۱
 

انجمن تاریخ افغانستان

تاریخ انتشار : شنبه ۹ قوس ۱۳۸۷ ساعت ۱۳:۱۴
انجمن تاریخ افغانستان( Historical Society of Afghanistan ) : در سال ۱۳۲۱، مدیریت تاریخِ   پشتو تولنه (= انجمن پشتو) ، از این انجمن جدا شده و به انجمن مستقلی بنام« انجمن تاریخ افغانستان» تبدیل شد. متن اساسنامه ی انجمن تاریخ افغانستان که به تصویب مجلس عالی وزرا و تأیید مقام سلطنت رسیده بود به این شرح است :
« اساسنامه ی انجمن تاریخ افغانستان !
 اول : انجمن تاریخ افغانستان به حیث یک مؤسسه ی تتبعات تاریخی شناخته می شود. دوم: مرکز انجمن تاریخ افغانستان، شهر کابل است و هر وقت زمینه و وسایل فراهم شود می تواند در سایر نقاط افغانستان هم شعباتی داشته باشد. سوم: مرام انجمن تاریخ، تحقیق و تتبع و انکشاف مسائل تاریخی و ثقافتی و هنری به قرار ذیل  است : الف ـ تدوین یک دوره ی مکمل تاریخ افغانستان از قبل از تاریخ تا امروز. ب ـ تتبع و تحقیق برای انکشاف مسائل تاریخی به مفهوم عام در زمینه های باستان شناسی و هنری، ادبی، جغرافیای، ثقافتی و غیره. ج ـ جمع و نشر اسناد، وثایق، مدارک و متون خطی و غیر خطی راجع به تمام دوره های تاریخ افغانستان.  د ـ شرح حال، سوانح و کارنامه های رجال. ﻫ ـ تحقیق در فولکلور و جمع آوری معلومات مربوط به رسم و رواج و افسانه ها و داستان ها و ادبیات عامیانه. و ـ قایم کردن روابط با مؤسسات فرهنگی و مراکز علمی. ز ـ انتشار نتایج تحقیقات و تتبعات بصورت نشریه های موقوته (مجله آریانا و مجله افغانستان) و نشریه های غیر موقوته بصورت رسائل و غیره.
ارکان انجمن تاریخ
چهارم: انجمن تاریخ دارای ارکان ذیل است: الف ـ اعضای انتصابی و افتخاری. ب ـ شورای انجمن. پنجم: تعداد اعضای انتصابی انجمن پنج نفر و تعداد اعضای افتخاری انجمن محدود نیست. اعضای انتصابی انجمن مطابق تعلیمات نامه ی جداگانه از طرف شورای انجمن تعیین می شوند. اعضای افتخاری به پیشنهاد اعضای انتصابی انتخاب می شوند. ششم: انجمن تاریخ، رئیس افتخاری هم داشته می تواند و رئیس افتخاری به اکثریت آرا از طرف اعضای انتصابی و افتخاری از میان اعضای افتخاری یا خارج از آن از میان اتباع افغانی انتخاب شده می تواند و تجدید انتخاب آن به اتفاق آرای اعضای انتصابی و افتخاری مربوط است. هفتم: انجمن از میان اعضای انتصابی خود یک نفر را به حیث منشی انتخاب و معرفی می نماید. هشتم: وظیفه ی اداری انجمن را مجلس ریاست مطبوعات تا وقتی که حصه ی اکثر بودجه ی انجمن را معاونتاً  می پردازد ایفا می کند. نهم: انجمن تاریخ به متتبعین و دانشمندان افغانی و خارجی حق اعطای ورقه ی عضویت افتخاری را می دهد. دهم: انجمن تاریخ، خارج شهر کابل، به اتباع افغانی و خارجی ورقه ی عضویت « کورسپوندانت» [Correspondent] را اعطا می کند.
مدارک مالی
یازدهم: چون تتبعات انجمن تاریخ از نظر ارزش معنوی، رسمی و ملی و جهانی بوده و به مفاد دولت و ملت و جهان علم تمام می شود، بنام کمک عرفانی از بودجه ی دولت و تبرعات و اعانات افراد و مؤسسات داخلی و خارجی مستفید می شود.
اعضای منسوبی انجمن تاریخ
۱ـ شاغلی [= محترم] احمد علی کهزاد، رئیس انجمن تاریخ. ۲ـ شاغلی [= محترم] محمد ابراهیم خلیل، عضو انجمن. ۳ ـ شاغلی محمد نبی کهزاد، عضو انجمن و مدیر مجله افغانستان. ۴ ـ شاغلی عتیق الله معروف، عضو انجمن و مدیر مجله آریانا. ۵ ـ شاغلی احمد علی محبی، عضو انجمن و مهتمم مجله آریانا. ۶ ـ شاغلی محمد یونس مراد، عضو انجمن. ۷ ـ شاغلی محمد انور قنبری، مأمور. ۸ ـ عبدالخالق. ۹ ـ محمد خواص.۱۰ ـ محمد عوض.» (۱۳)
ریاست انجمن تاریخ را از بدو تأسیس تا سال ۱۳۴۰ احمد علی کهزاد به عهده داشت. از سال ۱۳۴۰ تا ۱۳۴۵ دکتر عبدالرحیم ضیایی و از آن به بعد تا سال ۱۳۵۷ به مدت ۱۲ سال عبدالحی حبیبی رئیس انجمن تاریخ بود. نخستین شماره ی مجله ی آریانا، که ارگان نشراتی انجمن تاریخ افغانستان، محسوب می شد در تاریخ ۱/۱۱/۱۳۲۱، منتشر شد. این مجله در ابتدا به شکل ماهنامه و در اواخر به شکل سه ماهه به زبان های فارسی و پشتو نشر می شد و مجله ی افغانستان هم که ارگان نشراتی انجمن تاریخ به زبان های خارجی به شمار می رفت و در سال ۱۳۲۴ تأسیس شده بود، هر سه ماه یکبار به زبان های فرانسوی و انگلیسی انتشار می یافت.
 کتاب ها و رساله هایی که توسط انجمن تاریخ افغانستان، چاپ شده اند به این شرح اند: ۱- آریانا ، تألیف احمد علی کهزاد،  رساله ای در باب نام باستانی افغانستان. ۲- خراسان، تألیف غلام محمد غبار، رساله ای در باب نام افغانستان در قرون وسطی. ۳- تاریخ افغانستان، تألیف احمد علی کهزاد (قسمت اول) ، فصل پنجم آن تألیف محمد عثمان صدقی. ۴- تاریخ افغانستان، تألیف احمد علی کهزاد، از آغاز سلطنت مستقل یونان و باختری تا ظهور اسلام. ۵- پادشاهان متأخر افغانستان (دو جلد) ، تألیف میرزا یعقوب علی خافی. ۶- احمد شاه بابا، تألیف میر غلام محمد غبار. ۷- بگرام، احمد علی کهزاد. ۸- مسکوکات قبل از اسلام، کهزاد. ۹- سکوکات عصر اسلامی افغانستان، کهزاد. ۱۰- کنیشکا، کهزاد. ۱۱- شاهنامه ها و اوستا و مقایسه میان پهلوانان آن ها، کهزاد. ۱۲- رتبیل شاهان، کهزاد. ۱۳- صنعت باختر، به زبان های فرانسوی و فارسی، تألیف موسیوهاگن، ترجمه ی کهزاد. ۱۴- آثار عتیقه ی بودایی درکوتل خیرخانه، موسیوهاگن، ترجمه ی سید قاسم رشتیا. ۱۵- بامیان، موسیوهاگن و گودار، ترجمه ی کهزاد. ۱۶- آبدات نفیسه ی هرات، سرور گویا اعتمادی. ۱۷- جلد سوم تاریخ افغانستان، غبار و علی احمد نعیمی. ۱۸- افغانستان در قرن نوزده، سید قاسم رشتیا. ۱۹- اکبر نامه (منظوم) ، حمید کشمیری. ۲۰- رساله ی نینواز، ضیا قاری زاده، دو بار چاپ شده است. ۲۱- در زوایای تاریخ افغانستان، کهزاد. ۲۲- افغانستان در یک نظر، غبار. ۲۳- تیمور شاه درانی (سه جلد) ، عزیزالدین وکیلی فوفلزایی. ۲۴- صورت گران و خوشنویسان هرات در عصر تیموریان، علی احمد نعیمی. ۲۵- نوای معارک، میرزا عطا محمد شکار پوری. ۲۶- لشکر گاه، کهزاد. ۲۷- رجال و رویداد های تاریخی، کهزاد. ۲۸- پرده نشینان سخنگو ، ماگه رحمانی. ۲۹- سلطنت غزنویان. ۳۰- منتخبات اشعار خلیلی. ۳۱- جوان فدایی. ۳۲- رساله ی سرخ کوتل ، کهزاد. ۳۳- عروج بارکزایی ها. ۳۴- واقعات شاه شجاع، شاه شجاع و محمد حسین هراتی. ۳۵- فیض قدس. ۳۶- فصلی از خلاصه الاخبار، تألیف خوند میر با تصحیح و مقدمه و حواشی سرور گویا اعتمادی. ۳۷- از سروبی تا اسمار ، کهزاد. ۳۸- زبان دوهزار سال قبل افغانستان یا مادر زبان دری (تحلیل کتیبه ی سرخ کوتل) ، عبدالحی حبیبی. ۳۹- هنر خط و خطاطی در دو قرن اخیر در افغانستان، فوفلزایی. ۴۰- طبقات ناصری در دو جلد، از منهاج الدین عثمان ابن سراج الدین معروف به قاضی منهاج سراج جوزجانی، تصحیح و مقابله و تحشیه و تعلیق عبدالحی حبیبی. ۴۱- غور و غوری ها، عتیق الله معروف. ۴۲- هوتکی ها، عبدالرووف بینوا. ۴۳- تاریخ مختصر افغانستان، دو جلد، حبیبی. ۴۴- راهنمای تاریخ افغانستان، دو جلد، مایل هروی. ۴۵- راهنمای بامیان، کهزاد. ۴۶- راهنمای بامیان به انگلیسی و فرانسه. ۴۷- برگ های خزانی. ۴۸- صفاریان. ۴۹- سامانیان. ۵۰- رهنمای افغانستان به انگلیسی. ۵۱- جنگ نامه ی میر مسجدی خان غازی. ۵۲- بالا حصار کابل و پیش آمد های تاریخی.  ۵۳- استخراج تاریخ در نظم، محمد ابراهیم خلیل. ۵۴- دره الزمان، وکیلی فوفلزایی. ۵۵- جنگ نامه ی غلامی، محمد غلام غلامی کوهستانی. ۵۶- مزارات شهر کابل، محمد ابراهیم خلیل. ۵۷- طبقات الصوفیه، خواجه عبدالله انصاری. ۵۸- پشتو لویکان غزنه، عبدالحی حبیبی. ۵۹- تاریخ افغانستان در عصر گورگانیان هند ، حبیبی. ۶۰- گلشن امارت، نور محمد نوری. ۶۱- بالا حصار کابل (دو جلد) ، کهزاد. ۶۲- ملامتیان و صوفیان و جوانمردان، ترجمه ی علی رضوی. ۶۳-  افغان ها درهند، میر حسین شاه. ۶۴- نامه ی احمد شاه بابا بنام سلطان مصطفی ثالث عثمانی، تعلیق و تحشیه غلام جیلانی جلالی. ۶۵- ریاض لالواح، شیخ محمد رضا خراسانی. ۶۶- تاریخ خرقه ی شریف، وکیلی فوفلزایی. ۶۷- لشکر کشی های احمد شاه درانی، محمد انور نیر هروی. ۶۸- زندگانی سیاسی میر علی شیر نوایی، استاد بارتولد، ترجمه ی میر حسین شاه. ۶۹- سیر ژورنالیزم در افغانستان، محمد کاظم آهنگ. افغانستان قدیم یا آریانا ( به زبان انگلیسی ) ، پروفسور محمد علی. ۷۰- دوره ی کرت، محمد اسماعیل مبلغ. ۷۱- دوره ی چنگیز، میر حسین شاه. ۷۲- جنگ نامه ی درویش محمد خان غازی، تحشیه ی کهزاد. ۷۳- تاهشیا ( باختر) ، ترجمه از متن چینی. ده ها جلد کتاب و جزوه ی دیگر توسط انجمن تاریخ افغانستان چاپ شده است که اسامی آن ها در اختیار نویسنده نمی باشد.
میر محمد صدیق فرهنگ، در باره ی ماهیت عملکرد انجمن تاریخ افغانستان چنین می نویسد: «  ... انجمن تاریخ کار تدوین تاریخ افغانستان را به پیروی از نظریه ی ناسیونالیزم نژادی به دست گرفت، اما چون تاریخ مذکور بر کاوش و تحقیق راستین بنا نیافته بود و نتیجه گیری های آن جنبه ی دستوری داشت، مردم به خواندن آن میل نکردند و نسل جدید، از تاریخ کشور خود به استثنای آن چه که با کنکاوی شخصی به دست می آوردند بی خبر ماندند.» (۱۴) . انجمن تاریخ افغانستان، در سال ۱۳۴۶ در اکادمی افغانستان ادغام شد.
کد مطلب: 5356
 


 
فردوس قانع
۱۳۸۷-۰۹-۰۹ ۱۳:۱۴:۰۰
این هم یک مطلب جالب در باره افغانستان (404)
 
نام و نام خانوادگی
ایمیل