی جیمز متیس وزیر دفاع آن کشور شد.
وی در این بیانیه با اشاره به آنچه که از آن به عنوان نقش برجسته آمریکا در ساختار امنیت جهانی نام برد، افزود، برای همگان بسیار مهم است که بدانند این کشور دربارهٔ طرح‌ها و برنامه‌های امنیتی آینده خود چگونه شفاف سازی می‌کند.
به گزارش ایرنا، چهارشنبه گذشته بود که این وزیر آلمانی در سفری به افغانستان از پایگاه نیروهای آلمانی در مزار شریف بازدید کرده بود.
وزارت دفاع آلمان حتی به تازگی در ترسیم راهبرد امنیتی خود در افغانستان، استفاده از پهپادهای رژیم صهیونیستی در افغانستان را تا سال ۲۰۲۰ تمدید کرده بود.
«هایکو ماس» وزیر خارجه آلمان نیز با اعلام اینکه تصمیم ترامپ یک اقدام شگفت‌انگیز است، تأکید کرد که این خطر وجود دارد که اجرای این تصمیم به مبارزه با داعش لطمه بزند و دستاوردهای گذشته را نیز به خطر اندازد.
انگلیس فعال‌ترین شریک در مبارزه با داعش نیز هر چند آشکارا از آمریکا انتقاد نکرد اما مقامات این کشور نیز آشکارا ناخشنود هستند و از این تصمیم بی اطلاع بوده‌اند.
«گاوین ویلیامسون» وزیر مشاور در امور دفاعی انگلیس نیز روز پنجشنبه با رد نظر ترامپ تأکید کرد که کارهای زیادی باید انجام شود تا از پیروزی غرب در خاور میانه اطمینان حاصل شود.
در این میان، دولتمردان هند نیز نسبت به این تصمیم رئیس‌جمهوری آمریکا و حتی کناره‌گیری جیمز متیس وزیر دفاع آمریکا از پست ریاست پنتاگون با توجه به سابقه دیرینه روابط وی با هند و از دست دادن این شریک دفاعی خود، اظهار نگرانی کردند.
پایگاه خبری «تایمز آو ایندیا» هند روز جمعه در تحلیلی از تحولات منطقه به گونه ای ناخشنودی دهلی نو از خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان را منعکس کرد و آن را حادثه ای دردناک برای افغانستان و هند ارزیابی کرد.
این تحلیل عقب‌نشینی نیروهای آمریکایی از افغانستان را خبر ناگواری هم برای کابل و هم دهلی نو خواند و افزود: در واقع آمریکا با این تصمیم به‌طور همزمان «هم افغانستان و هند را با اتوبوس زیر گرفته‌است».
نویسنده با تحلیل اینکه طرح جدید آمریکا حضور هند در افغانستان را به خطر انداخته‌است، چنین استدلال کرده‌است که خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان در واقع به منزله سپردن کنترل کامل افغانستان به پاکستان و تروریست‌های نیابتی اسلام‌آباد از جمله شاگردان مدرسه حقانی است که با کمک دولت خود تلاش خواهند کرد عرصه را در افغانستان برای کشور رقیب خود، یعنی هند هر روز تنگ‌تر کنند.
به اعتقاد نویسنده، این اتفاق در حالی می‌افتد که هند بر میزان سرمایه‌گذاری‌های خود در افغانستان افزوده و در عین حال برای دور زدن پاکستان در منطقه، با ورود به طرح تقویت بندر چابهار در ایران و ایجاد کوریدوری میان این بندر راهبردی و افغانستان هر روز می‌کوشد حضور خود را در آن کشور پررنگ تر کند.
در همین رابطه یک مقام هندی نیز روز گذشته در گفت وگو با با روزنامه «هندوستان تایمز» گفت که کناره‌گیری ماتیس و نیز خروج آمریکا از افغانستان برای هند بسیار سخت است زیرا در این صورت هند بازنده بازی با پاکستان در این کشور خواهد بود.
از دیگر مخالفان خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان دولت زلاند نو و استرالیا به عنوان همپیمانان آمریکا در منطقه هستند که از این تصمیم ترامپ هنوز حیرت‌زده هستند.
تارنمای «استاف» زلاندنو دیروز دراین زمینه گزارش داد: به رغم هشدارهای پنتاگون در مورد نیاز به نشان دادن احترام به متحدان بین‌المللی خود، دولت ترامپ ولینگتن را دربارهٔ تصمیمش برای حذف نیروهای نظامی از افغانستان مطلع نکرده بود.
«رون مارک» وزیردفاع این کشور در این خصوص به رسانه‌های این کشور گفت که وی تاکنون صرفاً گزارش‌های رسانه ای دربارهٔ خروج نیروهای نظامی آمریکا از افغانستان را دیده‌است و کاخ سفید یا پنتاگون تاکنون دراین زمینه هیچ سند رسمی مبنی دراین خصوص برای زلاند نو ارائه نکرده‌اند.
دولت استرالیا نیز نسبت به این تصمیم واکنش نشان داد و با این وجود امروز یکشنبه اعلام کرد که از این پس نیز سعی خواهد کرد سیاست‌هایش را با دولت آمریکا هماهنگ کند.
دولت «اسکات موریسون» نخست‌وزیر استرالیا دیروز در واکنش به اعلام این تصمیم ترامپ اعلام کرد، کانبرا برای خروج نیروهایش از خاورمیانه اقدام نخواهد کرد.
اکنون این سؤال برای استرالیا و زلاندنو مطرح است که آیا با تصمیمات ناگهانی و از پیش اعلام نشده آمریکا می‌توان به واشینگتن به عنوان یک متحد تکیه کرد.
استرالیا، زلاند نو، آمریکا، کانادا و انگلیس در سال جاری اتحاد پنج چشم را برای همکاری‌های امنیتی بین‌المللی نیز ایجاد کردند.
به نوشته دیروز نیویورک تایمز این کشورها اکنون با این اقدام دونالد ترامپ نگران آن هستند که آیا این اتحادیه به چه میزان دوام خواهد یافت.

مخالفان در افغانستان
در نشست دیروز شنبه مجلس نمایندگان افغانستان، شماری از نمایندگان با اشاره به این تصمیم آمریکا از آن به عنوان عدم پایبندی آمریکا به اجرای وعده‌هایش در برابر دولت و ملت افغانستان یاد کردند.
«کمال ناصر اصولی» نماینده ولایت «خوست» در مجلس نمایندگان افغانستان در این رابطه گفت که آمریکا به افغانستان حمله نظامی کرد و حاکمیت طالبان را که در آن زمان امنیت خوبی را برای مردم تأمین کرده بود، از بین برد.
وی افزود: «آمریکا با تبلیغات مردم سالاری، پیشرفت و توسعه کشور ما را به وضعیت کنونی رساند و در حالی که افغان‌ها آنها را دعوت برای جنگ در مقابل طالبان نکرده بودند، وارد این کشور شدند و اکنون بدون عملی کردن تعهدات خود می‌خواهند اقدام به خروج کنند».
«نصرالله صادقی زاده نیلی» نماینده ولایت «دایکندی» در مجلس هم در اعتراض به این تصمیم ترامپ گفت که آمریکایی‌ها زمانی به افغانستان حمله نظامی کردند که برج‌های تجارت جهانی، پنتاگون و کاخ سفید هدف حمله قرار گرفت و آنها برای تأمین منافع خود به افغانستان حمله کردند.
وی گفت که در گذشته گروه طالبان به گفته «بی نظیربوتو» نخست‌وزیر پیشین پاکستان که خود اعتراف کرده بود، با تبانی عربستان، پاکستان و امارات با مشوره آمریکایی‌ها ایجاد شده بود و هم‌اکنون نیز پاکستان، امارات و عربستان ضمانت می‌کنند که طالبان منافع آمریکا را تهدید نکند یا از گروه‌های حمایت نکند که تهدیدی به منافع آمریکا شمرده می‌شوند.
به گفته نیلی، به همین دلیل آمریکایی‌ها نه برای تأمین امنیت و توسعه افغانستان به کشور حمله کرده بودند و نه هم برای ثبات و امنیت آینده افغانستان در این کشور باقی خواهند ماند و همه تصمیم مقامات آمریکایی مبتنی بر منافع آمریکاست و افغان‌ها نباید به خروج و حضور آنها دل خوش کند.
اما وی از اعتماد بیش از حد دولت وحدت ملی به آمریکایی‌ها و امضای پیمان امنیتی با آن کشور بدون هیچ قیدو شرطی انتقاد کرد و گفت که در آن زمان به مخالفان پیمان امنیتی مجال استدلال هم داده نمی‌شد و امروز آمریکایی‌ها بدون توجه به وضعیت افغانستان، هر اقدامی بدون توجه به خواست دولت و مردم این کشور انجام می‌دهند.
در این میان، «احمد ضیا مسعود» معاون اول سابق رئیس‌جمهوری افغانستان و رئیس اجرایی حزب جمعیت اسلامی گفته‌است که عقب‌نشینی آمریکا از افغانستان در زمانی صورت می‌گیرد که طالبان نسبت به دولت افغانستان در موقعیت برتر نظامی قرار دارد.
وی افزوده‌است که این عقب‌نشینی نقش کشورهای منطقه را در افغانستان برجسته می‌کند، جنگ شدت پیدا خواهد کرد و در نهایت کشور ما شاهد شکل‌گیری جنگ‌های جدید بین طالبان و سایر گروه‌های سیاسی خواهد بود.
«احمد سعیدی» یکی از کارشناسان و مسائل سیاسی و استاد دانشگاه در افغانستان نیز به این باور است که آمریکا با سیاست‌های اشتباه ترامپ شکست خورده‌است و سوریه را به روسیه واگذار کرد و اکنون افغانستان را هم رها می‌کند.
وی افزوده‌است که در حال حاضر بحث بین دولت افغانستان و آمریکا دربارهٔ تشکیل دولت موقت است که دولت وحدت ملی با آن مخالفت می‌کند و تأکید دارد که اگر دولت موقت تشکیل هم شود باید، در رأس آن خود آنها باشند اما آمریکا تأکید دارد که در رأس دولت موقت کسی باشد که مورد قبول طالبان هم باشد.
منبع: ایرنا
کد مطلب: 86997
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل