سرمایه گذاری‌های هند در افغانستان؛ اهداف و پیامدها

ضیا دانش
پیام آفتاب: در طول پانزده سال گذشته، کشور هند بیش از دو میلیارد دالر به افغانستان کمک کرده است؛ تلاش در تامین امنیت افغانستان از طریق کمک چرخبال‌های جنگی پیشرفته، کمک به رشد ظرفیت فکری و علمی افغانستان با اعطای هزاران بورسیه تحصیلی در مقاطع تحصیلات عالی، حمایت سکتور تجارت و اقتصاد افغانستان با وصل کردن افغانستان به آب‌های آزاد بین‌المللی از طریق بندر چابهار، بازسازی و بهسازی تاسیسات اقتصادی و زیربنایی کشور از طریق اعمار پروژه‌های حیاتی مانند بند سلما و تمویل هزینه مالی انتقال برق به افغانستان از کشورهای آسیایی مرکزی، حمایت از قانون و تلاش برای نهادینه کردن دمکراسی با تقبل هزینه مالی اعمار ساختمان های پارلمان و... ابعاد مختلف، سنجیده شده و خردمندانه هند در افغانستان را تشکیل می‌دهد.
تاریخ انتشار : شنبه ۲۲ جوزا ۱۳۹۵ ساعت ۱۳:۳۵
سرمایه گذاری‌های هند در افغانستان؛ اهداف و پیامدها
هند یکی از بزرگترین و نزدیک ترین حامیان مالی، سیاسی، نظامی و علمی افغانستان طی یک و نیم دهه گذشته به حساب می رود و روابط دوستانه هردوکشور، پیشینه دراز و دیرینه دارد. باری، در یک نظر سنجی که طی سالهای اخیر در مورد کشورهای محبوب از مردم افغانستان صورت گرفت، هندوستان مقام اول را گرفت و از سوی، رفتار وتعامل دولت مردان و ملت هند با افغان ها نیز نشان از عمق احترام آنان به مردم ما دارد. ریشه این دوستی عمیق هرچه که باشد، مسلما عمق و طول نگاه استراتیژیک دولت هند به افغانستان از دلایل اساسی آن به حساب می رود.
حضور متمادی و مستمر هند در افغانستان ممکن است سوالهای از این قبیل که کمک های هند در ابعاد مختلف چه اثر و پیامدهای بر اقتصاد، فرهنگ و امنیت و در کل، ترقی و پیشرفت افغانستان دارد؟ آیا انگیزه هند از سرمایه گذاری در افغانستان رقابت با پاکستان وزمین گیر کردن این کشور است، سرمایه گذاری‌ها و کمک‌های هند چه پیام‌هایی به منطقه و کشورهای منطقه‌ای خواهد داشت و...؟
در نوشته پیش رو، مختصراً به بررسی این سوالها پرداخته شده است.
 
ابعاد کمک‌ها و سرمایه گذاری‌های هند در افغانستان
در طول پانزده سال گذشته، کشور هند بیش از دو میلیارد دالر به افغانستان کمک کرده است؛ تلاش در تامین امنیت افغانستان از طریق کمک چرخبال‌های جنگی پیشرفته، کمک به رشد ظرفیت فکری و علمی افغانستان با اعطای هزاران بورسیه تحصیلی در مقاطع تحصیلات عالی، حمایت سکتور تجارت و اقتصاد افغانستان با وصل کردن افغانستان به آب‌های آزاد بین‌المللی از طریق بندر چابهار، بازسازی و بهسازی تاسیسات اقتصادی و زیربنایی کشور از طریق اعمار پروژه‌های حیاتی مانند بند سلما و تمویل هزینه مالی انتقال برق به افغانستان از کشورهای آسیایی مرکزی، حمایت از قانون و تلاش برای نهادینه کردن دمکراسی با تقبل هزینه مالی اعمار ساختمان های پارلمان و... ابعاد مختلف، سنجیده شده و خردمندانه هند در افغانستان را تشکیل می‌دهد. به نظر می‌رسد هندی‌ها اوضاع و احوال افغانستان را به خوبی رصد، تجزیه و تحلیل و در نهایت در مورد آنها تصمیم گیری نموده و نگاه بلند و بی پایان به روابط خود با افغانستان دارد، چنانچه که نخست وزیر این کشورنیز در روز افتتاح بند سلما (بند دوستی افغانستان-هند) به صراحت درمورد آن اشاره کرده و گفت که روابط دوستانه افغانستان و هند پایان و حد و مرز ندارد.
 
اثرات و پیامدهای کمک های هند به افغانستان
چنانکه در فوق اشاره شد، ابعاد کمک‌ها و در واقع سرمایه گذاری‌های هند در افغانستان، مختلف، حساب شده، کلیدی و هماهنگ با یکدیگر است. همانطوری که هند از تامین امنیت افغانستان غافل نبوده و در این راستا کمک موثر و بجایی کرده است، به رشد و ظرفیت علمی و فکری کشورمان نیز اهتمام جدی داشته و به ارتقای ظرفیت علمی و فکری هزاران فرزند جوان افغانستان همت گماشته است. در این میان، تنگناهای اقتصادی افغانستان از قبیل محصور بودن در خشکه و نداشتن زیربناهای اقتصادی را نیز نادیده نگرفته است.
ازنگاه اقتصادی، بهره برداری از بند سلما گامی بی بدیل در حرکت به سمت خود کفایی اقتصادی و اقتصاد متکی به زراعت افغانستان به حساب می رود و بهره برداری از بندر چابهار نیز می تواند افغانستان به بازارهای با جمعیت میلیاردی وصل نموده و رمق تازه‌ای در کالبد اقتصاد افغانستان بدمد.
بنابرین و در یک کلام می‌توان گفت که کمک‌های هند در ابعاد مختلف به اندازه و سهم خود، محرک رشد و پیشرفت افغانستان خواهد بود و بخصوص این کمک‌ها در بعد اقتصادی و علمی برجسته‌تر از ابعاد دیگر به نظر می‌رسد.
 
اهداف کمک‌های هند به افغانستان
گمان می‌رود هند اهداف چند بعدی و موازی هم را در افغانستان دنبال می کند؛ بدست آوردن یک متحد استراتیژیک دایمی و قابل اعتماد در مرز با کشور پاکستان، دسترسی به منابع خام سرشار و بکر افغانستان، ایجاد بازار برای محصولات تولیدی خود در افغانستان و سایر کشورهای آسیای مرکزی و دسترسی دایمی به آن، استفاده از موقعیت بی بدیل ترانزیتی افغانستان جهت استفاده و بهره برداری از ذخایر نفت و گاز کشورهای آسیایی مرکزی و... از مهمترین اهداف این کشور در افغانستان باشد. اما در تمام این اهداف، منافع افغانستان نیز به خوبی قابل تامین شدن است و اگر روابط دو کشور به درستی و منطقی مدیریت شود، می تواند برای رشد و شکوفایی افغانستان یک فرصت قابل ملاحظه باشد.
 
پیام‌ها و پیامدهای سرمایه گذاری‌های هند در افغانستان
دوستی و روابط افغانستان و هند تهدیدی علیه هیچ کشوری در منطقه و جهان به حساب نمی رود و هر دو کشور در این روابط منافع و مصالح خود را جستجو می کنند اما در این میان این روابط به صورت رسمی و غیر رسمی می تواند پیام‌هایی به جهان بخصوص کشورهای منطقه ارسال کند و نیز پیامدهای را در پی داشته باشد.
به عنوان مثال، افتتاح بندر چابهار از سوی مقامات ایران، هند و افغانستان باعث واکنش غیر رسمی پاکستان شد و برخی از رسانه و مقامات این کشور، این همگرایی را تهدید امنیتی علیه پاکستان عنوان کردند. البته، برخی از رسانه‌های جهان، منطقه و بخصوص پاکستان حضور هند در افغانستان را فرصتی برای تغییر سیاست‌های خصمانه پاکستان علیه افغانستان نیز خواندند و سیاست‌های این کشور را در برابر افغانستان اشتباه، خطرناک و زیانبار برای منطقه و پاکستان عنوان کردند.
سران افغانستان و هند نیز به مناسبت‌های مختلف مانند افتتاح ساختمان جدید پارلمان افغانستان و بند سلما، به کشورهای منطقه بخصوص به پاکستان این پیام را منتقل کردند که به جای تضعیف افغانستان، به تقویت این کشور بپردازند وهم منافع خود را تامین کنند و هم به رشد و ثبات منطقه کمک نمایند.
سرمایه گذاری‌های هند در افغانستان به کشورهای منطقه مانند چین، روسیه، پاکستان، ایران و ... این پیام را دارد که می‌شود مانند هند هم دوست افغانستان بود و هم، از ظرفیت این کشور برای رشد اقتصاد داخلی خود و منطقه بهره برد.
 
کد مطلب: 53066
مولف : ضیا دانش
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل