شیعیان یمن چه می‌خواهند؟

تاریخ انتشار : يکشنبه ۲۶ دلو ۱۳۹۳ ساعت ۱۱:۴۴
شیعیان یمن چه می‌خواهند؟
یمن در جنوبی‌ترین بخش شبه‌جزیره عربستان سعودی بوده و پایتخت یمن صنعا است. استان صعده، کوهستانی است و در 243 کیلومتری شمال صنعا قرار دارد. بیشتر مردم صعده را شیعیان زیدی تشکیل می دهند.
از زمان درگیری دولت یمن با گروه‌های شیعه در شمال این کشور بیش از ۵ سال می‌گذرد. در سال ۲۰۰۷ پیمان صلحی میان دو طرف امضا شد که هرگز بدان عمل نشد. سال بعد با میانجی‌گری قطر، دیداری میان نمایندگان دو طرف در دوحه برای انجام مقدمات پیمانی دیگر شکل گرفت. در اوت 2009، علی عبدالله صالح رئیس جمهور یمن اعلام کرد مبارزان شیعه مایل به برقراری آرامش نیستند و بدین ترتیب درگیری‌ها را از سر گرفت. عربستان سعودی و مصر نقش پررنگی در حملات ارتش یمن به شیعیان داشتند.
 استان صعده به عنوان کانون درگیری‌ها میان عربستان و یمن قرار دارد که موقعیت مبارزان شیعه را حساس کرده است. یک روزنامهٔ اماراتی تحلیل کرد شعارهایی که مبارزان شیعه سر می‌دهند، یادآور شعارهای ایران است.
حسین الحوثی (نخستین رهبر مبارزان) اصول مذهب زیدیه را به‌گونه‌ای تفسیر کرد که توانست قبایل زیدی را متحد کند. این قبایل در حاشیه شمالی یمن زندگی می‌کردند و از جانب سنی‌ها که در سال 1990 با هم متحد شده‌بودند، می‌ترسیدند. آموزه‌های وی سبب جایگزینی نگرشی سیاسی ضد غربی به‌جای عقاید افراطی آنان شد.
بحران داخلی یمن از سال 2003 و با موضع‌گیری شیعیان بر ضد آمریکا و اسرائیل آغاز شد. طی این درگیری‌ها بسیاری از شیعیان یمن شامل زیدی‌ها و دوازده‌امامی‌ها کشته شدند. این درگیری‌ها اکنون وارد مرحلهٔ تازه‌ای شده‌است. عربستان، القاعده و آمریکا به‌صورت متحد با حکومت یمن، بر ضد شیعیان عمل می کنند. در سال‌های اخیر شیعیان با هجوم نظامی، تبلیغاتی و سیاسی سختی روبرو شدند.
جنگ هم‌اکنون به‌مرحله پیچیده‌ای رسیده‌است. اشتباهات صنعا در مدیریت بحران‌ها و نابسامانی‌های سیاسی و اقتصادی در استان‌های جنوبی یمن سبب همدردی و همبستگی مردم یمن - چه سنی و چه شیعی - با جنبش حوثی‌ها شده‌است. 
 با نگاهی به چگونگی زندگی شیعیان یمن، روشن می‌شود در زمان حکومت دولت صالح، شیعیان در محرومیت کامل فرهنگی بوده‌اند و با دشواری‌ها و چالش‌های زیادی روبرو بوده‌اند. مانند: نداشتن حق تأسیس مدارس دینی برای شیعیان: برخلاف کمبود منابع فرهنگی چون کتاب و دسترسی به روحانیون شیعه، تلاش‌های زیادی در تقویت پایه‌های مذهبی از جانب آنان انجام شده‌است؛ آزار و شکنجه و زندانی‌شدن شیعیان و علمای شیعی؛ جلوگیری از برگزاری مراسمی مانند جشن در عید غدیر. ولی با تمام محدودیت‌ها، آنان مراسم مذهبی خود را بطور پنهانی برگزار می‌کنند. توهین به ارزش‌ها مانند تخریب مساجد و به آتش‌کشیدن علنی و قانونی کتاب‌هایی مانند «نهج‌البلاغه» و «صحیفه سجادیه» که با هماهنگی دولت یمن و وهابی‌های سعودی انجام می‌شود. 
 
شیعیان یمن
با توجه به اهمیت شیعیان به عنوان یکی از بازیگران موثر بر تحولات یمن در این شماره به معرفی و بررسی این گروه می پردازیم. 
شیعیان یمن یکی از گروه های مهم این کشور هستند که چهل و پنج درصد جمعیت آن را تشکیل می دهند. این گروه که بیشتر در شمال یمن مستقر هستند اغلب به دلیل مسائل مذهبی، در حکومت‌های گذشته با تبعیض‌های بسیاری مواجه بوده اند. از جمله این گروه‌ها، شیعیان الحوثی هستند که اغلب در استان کوهستانی صعده ساکن هستند و بیشتر به دلیل مبارزه با دولت مرکزی شهرت دارند. این گروه که در حقیقت بازوی مسلح شیعیان صعده هستند، گرایش به زیدیه داشته و زمزمه هایی مبنی بر دوازده امامی بودن آن ها نیز وجود دارد. 
 
تاریخ پیدایش جنبش الحوثی
جنبش شیعیان زیدی منطقه به صورت خودجوش در قرن سوم هجری شکل گرفت و هیچ دولت خارجی در تشکیل آن دخالت نداشت. این گروه در شمال ایران، یمن و مراکش موفق به تشکیل دولت شد و در طول قرن ها همواره رابطه نزدیکی با حکومت ایران داشت و طبرستان و دیلم نخستین پایگاه هایی بودند که زیدیان موفق شدند در آنجا حکومت تشکیل دهند و حکومت آل بویه که دو قرن بر ایران حکومت کرد از دل همین جریان زندیه شکل گرفت. 
حکومت زیدیه یمن توسط «یحیی بن الحسن» یکی از فرزندان امام حسن مجتبی (ع) پایه گذاری شد. او ابتدا قصد داشت این حکومت را در ایران تشکیل دهد اما بعد از آن که بنا به دلایلی موفق به این کار نشد، به صعده رفت و با همراهی برخی قبایل حکومت خود را تشکیل داد. قلمرو این حکومت در ادوار مختلف بسته به قدرت و نفوذ زیدی ها متغیر بود و در اوج اقتدار از ظفار عمان تا طائف عربستان ادامه داشت. با این حال در دوران معاصر به دلیل ضعف حکومت زیدیه دامنه این حکومت به صعده محدود شد و  پس از انقلاب جمهوری خواهان در سال 1962، حکومت زیدیه با توطئه مصر پس از یازده قرن سابقه منزوی شد و رهبران و علمای آن نیز ترور شدند. 
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، شیعیان یمن نیز بر دامنه فعالیت های فرهنگی و سیاسی خود افزودند و خواهان احیای گذشته پرشکوه خود شدند. بدین ترتیب «حسین بدرالدین الحوثی» با تشکیل جنبش شباب المومن، نوجوانان زیدی را تحت آموزش های عقیدتی و سیاسی قرار داد.
با این حال به دلیل مخالفت های این گروه با سیاست های آمریکا و همچنین مبارزه با جریان سلفی گری در منطقه که از سوی عربستان دنبال می شد، در سال 2004 دولت یمن با متهم کردن این افراد به شورش و ناامنی، حملاتی را علیه آن ها انجام داد. این درگیری ها پس از کشته شدن حسین الحوثی و امتناع دولت یمن از تحویل جسد وی، به جنگی تمام عیار میان شیعیان و دولت بدل شد. از آن زمان تاکنون «عبدالملک الحوثی» برادر حسین الحوثی رهبری جنبش را بر عهده دارد. شایان ذکر است زیدی ها در بسیاری از اعتقادات با شیعیان دوازده امامی مشترک هستند و برای مثال مراسم عاشورا و جشن های غدیر را به شکل گسترده‌ای برگزار می‌کنند.
دیدگاه ها و مطالبات جنبش الحوثی
مبارزان انصارالله معتقدند حکومت پیشین یمن حقوق شیعیان را به رسمیت نمی شناخت و میان آنان با اهل تسنن تبعیض قائل می شد. به گفته آن ها دولت نسبت به انجام اقدامات عمرانی در استان صعده کوتاهی کرده است و با وجود آنکه صعده ثروتمند ترین استان یمن به شمار می رود حکومت ضد شیعی گذشته به خواسته های مردم توجه نکرده و در جهت هر چه محروم نگه داشتن این منطقه گام برداشته است. به همین دلیل در زمان سید حسین الحوثی موسس این جنبش، تلاش شد با اقداماتی همچون خرید و راه اندازی مولدهای برق، ایجاد راه های ارتباطی و توسعه آموزش در جهت رفع محرومیت از این منطقه گام برداشته شود و از آنجا که این اقدام ها بدون حضور دولت و همچنین اخذ مالیات از مردم صورت گرفت زمینه را برای نزدیکی هر چه بیشتر قبایل این مناطق به حوثی ها فراهم کرد.
اعطای آزادی‌های مذهبی از دیگر خواسته‌هایی بود که زیدی‌ها در دولت گذشته پیگیری می‌کردند. در حقیقت به دلیل وابستگی شدید حکومت عبدالله صالح و پس از آن منصور هادی به دولت عربستان و سیاست های ضد شیعی وهابیت، این گروه صرف نظر از آزار و شکنجه فراوان حتی از ابتدایی ترین حقوق اجتماعی همچون حق برخورداری مسجد و یا برگزاری مراسم های مذهبی ممنوع بودند. 
این گروه همچنین در مورد آمریکا و اسرائیل و جریان سفلی، دیدگاه های متفاوتی با گروه های وابسته به وهابیت دارند. 
در پاسخ به شایعاتی مبنی بر حمایت برخی دولت های خارجی از این گروه و همچنین تلاش این کشور برای تجزیه یمن نیز، آنها با رد این اتهامات بر این موضوع تاکید دارند که این استان شیعه نشین جزئی از خاک یمن است و به هیچ وجه قصد جدایی از کشور را ندارند.
با این حال به دلیل دخالت برخی کشورهای منطقه از جمله عربستان، درگیری های شیعیان با دولت گذشته علاوه بر تلفات انسانی بالا، به آواره شدن بیش از دویست هزار غیرنظامی در این کشور منجر شد و نهایتاً شرایط را به گونه ای رقم زد که با پیروزی گام به گام انصار الله زمینه برای تشکیل دولت شیعیان در یمن فراهم شد. 
 منبع: خبرگزاری مهر
کد مطلب: 31727
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل