بودجه ملی افغانستان/ کریم پوپل

تاریخ انتشار : چهارشنبه ۱۲ دلو ۱۳۹۰ ساعت ۱۰:۰۰
بودجه ملی افغانستان/ کریم پوپل
بودجه ملی افغانستان شامل بودجه عادی و انکشافی می‌باشد. بودجه ملی سال ۱۳۸۹ تقریباً ۸٫۷۹۳ میلیارد دالر بود که این رقم شامل فندهای توسعه‌ایی بود که خارج از شبکه‌های حکومت به مصرف خواهند رسید. مصارف نظر به اهداف آن تقسیم می‌گردند. مصرف عملی پولی است که به هزینه روزمره دولت مانند معاشات کارمندان و پلیس، مصارفات و خدمات دفاتر و ادارات دولتی و خریداری وسایل و ماشین آلات و وسایط نقلیه به مصرف می‌رسد. بسیاری از این مصارف از مالیات و دیگر منابع داخلی تمویل می‌گردد. مصرف عملی سال ۱۳۸۹ مبلغ ۲٫۳۹۷ میلیارد دالر می‌باشد. بودجه انکشافی در کنار بودجه عملی قرار دارد. این پول بالای توسعه و بهبود عرضه خدمات به مردم بمصرف می‌رسد. بودجه انکشافی به دو دسته تقسیم گردیده است.
بودجه انکشافی اصلی: شامل مساعدت انکشافی است که توسط وزارت مالیه از طریق طرزالعمل‌های حسابدهی دولت اداره می‌شود و بودجه انکشافی ۱۳۸۹ مبلغ ۲٫۲۸۴ میلیارد دالر است.

بودجه انکشافی خارجی: مبالغی است که تمویل کنندگان آن را کمک کرده و از طریق طرزالعمل‌های دولت بمصرف نمی‌رسد و مستقیماً توسط تمویل‌کنندگان به شرکای قراردادی توزیع می‌گردد. بودجه انکشافی خارجی برای سال ۱۳۸۹ مبلغ ۱۱۲ میلیارد دالر می‌باشد. در مجموع بودجه انکشافی توسط مراجع بین‌المللی تمویل می‌گردد، این مراجع در کنفرانس لندن ۱۳۸۹ تعهد نمودند که ۵۰ فیصد کمک‌های انکشافی را از طریق حکومت افغانستان الی اخیر ۱۳۹۱ فراهم خواهد نمود. ایجاد بودجه سالانه یک پروسه مغلق و طویل می‌باشد. مسؤولیت اداره این پروسه مطابق به قانون اساسی به وزارت مالیه سپرده شده است. دوره آمادگی بودجه سالانه مدت یک سال را دربر می‌گیرد و وزارت مالیه جدول زمانی آن را ساخته و از آن نظارت می‌کند. بالاثر همکاری دولهای خارج فعلا هر وزارت خانه افغانستان دارای استراتژی و برنامه ۵ ساله و یا اضافه از آن را طرح‌ریزی نمودند. استراتژی وزارت مالیه افغانستان از سال ۱۳۸۷ الی ۱۳۹۲ می‌باشد در این مدت طرح شده است تا به تدریج کمکهای خارجی تنزیل یافته به عوض آن باید ۸۰ فیصد بودجه داخلی از طریق منابع داخلی پرداخته شود. بودجه مالی سال ۱۳۹۰ مبلغ ۲۲۶ میلیارد افغانی (۴٫۸ میلیارد دالر) پس از دوبار رد توسط پارلمان افغانستان به تصویب رسید. که از این ۲۲۶ میلیارد افغانی مبلغ ۱۵۳٬۹۶۹٬۶۸۵٬۴۲۷ افغانی (۳٫۲۷ میلیارد دالر) برای مصارف بودجه عادی کشور و بالغ به ۷۲٬۵۵۰٬۲۷۶٬۷۲۳ افغانی معادل ۱٬۵۴۳٬۶۲۲٬۹۰۹ دالر آن بمصرف بودجه انکشافی می‌باشد.[۶] پروژه انکشافی سال ۱۳۹۰ عبارتند از ایجاد سرک حلقوی ولایت بدخشان، جاده‌ی بزرگ قلعه مراد بیک الی جبل السراج، جاده هرات- چغچران، پروژه آبرسانی ولایت نیمروز، بازسازی میدان هوایی ولایت خوست، اعمار دانشگاه در ولایت بغلان، ادامه کار ساختمان دانشگاه هرات، اعمار دانشگاه در ولایت پکتیا، مراکز مختلف در بخش‌های وزارت صحت می‌باشد.

چالش‌ها در عدم تطبیق بودجه انکشافی
در چند سال گذشته دولت نتوانسته است بودجه انکشافی خودرا که جز مهم برای کشور است طور صد فیصد به مصرف رساند وعلت آن قرار ذیلند. طبق بیانات وزارت مالیه افغانستان از شروع سال ۱۳۹۰ تا فعلاً تمامی وزارت خانه ۳۳ % پلان را سال را تطبیق نموده‌اند. علت عدم تطبیق تاخیر در تصویب پروژه‌ها عدم امنیت مشکلات اداری ناوقت رسیدن پول، وسعت پلان به نسبت عدم داشتن کارکن فنی و غیره مسایل می‌باشد. و علت عمده آن قرار ذیل می‌باشد.
1. اداره و حاکمیت دولتی در ساحه تطبیق پروژه باعث آن می‌شود که پروژه به تعویق بیافتد.
2. بعضی کمک‌ها وعده می‌شود ولی در عمل چنین کمک یا نمی‌رسد یا قسمتی آن می‌رسد و یا ناوقت می‌رسد.
3. بروکراسی کاغذپرانی و سایر مسایل اداری باعث عدم تطبیق پروژه می‌شود.


بودجه فعالیت و تطبیق پلان وزارتخانه‌های افغانستان
دولت اسلامی افغانستان در مدت ۹ ماه سال ۱۳۹۰ از ۲۴۹ میلیارد بودجه سال صرف ۳۳% که حدود ۸۲ میلیارد افغانی می‌شود استفاده نموده است. امکان دارد تا اخیر سال ۱۳۹۰ به ۴۰-۴۵ % برسد که مایه خیلی تاسف است. هکذا کسر بودجه الی ۸۰ فیصد می‌باشد.

وزارت فواید عامه
این وزارت یکی از مهم‌ترین وزارت خانه سکتوری افغانستان می‌باشد. وظیفه این وزارت سروی طرح و نظارت از میدانهای هوایی، راه و شاهراه، خطوط آهن را دارد. بودجه این وزارت درسال ۱۳۹۰ مبلغ ۳۸۰٫۶ میلیون دالر می‌باشد که در ۵۰ پروژه باید مصرف گردد تا فعلاً ۲۱ جدی ۱۳۹۰ حدود ۱۱۴ میلیون دالر مصرف گردیه که ۳۲ فیصد می‌شود.
طبق گزارش وزارت از ۵۰ پروژه ۱۷ پروژه قبلاً تکمیل گردیده است. ۲۲ پروژه تحت کار ۱۱ پروژه در حالت داوطلبی قرار دارد. مهم‌ترین پروژه‌های این وزارت ترمیم واعمار سرک قیصار بالا مرغاب، قلعه مراد بیگ جبل‌السراج شهراه ارلملک، و اشکاشم فیض‌آباد می‌باشد. مهم‌ترین شهراه که افسانه شده است سرک قیصار بالا مرغاب است که امکان دارد هرگز اعمار نگردد تطبیق این سرک شهراه حلقوی افغانستان را تکمیل می‌نماید. [۷]

وزارت صحت عامه
وزارت صحت عامه در سال ۱۶۴٫۷ میلیون دالر پلان داشت که تا فعلاً ۴۲ فیصد تطبق گردیده است. این وزارت دارای ۴۰ پروژه انکشافی می‌باشد که پروژه‌ها ساختمانی و سایر مسایل می‌باشد. علت عدم تطبیق تدارک مواد می‌باشد. که وقت زیاذ را در بر می‌گیرد.

نام وزارت
 %تطبیق پلان
 
نام وزرات
 %تطبیق پلان
اداره ملی مبارزه باحوادث
صفر
  وزارت تحصیلات عالی
۲۱
کمیسیون مستقل انتخابات
صفر
  وزارت معارف
۲۸
کمیسیون مستقل حقوق بشر
صفر
  وزارت عودت مهاجرین
۴۰
اداره جیودیزی و کارتوگرافی
صفر
  وزارت اقتصاد
۱۶
شرکت بریشنا
۱
  وزارت امور زنان
۴۴
آبرسانی وکانالیزاسیون
۲
  وزارت زراعت
۳۶
اداره عالی مبارزه بافساد اداری
۳
  وزارت انرژی و آب
۳۱
وزارت امورخارجه
۴
  وزارت فواید عامه
۲۶
وزارت اطلاعات و فرهنگ
۵
  وزارت انکشاف دهات
۴۷
وزارت دفاع ملی
۹
  وزارت هوانوردی و ترانسپورت
۳۳
وزارت تجارت و صنایع
۱۰
  وزارت اقوام و قبایل
۴۸
معادن و اقتصاد
۱۴
  وزارت مبارزه با مواد مخدر
۱۸
دفتر ریاست جمهوری افغانستان
۱۷
  وزارت انکشاف شهری
۳۸
وزارت مخابرات
۵۷
  وزارت عدلیه
۴۸
صحت عامه
۴۰
  دادستانی کل
۴۲
مجلس بزرگان
۲۱
  اداره ارگان‌های محل
۱۷
مجلس نمایندگان
۳۱
  اداره محیط زیست
۶۸
اداره امور
۳۷
  آکادمی علوم
۳۷
دادگاه عالی
۴۳
  کمیته ملی المپیک
۸۷
وزارت مالیه
۴۲
  اداره کنترل و تفتیش
۲۷
وزارت حج و اوقاف
۴۸
  اداره کوچی‌ها
۴۲
وزارت تجارت
۱۰
  اداره بریشنا
۱
وزارت امور داخله
۱۸
  برد مستقل کابل جدید
۳۵

کسر بودجه در افغانستان
زمانیکه که یک کمپانی یا یک وزارت و یا دولت مصارفش نسبت عوایدش ازدیاد یابد کسر بودجه صورت می‌گیرد. کسر بودجه در اکثر کشورهای جهان حتی امریکا نیز رخ می‌دهد. یکی از علل مهم بلند و پایین رفتن قیمت اسعار، اجناس، و تغیرات در قیمت اجناس می‌باشد. تطبیق ننمودن پلان ۱۰۰% و ده‌ها مشکلات دیگر نیز کسر بودجه را بار می‌آورد.


کریم پوپل
کد مطلب: 17248
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل