​​امضای سند استقلال افغانستان توسط طالبان

در توافقنامه‌ای که توسط زلمی خلیلزاد و ملا عبدالغنی برادر در دوحه قطر امضا شد، ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شود که نیروهای خارجی را ظرف ۱۴ ماه به‌طور کامل از افغانستان خارج سازد، زندانیان طالبان را تا ۲۰ اسفندماه/حوت جاری آزاد کند، تحریم‌های خود و سازمان ملل را بردارد، تمامیت ارضی و استقلال افغانستان را تهدید نکند، در امور داخلی افغانستان مداخله ننماید و این توافقنامه را در شورای امنیت سازمان ملل ثبت نموده و رسمیت بخشد.
تاریخ انتشار : شنبه ۱۷ حوت ۱۳۹۸ ساعت ۱۹:۱۱
​​امضای سند استقلال افغانستان توسط طالبان
هرکه آب از دم شمشیر خورد نوشش باد!

افغانستان از بدو تأسیس در سال ۱۷۴۷ میلادی تا کنون سه بار مورد تجاوز سه ابرقدرت زمان قرارگرفته و اشغال شده‌است. بار اول در ۱۸۳۹ میلادی توسط امپراتوری بزرگ بریتانیا که با سلب استقلال سیاسی افغانستان، حدود هشتاد سال جنگ و خونریزی مداوم بر مردم این کشور تحمیل شد. بار دوم در سال ۱۹۷۹ میلادی (۱۳۵۸ خورشیدی) که افغانستان توسط ابرقدرت اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی سابق اشغال شد و بار سوم در سال ۲۰۰۱ میلادی توسط ایالات متحده آمریکا و پیمان ناتو با حمایت سازمان ملل، مورد هجوم قرار گرفت.
در آخرین جنگ افغانستان و انگلیس در سال ۱۹۱۹ میلادی، انگلیسی‌ها استقلال افغانستان را به رسمیت شناختند. در معاهده صلح راولپندی که توسط هیئت افغانی به ریاست سردار علی احمدخان و هیئت انگلیسی به ریاست سر هملتن در هفدهم اسد/مرداد سال ۱۳۰۰ مطابق ۸ اگوست ۱۹۱۹ میلادی امضا شد و در تاریخ ۲۲ نوامبر همان سال در کابل محمود طرزی وزیر خارجه افغانستان و سر هنری دابس رئیس هیئت انگلیسی نیز آن را به حضور امان‌الله خان امضا کردند، انگلیس‌ها شرایط خود بر افغانستان را تحمیل کردند.
این شرایط که انگلیسی‌ها از جایگاه قدرت پیروز در جنگ تحمیل کردند آنقدر تحقیر آمیز بود که سپه سالار محمدنادر خان وزیر دفاع وقت به امان‌الله خان نوشت که «اگر از سیصد و شصت رگ انسان یک رگ خون داشته باشد این قسم شرایط را قبول نمی‌کند».
متن شرایط انگلیس‌ها در قرارداد صلح و معاهده استقلال افغانستان به این شرح است:
۱. هواپیماهای انگلیسی در داخل خاک افغانستان پرواز اکتشافی نمایند.
۲. مناطقی از خاک افغانستان را که نیروهای انگلیسی اشغال کرده‌اند در اشغال آنها باقی بماند.
۳. مناطقی را که نیروهای افغانستان به تصرف خود دراورده اند باید تخلیه کنند.
۴. سربازان افغان ۲۰ مایل از سرحدات افغانستان
شرایطی که انگلیسی‌ها در سال ۱۹۱۹ از جایگاه قدرت پیروز در جنگ بر افغانستان تحمیل کردند آنقدر تحقیر آمیز بود که سپه سالار محمدنادر خان وزیر دفاع وقت به امان‌الله خان نوشت که «اگر از سیصد و شصت رگ انسان یک رگ خون داشته باشد این قسم شرایط را قبول نمی‌کند».
در داخل خاک خود عقب‌نشینی کنند.
۵. دولت افغانستان با نوشتن نامه به قبایل سرحدی که از نیروهای افغانی در جنگ حمایت نموده‌اند و به مقاومت ادامه می‌دهند، آن‌ها را از ادامه جنگ مأیوس سازد.
جهاد دفاعی علیه کمونیست‌ها در افغانستان پس از کودتای هفتم ثور آغاز شد و با اشغال افغانستان توسط ارتش سرخ شوروی سابق، در ششم دیماه/جدی ۱۳۵۸ در سرتاسر افغانستان گسترش یافت. مردم افغانستان با دادن بیش از یک و نیم میلیون شهید روس‌ها را مجبور ساختند که تن به خارج شدن از افغانستان بدهند.
مذاکرات صلح ژنو میان دولت کمونیست‌ها در کابل و دولت پاکستان برای حل قضیه افغانستان، زیرنظر سازمان ملل شش سال طول کشید تا اینکه توافقنامه ژنو مرکب از چهار موافقنامه دوجانبه میان افغانستان و پاکستان، با ضمانت ایالات متحده آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی به امضا رسید. در مذاکرات ژنو که طرف اصلی مجاهدین افغانستان بودند حضور نداشتند و بدون توجه به جهاد و مقاومت مردم افغانستان، بحران این کشور به مثابه اختلاف میان دو دولت افغانستان و پاکستان مطرح شد و طرفین تعهد سپردند که در امور داخلی یکدیگر مداخله نکنند.
بر مبنای این توافقنامه شوروی سابق متعهد شد که خروج نیروهایش را از افغانستان به تاریخ ۲۵/۰۲/۱۳۶۷ آغاز کند و در ظرف ۹ ماه به پایان برساند. بر اساس این معاهده هیچ مشکلی حل نشد و بحران افغانستان ادامه یافت، مذاکرات مستقیم روس‌ها با مجاهدین هم دستاوردی نداشت. در واقع دستاوردهای بیش از چهارده سال جهاد مردم افغانستان بر باد رفت و زمینه درگیری‌های ویرانگر قومی و سیاسی فراهم شد.
و اما بار سوم بعد از اشغال افغانستان توسط ایالات متحده آمریکا و ناتو، طالبان با ادامه جنگ و مقاومت علیه اشغالگران، هرچند با عملیات کور انتحاری خسارات جبران ناپذیری را بر مردم بی‌گناه و مظلوم افغانستان وارد ساختند، آمریکایی‌ها را هم شکست دادند و مجبور به مذاکره نمودند. طالبان پس از چند ماه مذاکره فشرده و نفس گیر، از موضع قدرت با هیئت آمریکایی موافقت نامه ای را بر آمریکایی‌ها تحمیل کردند که در تاریخ افغانستان و منطقه کم‌نظیر است. آن‌ها برای اولین بار بزرگترین قدرت جهانی- و به تعبیر برخی سیاسیون کدخدای جهان- را وادار ساختند که بدون قید و شرط خاک کشورشان را ترک کند. در واقع طالبان امتیاز گرفتند بدون این که امتیازی بدهند.
ایالات متحده آمریکا در این توافقنامه، عملاً با طالبان به مثابه یک دولت (امارت اسلامی) معامله کردند، هرچند در گفتار آن را به رسمیت نمی‌شناسد، اما دولت رسمی افغانستان را که خود ایجاد کرده‌است، بخشی از «طرف‌های افغانی» یا «طرف دیگر» می‌نامد، نه «دولت جمهوری اسلامی افغانستان». این امتیاز بزرگ برای طالبان و تحقیر بیرحمانهٔ دولت اشرف غنی به‌شمار می‌رود.
در توافقنامه، ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شود که نیروهای خارجی را ظرف ۱۴ ماه به‌طور کامل از افغانستان خارج سازد، زندانیان طالبان را تا ۲۰ اسفندماه/حوت جاری آزاد کند، تحریم‌های خود و سازمان ملل را بردارد،
ممکن است ایالات متحده آمریکا به مفاد توافقنامه با طالبان مانند مفاد پیمان استراتژیک با دولت حامد کرزی و اشرف غنی، در آینده عمل نکند و راهکنش خود را به هر دلیلی تغییر دهد، اما اهمیت این پیمان به عنوان یک سند تاریخی در روابط بین‌الملل و تاریخ افغانستان ماندگار است و به عنوان دستاورد مثبتی در کارنامهٔ طالبان ثبت خواهد شد.
تمامیت ارضی و استقلال افغانستان را تهدید نکند، در امور داخلی افغانستان مداخله ننماید و این توافقنامه را در شورای امنیت سازمان ملل ثبت نموده و رسمیت بخشد. تعهد طالبان در برابر آمریکا آن است که از دشمنان آمریکا و گروه‌ها و افرادی که امنیت این کشور را تهدید می‌کنند حمایت نکرده و نگذارند که از خاک افغانستان علیه ایالات متحده آمریکا استفاده نمایند.
نکته قابل توجه دیگری این توافقنامه آن است که ایالات متحده آمریکا مطابق خواست طالبان پذیرفته که حکومت آینده افغانستان حکومت اسلامی است و با این کشور روابط «مثبت» خواهد داشت. از روابط «حسنه» و دوستانه سخنی به میان نیامده است، در حالی که آمریکا تعهد سپرده‌است به بازسازی افغانستان کمک نماید.
به عنوان سند لازم است که بخش‌هایی از توافقنامه آمریکا و طالبان در این‌جا ذکر شود. در این توافقنامه در مورد خروج نیروهای خارجی از افغانستان چنین آمده‌است: «ایالات متحده متعهد است که تمام نیروهای نظامی آمریکا با متحدان و شرکای ائتلافی، به شمول تمام کارمندان غیرنظامی و غیردیپلماتیک، پیمانکاران امنیتی خصوصی، مربیان، مشاوران و پرسنل خدمات حمایتی خود را در عرض ۱۴ ماه پس از اعلام این موافقتنامه خارج کند و اقدامات …»
در رابطه با مداخله در امور داخلی افغانستان آمریکا چنین تعهد سپرده‌است: «ایالات متحده و متحدانش از تهدید یا استفاده از زور علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی افغانستان یا مداخله در امور داخلی این کشور خودداری خواهند کرد.»
سرانجام، پس از امضای موافقتنامه توسط زلمی خلیلزاد نماینده آمریکا و ملا برادر معاون سیاسی رهبر طالبان، با حضور وزیر خارجه آمریکا و دیپلمات‌های بیش از سی کشور جهان، دونالد ترامپ در یک تماس تلفنی با ملا برادر، به‌طور ضمنی به اشغالگری و شکست آمریکا اعتراف کرده و از مبارزه طالبان با نیروهای خارجی برای استقلال سرزمین شان تعریف کرد. او خطاب به ملا برادر گفت: «خوشحالم که با شما صحبت می‌کنم. شما مردم قوی هستید و کشوری بسیار خوبی دارید و من می‌دانم که شما برای خاک خود می‌جنگید.»
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، بدون توجه به پیمان استراتژیک میان دو کشور و تعهدات آمریکا برای حمایت از دولت افغانستان، پیروزی امارت اسلامی طالبان را بر دولت افغانستان در آینده پیشبینی کرد و در گفت و گو با خبر نگاران در کاخ سفید روز جمعه ۱۶ اسفند/حوت گفت: «احتمالاً پس از خروج آمریکا از افغانستان، طالبان بر حکومت افغانستان غلبه کند.»
ممکن است ایالات متحده آمریکا به مفاد توافقنامه با طالبان مانند مفاد پیمان استراتژیک با دولت حامد کرزی و اشرف غنی، در آینده عمل نکند و راهکنش خود را به هر دلیلی تغییر دهد، اما اهمیت این پیمان به عنوان یک سند تاریخی در روابط بین‌الملل و تاریخ افغانستان ماندگار است و به عنوان دستاورد مثبتی در کارنامهٔ طالبان ثبت خواهد شد.
از مقایسه موافقتنامه طالبان با آمریکا با موافقتنامه‌های قبلی افغانستان با کشورهای متجاوز و حتی موافقتنامه برجام میان ایران و پنج قدرت جهانی به رهبری آمریکا، می‌توان بی‌طرفانه قضاوت کرد که کدام یک از موافقتنامه‌ها عزتمندانه و قابل تحسین است. البته اهداف، خاستگاه و عملکرد طالبان در زمان حاکمیت شان و بعد از آن تا کنون بحث دیگری است که فراوان بر رسی شده و خواهد شد.
‌-سید محمد باقر مصباح‌زاده
کد مطلب: 92210
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل