به مناسبت سالروز سقوط دولت دکتر نجیب الله

دلایل و عوامل سقوط دولت دکتر نجیب الله احمدزی

سقوط دولت دکتر نجیب الله در اوایل ماه ثور 1371 دلایل و عوامل زیادی داشت که هریک را به صورت جداگانه مورد بررسی قرار می دهیم.
تاریخ انتشار : يکشنبه ۵ ثور ۱۴۰۰ ساعت ۱۶:۰۹
دلایل و عوامل سقوط دولت دکتر نجیب الله احمدزی
ماه
قطع حمایت مالی و نظامی روسیه دولت کابل را در وضعیت دشواری قرار داد زیرا اقتصاد افغانستان در اثر بیش از یک دهه جنگ کاملا ورشکسته شده و از بین رفته بود و عواید دولت از منابع داخلی به شدت کاهش پیدا کرده بود و دولت کابل متکی به حمایت مالی شوروی بود و با قطع این حمایت‌ها شاهرگ حیاتی دولت قطع گردید.
ثور/اردیبهشت در افغانستان آبستن حوادث زیادی بوده است که هرکدام تأثیرات عمیقی را بر سرنوشت این سرزمین و مردمان ساکن آن گذاشته است. یکی از حوادثی که در ماه ثور اتفاق افتاد سقوط دولت دکتر نجیب الله احمدزی بود که در این یاد داشت به بررسی عوامل آن می پردازیم.
سقوط دولت دکتر نجیب الله در اوایل ماه ثور 1371 دلایل و عوامل زیادی داشت که هریک را به صورت جداگانه مورد بررسی قرار می دهیم.
عوامل خارجی:
عوامل خارجی سقوط دولت دکتر نجیب الله احمدزی در ماه ثور/اردیبهشت 1371، سه چیز بود:
الف: خروج سربازان شوروی از افغانستان بدون توجه به وضعیت بحرانی و موجود افغانستان و دشمنان زیاد و مجهز دولت افغانستان در قالب گروه‌های جهادی. دولت وقت شوروی به رهبری میخائیل گورباچوف با خروج سربازان شوروی بدون اندیشیدن تدابیری برای دوران پس از خروج این نیروها دولت دکتر نجیب‌الله را در میان انبوهی از دشمنان داخلی و خارجی تنها گذاشت و راه‌کاری برای حفظ دولت دکتر نجیب الله نیاندیشید. 
در اون شرایط تنها اولویت شوروی خروج ارتش این کشور از باتلاق افغانستان بود که در آن گیر افتاده بود و هزینه های زیاد مالی و انسانی برای دولت شوروی برجای می‌گذاشت. از این رو دولت وقت شوروی بدون توجه به وضعیت جاری افغانستان سعی داشت به نحوی آبرومندانه سربازان خود را از افغانستان خارج سازد.
ب: قطع
دخالت پاکستان، کشورهای عربی و غربی بویژه آمریکا؛ با خروج نیروهای شوروی از افغانستان و قطع حمایت مالی شوروی از افغانستان، پاکستان و متحدان منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای آنها عزم خود را برای سرنگونی دولت کابل جزم کردند که تلاش برای تصرف شهر جلال آباد در همین راستا بود.
حمایت مالی و نظامی شوروی به دولت دکتر نجیب الله. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و استقلال جمهوری‌های آسیای میانه و قفقاز و قدرت گرفتن بوریس یلتسن در روسیه این کشور دیگر علاقه‌ای برای کمک مالی و نظامی به دولت دکتر نجیب الله نداشت و بقای آن برای روسیه از اهمیت زیادی برخورد دارد نبود.
قطع حمایت مالی و نظامی روسیه دولت کابل را در وضعیت دشواری قرار داد زیرا اقتصاد افغانستان در اثر بیش از یک دهه جنگ کاملا ورشکسته شده و از بین رفته بود و عواید دولت از منابع داخلی به شدت کاهش پیدا کرده بود و دولت کابل متکی به حمایت مالی شوروی بود و با قطع این حمایت‌ها شاهرگ حیاتی دولت قطع گردید و هزینه های سنگین جنگ و حقوق کارمندان بر دوش دولت سنگینی می‌کرد و این مسأله دولت دکتر نجیب را تضعیف نمود.
ج: دخالت پاکستان، کشورهای عربی و غربی بویژه آمریکا؛ با خروج نیروهای شوروی از افغانستان و قطع حمایت مالی شوروی از افغانستان، پاکستان و متحدان منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای آنها عزم خود را برای سرنگونی دولت کابل جزم کردند که تلاش برای تصرف شهر جلال آباد در همین راستا بود.
عوامل داخلی
عوامل داخلی سقوط دولت دکتر نجیب را هم می توان در سه عامل خلاصه کرد.
الف:
اختلافات داخلی و تنش‌های حزبی، جناحی و قومی در درون دولت؛ اختلافات داخلی و تنش‌های‌حزبی، جناحی و ‌قومی در دولت دکتر نجیب الله باعث تضعیف شدید دولت گردید. اختلافات شدید میان جناح خلق و پرچم و اختلاف در درون جناح پرچم و تنش با هواداران ببرک کارمل این دولت را از درون ضعیف ساخته بود و همه در فکر انتقام از یکدیگر بودند چنانکه کودتای ناکام شهنواز تنی در همین راستا انجام گردید.
اختلافات داخلی و تنش‌های حزبی، جناحی و قومی در درون دولت؛ اختلافات داخلی و تنش‌های‌حزبی، جناحی و ‌قومی در دولت دکتر نجیب الله باعث تضعیف شدید دولت گردید. اختلافات شدید میان جناح خلق و پرچم و اختلاف در درون جناح پرچم و تنش با هواداران ببرک کارمل این دولت را از درون ضعیف ساخته بود و همه در فکر انتقام از یکدیگر بودند چنانکه کودتای ناکام شهنواز تنی در همین راستا انجام گردید.
تنشهای قومی نیز در درون دولت شدت گرفته بود و در اواخر دولت دکتر نجیب الله تعدادی از قوم‌گرایان افراطی در اطراف دکتر نجیب الله حلقه زده بودند که سعی بر تضعیف اقوام دیگر در دولت داشتند و در فکر انحصار قدرت بودند و برای این هدف خود تلاش‌های زیادی کردند که به طور نمونه ترور نا فرجام سلطانعلی کشتمند در همین راستا صورت گرفت. اقدامات دکتر نجیب الله برای تضعیف ژنرال دوستم نیز در همین راستا بود که وی را به شدت عصبانی کرد و این مسأله باعث شد ژنرال دوستم با احزاب جهادی جمعیت اسلامی به رهبری برهان الدین ربانی و حزب وحدت اسلامی وارد گفتگو و تعامل بشود.
اقدام دکتر نجیب الله برای تضعیف ژنرال دوستم در حالی که نیروهای وی بار اصلی جنگ را بر دوش می کشید و در مناطق پرخطر و در خط مقدم حضور داشت باعث گردید که ژنرال دوستم از دکتر نجیب الله روی گردانده و به مجاهدین بپیوندد. با پیوستن ژنرال دوستم به مجاهدین شهر مزار شریف به تصرف مجاهدین درآمد و با سقوط شهر مزار به دست مجاهدین کمر دولت شکست و نیروهای دولتی روحیه اش را از دست دادند و بعد از آن شهرهای مهم یکی پس از دیگری سقوط کرد و به تصرف مجاهدین درآمد.
ب: نداشتن پایگاه مردمی؛ به دلیل اعمال ضد مردمی و جنایات کمونیست‌ها در حق ملت، مردم افغانستان دل خوشی از دولت کابل نداشتند
تنشهای قومی نیز در درون دولت شدت گرفته بود و در اواخر دولت دکتر نجیب الله تعدادی از قوم‌گرایان افراطی در اطراف دکتر نجیب الله حلقه زده بودند که سعی بر تضعیف اقوام دیگر در دولت داشتند و در فکر انحصار قدرت بودند و برای این هدف خود تلاش‌های زیادی کردند که به طور نمونه ترور نا فرجام سلطانعلی کشتمند در همین راستا صورت گرفت.
و دولت دکتر نجیب الله را وارث و ادامه دولت های تره کی و حفیظ الله امین می دانستند و از این دولت حمایت نمی کردند و خواستار سرنگونی این دولت بودند. نداشتن پایگاه مردمی باعث شد که دولت نجیب در برابر فشار مجاهدین مقاومت نتواند و سقوط کند.
 ج: فشار مجاهدین؛ احزاب جهادی که هم به خوبی از ضعف دولت دکتر نجیب الله آگاهی یافته بود تن به مذاکره با دولت دکتر نجیب ندادند و کمتر از سقوط این دولت راضی نمی شدند. از این رو گروه‌های مجاهدین طرح 5 فقره‌ای بنین سیوان نماینده وقت دبیرکل سازمان ملل در امور افغانستان را نپذیرفته و به جنگ با دولت کابل ادامه دادند. عوامل فوق باعث گردید که سرانجام دولت دکتر نجیب الله احمد زی به تاریخ 6ثور/اردیبشهت 1371 سقوط کند و شخص دکتر نجیب الله به دفتر سازمان ملل متحد در کابل پناهنده شود.
کد مطلب: 96121
گزارشگر : پایگاه اطلاع رسانی پیام آفتاب
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل