۱
 

«بیانیه کابل»، «پیمان امنیتی»، کرزی و سفرهای منطقه‌ای

تاریخ انتشار : يکشنبه ۱ جدی ۱۳۹۲ ساعت ۱۵:۱۴
«بیانیه کابل»، «پیمان امنیتی»، کرزی و سفرهای منطقه‌ای
پیام آفتاب:1 جدی برابر است با یازدهمین سالروز امضای «بیانیه کابل» که بر اساس آن افغانستان و 6 کشور همسایه متعهد شدند تا از خاک یکدیگر تهدیدی برای هم به وجود نیاورند، برآن شدیم تا ارتباط این پیمان با سفرهای منطقه‌ای کرزی به منظور مشورت در خصوص پیمان امنیتی را بررسی نماییم.
به گزارش پیام آفتاب، در تاریخ ۱ جدی سال ۱۳۸۱ مطابق با ۲۲ دسامبر سال ۲۰۰۲،‌ یک سال پس از تشکیل اداره موقت افغانستان به ریاست حامد کرزی، بیانیه «حسن همجواری میان افغانستان و ۶ کشور همسایه»، تصویب شد و در تاریخ ۲۴ دسامبر ۲۰۰۲ یک کپی از آن به رئیس شورای امنیت سازمان ملل تحویل داده شد تا در صحن شورا به تصویب برسد.
این بیانیه که توسط وزرای خارجه دولت موقت جمهوری اسلامی افغانستان و دولت جمهوری خلق چین، جمهوری اسلامی ایران، جمهوری اسلامی پاکستان، جمهوری تاجیکستان، جمهوری ترکمنستان و جمهوری ازبکستان،‌امضا گردید، بعدا به «بیانیه کابل» شهرت پیدا کرد. بر اساس این بیانیه 8 بندی، امنیت، ثبات، رفاه، تمامیت ارضی، دموکراسی و حقوق بشر،‌ حق مسلم مردم افغانستان، ‌پس از تحمل سال‌ها درد و رنج و جنگ است.
اما مهمترین چیزی که در این بیانیه،‌ توجه مخاطب را به خود جلب می‌نماید، تعامل طرفین آن برای ایجاد روابط همسایگی نیکو،‌ کمک کشورهای همسایه در به رسمیت شناختن افغانستان و جلب همکاری برای بازسازی آن، و همچنین تعهد متقابل برای مشارکت در ایجاد رفاه و ثبات در منطقه و روابط دوجانبه سازنده و حمایتی است؛ آن چنان که نام آن «بیانیه حسن همجواری» (Good Neighborly Relations Declaration) انتخاب شده است.
در مراسم امضای این پیمان حامد کرزی، اخضر ابراهیمی، نمایندگان کشورهای همسایه، نمایندگان هشت کشور صنعتی جهان، اتحادیه اروپا ، سازمان کنفرانس اسلامی و سه کشور هند، عربستان و ترکیه نیز حضور داشتند.


 
بیانیه کابل و تضمین کرزی برای عدم تعرض به خاک همسایگان از طریق افغانستان 
در بند سوم این بیانیه، « کشورهای امضا کننده متعهد می‌شوند تا تمایل خود را برای صلح و ثبات در منطقه متحد نمایند».
همچنین در بند ششم آمده است: «کشورهای امضا کننده بر تعهد خود نسبت به روابط دو جانبه سازنده و حمایتی، بر اساس اصول تمامیت ارضی، احترام متقابل، روابط دوستانه، همکاری و عدم دخالت در امور داخلی یکدیگر قاطعانه پایبند باشند».(مشاهده متن سند کامل بیانیه کابل)
مفاد این بیانیه بیانگر احترام متقابل افغانستان و کشورهای منطقه در به رسمیت شناختن تمامیت ارضی یکدیگر، توسعه همکاری‌های منطقه‌ای و عدم وجود هیچ گونه تهدیدی از خاک هر کشور نسبت به همسایگان خود است.
رئیس جمهور، طی سخنانی در نشست افتتاحیه وزرای امور خارجه و هیئت های نمایندگی کشورهای همسایه که برای امضای «بیانیه کابل» گرد آمده بودند، اظهار داشت: افغانستان دوران سیاه نا امنی و بی اعتمادی را پشت سرگذاشته و اکنون خواهان گسترش و شکوفایی روابط با همه همسایگان است.
وی علاوه بر تصریح صورت گرفته در متن این بیانیه، به صورت لفظی، در این سخنرانی، به کشورهای همسایه تضمین داد که : «افغانستان به صحنه تعرض علیه کشور دیگری تبدیل نمیشود».
نگرانی کشورهای همسایه از باز شدن پای بیگانگان در منظقه
با توجه به موقعیت سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی افغانستان، همگرایی و داشتن روابط مبتنی بر اصول چون رعایت منافع متقابل وسیاست حسن همجواری از حیاتی ترین و کلیدی ترین محورهای سیاست خارجی افغانستان به حساب می رود؛ زیرا ساختار جغرافیایی و سیاسی کشور به گونه‌ای رقم خورده که بخش اعظم منافع و سرنوشت آن به همکاری و همگرایی با کشورهای منطقه به خصوص کشورهای همسایه گره خورده و تحولات اقتصادی و سیاسی آنان مستقیما بر تغییر مثبت و منفی اوضاع در افغانستان اثر می گذارد.
از همه مهمتر، این‌که هم اکنون مصایب و مشکلات که دامن‌گیر افغانستان می باشند، در واقع تهدیدات مشترکی هستند که کیان و منافع کشورهای منطقه و همجوار ما را نیز تهدید می کنند و مبارزه با آنها نیز تنها در توان یک یا چند کشور نیست بلکه نیاز است تا با تهدیدات از طریق سازمان های منطقه‌ای و همگرایی توام با اعتماد و صداقت تمام کشورهای منطقه و بخصوص همسایگان افغانستان مبارزه شود.
تروریسم، مواد مخدر، فقر و تهدیدات ناشی از جهانی شدن اقتصاد، زمانی در این منطقه محو و خنثی می گردند که میان کشورهای منطقه به صورت عموم و افغانستان و همسایگانش به شکل خاص، اعتماد و سیاست کاملا دوستانه، شفاف و توام با احترام دوجانبه به منافع متقابل همدیگر وجود داشته باشد(بیشتر بخوانید: ضرورت همگرایی منطقه‌ای برای افغانستان).
از طرفی، شاید در آن برهه از زمان، در حالی که آمریکا به بهانه مبارزه با تروریسم بین المللی، القاعده و طالبان، به افغانستان لشکر کشی کرده بود، و از متحدان خود برای حضور و حمایت در این صحنه درخواست تداوم کمک می‌کرد، عمده کشورهای منطقه، از نفوذ آمریکا در منطقه نگران بودند.
 چین،‌ به عنوان یکی از بزرگترین رقبای تجاری و سیاسی آمریکا در صحنه بین الملل، از این بابت نگران بود که مبادا آمریکا، اقدامات پیشگیرانه‌ای در خصوص توسعه بازارهای این غول اقتصادی دنیا در منطقه را فراهم نماید. کشورهای فروپاشیده از شوروی سابق و چین که درون مایه کمونیستی خود را حفظ کرده‌اند، از نفوذ بیشتر امپریالیسم آمریکا در منطقه احساس نگرانی می‌کردند. این مسئله برای هند و پاکستان هم ایجاد نگرانی می‌کرد. جمهوری اسلامی ایران هم،‌ به عنوان یکی از کشورهای قدرتمند منطقه، در عرصه‌های سیاسی تقابلات بسیاری با آمریکا داشت.


 
 از این رو تمامی کشورهای همسایه افغانستان، نگرانی‌هایی در خصوص حضور آمریکا در پشت صحنه سیاست افغانستان داشتند.
بنابراین اقدام به امضای بیانیه‌ای مشترک که در آن افغانستان دست به انعقاد یک معامله می‌زد، ضروری به نظر می‌رسید؛ معامله‌ای که در آن تمامی طرف‌های شرکت کننده منفعت لازم را کسب می‌نمودند. افغانستان کمک‌های کشورهای جهانی و به خصوص همسایه‌های خود را جلب می‌نمود، و در عوض کشورهای همسایه نگرانی‌های خود را نسبت به عدم تعرض از داخل خاک افغانستان، رفع شده می‌دیدند.
این تعرض قطعا از طریق افغانستان، که به تازگی کمر خود را از زیر جنگ و ویرانی راست کرده بود، میسر نبود. بلکه هدف رئیس جمهور از این تضمین، تعرض نیروهای ائتلاف و نیروهای آمریکایی بود که به تازگی در افغانستان مستقر شده بودند. از این رو کرزی، در ازای جلب همکاری‌های منطقه‌ای، به کشورهای همسایه این اطمینان را داد، که تمامیت ارضی و احترام آنها از طریق خاک افغانستان نقض نشود.
پیمان امنیتی و تجدید خاطره تضمین سپرده شده
اکنون در سالروز امضای این بیانیه، و پس از گذشت 11 سال از زمان امضای «بیانیه کابل»، افغانستان در شرف اتخاذ تصمیمی بزرگ است؛‌ تصمیمی که نه تنها آینده خود را متاثر می‌کند، بلکه آینده منطقه را هم دستخوش تاثیر خواهد نمود؛ «پیمان دوجانبه امنیتی» با آمریکا.
در حالی که اصول کلی پیمان امنیتی افغانستان با آمریکا به توافق طرفین رسیده است، اما در بخش‌هایی از آن همچنان اختلاف وجود دارد.



 
رئیس جمهور هم با دستاویز کردن این اختلافات، امضای پیمان را به تعویق انداخته است تا به خواسته‌هایی که گمانه‌زنی‌های مختلفی از آن شده است، دست پیدا کند.
اما در بحبوحه اختلافات کرزی با آمریکا، در حالی که مخالفت‌های کرزی با منافع آمریکا، پس از به تعویق انداختن امضای پیمان امنیتی به اوج خود رسید، رئیس جمهور برای مشورت در خصوص امضای این پیمان به کشورهای همسایه سفر کرد.
سفر غیرمنتظره به جمهوری اسلامی ایران، سفر به هند، سفر به پاکستان و به حضور پذیرفتن نخست وزیر این کشور در کابل، از جمله سفرهایی بود که کرزی در آنها سعی داشت تا به تضمینی که قبلا سپرده است، وفادار بماند.
گویا بیم پیامدهای امضای پیمان امنیتی با آمریکا، کرزی را نگران کشورهای همسایه نموده است. اگرچه تعاملات خارجی کرزی در طول دوره حکومتش با کشورهای منطقه و جهان فعال‌تر و کارآمدتر از سیاست‌های داخلی وی بوده است، اما این بار، تعهدات قبلی که به این کشورها سپرده بود، نگرانی وی را نسبت به عواقب پیمان امنیتی که ممکن است امنیت و ثبات و توازن قوا را در منطقه به هم بریزد، دو چندان می‌کرد.
آمریکا و خلف وعده
در این میان، جمهوری اسلامی ایران، تنها کشوری بود که از امضای این پیمان ناخرسند به نظر می‌رسید. مقامات ایران، در عین حفظ احترام و بدون جانبداری که احساس مداخله در امور داخلی افغانستان را تداعی نماید، اعلام کردند که با توجه به پیشینه اقدامات آمریکا در افغانستان، به نظر می‌رسد امضای این پیمان برای آینده افغانستان مناسب نیست.
از نظر برخی کارشناسان، یکی از دلایل مخالفت کرزی با منافع آمریکا در افغانستان، سرخوردگی از نوع رفتار آمریکایی‌ها است. این دسته از کارشناسان سیاسی معتقدند که شاید رئیس جمهور وقتی سخنان آمریکایی ها را در حدود 10 یا 15 سال پیش با وضعیت کنونی افغانستان مقایسه می کند، می بیند که افغانستان با قول هایی که آمریکایی ها درسال های ابتدایی حکومت وی داده بودند فاصله بسیاری دارد.


 
رئیس جمهور کرزی مشاهده می کند که آمریکایی ها به هیچ یک از قول هایی که درباره امنیت و اقتصاد و ... افغانستان داده بودند عمل نکردند و اکنون بعد از 13 سال از حضور نظامی آمریکایی ها به افغانستان وضعیت به نحوی است که وقتی آمریکایی ها حرف از خروج از افغانستان می زنند مردم همه در ترس و وحشت فرو می روند. پس آمریکایی ها در این 13 سال چه می کرده اند؟
و حال این تردید وی در مورد آینده پیمان امنیتی، امضای آن را برای وی به چالش کشیده است.
کرزی مطمئن است که در صورت وقوع بحران‌های ناشی از امضای این پیمان در کشور و منطقه، چهره تاریخی وی تخریب خواهد شد، از این رو وی رعایت احتیاط و جانبداری را سرلوحه رفتار خود در خصوص امضای پیمان امنیتی قرار داده و شاید هم «عطای آن را به لقای آن بخشیده است» و قصد دارد این وظیفه سنگین را به دوش چهره بعدی که در منصب ریاست دولت افغانستان می‌نشیند بسپرد.
کد مطلب: 25638
 


 
عبدالحمید محمدی ازقم
۱۳۹۲-۱۰-۰۱ ۱۵:۱۴:۰۰
باسلام وآروزی موفقیت: تا کی می خواهین شعار بدهین همت ازخود ندارم گیله ازدیگران می کنم اگر شما گیله مند هستید که آمریکا برای ما کاری نکرده خود جناب رییس جمهور کرزی دراین 12 سال چکارکرده اگر واقعا کرزای صاحب بفکر افغانستان می بود تا امروز یک اقدام جدی برای مردم مظلوم افغانستان می کرد که امروز باخارج شدن آمریکا مردم نگران آینده ای خود نمی شدند اگر امروز آمریکاه را با امتیاز دادن نگهداریم فردا خواهد رفت پس با ازشعار دادن دست برداریم بفکر یک رییس جمهور مقتدیر باشیم. (9430)
 
نام و نام خانوادگی
ایمیل