تاریخ انتشار :پنجشنبه ۲۷ حمل ۱۳۸۸ ساعت ۰۴:۳۱
کد مطلب : 6978
افغانستان کشوری است که به مدت سه دهه جنگ را تجربه نموده است.وقوع حادثه یازده سپتامبر وبه دنبال آن سرازیرشدن نیروهای خارجی درافغانستان ازمهم ترین تحولاتی معاصر افغانستان به شمارمیرود.پس ازبرچیده شدن تحریک اسلامی طالبان جامعه بین المللی همراه بامردم افغانستان تلاش نمودند که نظام سیاسی مبتنی براراده مردم درافغانستان ایجادنمایند.ریاست دولت دراین زمان براساس توافقات بن به حامدکرزی به عنوان دولت موقت واگذار گردید.پس ازسپری شدن دولت شش ماهه موقت کرزی همچنان سمت خودرابرای یک سال ونیم دیگر به عنوان رئیس دولت انتقالی نیز حفظ نمود.سرانجام اودرانتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۳ نیزشرکت نموده وتوانست برای مدت پنج سال دیگر هم چنان در راس دولت قرارگیرد.
"م خلوصی"
مقدمه
افغانستان کشوری است که به مدت سه دهه جنگ را تجربه نموده است.وقوع حادثه یازده سپتامبر وبه دنبال آن سرازیرشدن نیروهای خارجی درافغانستان ازمهم ترین تحولاتی معاصر افغانستان به شمارمیرود.پس ازبرچیده شدن تحریک اسلامی طالبان جامعه بین المللی همراه بامردم افغانستان تلاش نمودند که نظام سیاسی مبتنی براراده مردم درافغانستان ایجادنمایند.ریاست دولت دراین زمان براساس توافقات بن به حامدکرزی به عنوان دولت موقت واگذار گردید.پس ازسپری شدن دولت شش ماهه موقت کرزی همچنان سمت خودرابرای یک سال ونیم دیگر به عنوان رئیس دولت انتقالی نیز حفظ نمود.سرانجام اودرانتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۳ نیزشرکت نموده وتوانست برای مدت پنج سال دیگر هم چنان در راس دولت قرارگیرد.
دردوره شش ماهه موقت, کرزی ازصلاحیت چندانی برخوردارنبود ازمنظراقوام غیرپشتون کرزی خواه ناخواه یک عنصر پشتونی تلقی می گردید دراین زمان پشتون ها که به طوروسیع ازتحریک طالبان حمایت میکردند به اوبه عنوان بازیچه دست خارجیان نگاه میکردند.کرزی دراین زمان می کوشید به هرنحو ممکن توجه مردم,گروه ها علی الخصوص رهبران جهادی رابه خودجلب نماید.ازاینرو درکابینه دولت گرو های جهادی بویژه حزب جمعیت اسلامی پست های کلیدی وحساس کشورراعهده دارگردیدند.
دوره حکومت انتقالی نیز، دوره چانه زنی و امتیازطلبی میان جناحهای مدعی وشریک در قدرت بود. به همین دلیل تغییرات مهمی درترکیب کابینه وساخت قدرت بوجود نیامد. امتیازات سیاسی و برخوداریهای مادی، همچنان در انحصارنخبگان قومی و زورمندان سیاسی محفوظ ماند.با این وجود، تدوین و تسوید قانون اساسی و برگزاری انتخابات ریاست جمهوری از برجسته ترین دستاوردها و کارنامه های این مرحله محسوب میگردد. توده های تشنه صلح و امنیت و مردم قانع و خوشبین به آینده، امیدواری، اعتماد وانگیزه خود را نسبت به تغییر سرنوشت خویش، درجریان انتخابات ریاست جمهوری به نمایش گذاشتند؛ مشارکت گسترده ومشتاقانه دراین انتخابات و برگزیدن حامد کرزی به ریاست جمهوری، نشانه بیزاری ازدولت/شهرهای قبیله ای/ جهادی و شیفتگی نسبت به شرایط وفرصتهای پیش آمده  وامیدواری نسبت به پیوستگی وهمانندی ملی وعلامت دهنده تکوین روح جمعی بود. بازگشت مشتا قانه ملیونها آواره به وطن وهمت همگانی درجهت بهسازی تعامل اجتماعی وبازسازی ویرانه های اقتصادی، تبدیل به یک بسیج ملی و وظیفه شهروندی گردیده بود. در این دوره، مردم خوشبین افغانستان، به کمترین خدمات دولت راضی بودند وبه بیشترین وعده های رئیس جمهورشان اطمینان واعتماد داشتند.
در دوره  چند ساله دولت منتخب، با مصرف شدن میلیاردها دلارو آرام شدن موج های شادی و التهاب مردم، بتدریج کاستیها و کوتاهی های دولت عریانتر، نابسامانیها بیشتر ونا امنیها گسترده تر جلوه پیدا کرد. وقتی افغانهاسالهای ۲۰۰۵/۲۰۰۶ را با سالهای ۲۰۰۲/۲۰۰۳و ۲۰۰۴ مقایسه میکنند، شرایط آن سالها را از نظر امنیتی با ثبات تر، از نظر سیاسی پر رونق تر و از لحاظ اجتماعی پر جنب و جوش تر از دو سال اخیر میبینند. در این ارزیابی، مردم بصورت عینی شاهدند که همت و هزینه بهسازی ساختارها و نوسازی ظرفیتهای دولت توفیقات کم شماری را نشانه میدهد. کابینه هنوزهم یک مجموعه کار آمد و دینامیک نبوده واز نظر ترکیب و کارورزی، نظام مندی وپیوستگی ارگانیک، استقلال نهادی وموثریت سیستماتیک وعملی، تفاوت کیفی چندانی با کابینه های پیشین ندارد. در سیستم حکومتی، علاوه برروابط ناروشن وزرا با رئیس جمهور، وزارتخانه ها نیزعمدتا بازتابی ازهویت و سنخیت قومی، حزبی و جناحی وزیر مربوطه میباشند. سنتی بودن سیستم های بروکراتیک، فقدان نظم و نظارت،عدم تامین مالی کارمندان دولتی،عدم استفاده ازنیروهای جوان وتحصیلکرده در مدیریتها، نبود بر نامه های کاری مشخص وآیین نامه های اجرایی مدون داخلی درادارات، زمینه فساد گسترده وبهانه نا کارآمدی فزاینده را درساختارهای اجرایی فراهم کرده است.ازاینرو دراین مقاله می کوشیم نقاط قوت وضعف رئیس جمهورکرزی رامورد کنکاش قراردهیم.
۱.دستاوردهاوتوانمندی ها
حامد کرزی زمانی قدرت سیاسی رابه دست گرفت که افغانستان ازبسیاری جهات درمعرض فروپاشی قرارگرفته بود.پیروزی تحریک اسلامی شدیداًمتعصب طالبان فرصت زندگی درداخل رابرای بسیاری ازگروههای قومی تهدید می نمود. وضعیت اسفبار اقتصادی نیز درحداعلای خود قرار داشت.آزادی های سیاسی ومدنی وجود نداشت وتضادهای عمیق قومی برای یک دهه انارشیسم سیاسی رابرکشورحاکم کرده بود که درپرتو آن هیچ گونه هویت جمعی میان اتباع افغانستان احساس نمی گردید. کرزی یک کشور کاملا فروپاشیده را تحویل گرفت وباگذشت زمان توانست موفقیت های رادراین خصوص کسب نماید. موفقیت ها وویژگیهایی مطلوب کرزی را می شود چنین برشمرد.
۱-۱.تلاش برای تقویت دولت مرکزی
ازمهم ترین مشکلات حاکمیت درافغانستان دردوره جهاد وپس ازآن فقدان دولت مرکزی است. دردوره جهادبافروپاشی ساختارسیاسی کشور, درهرنقطه ازافغانستان درواقع دولت های محلی به وجودآمد که تابع میل و خواست فرماندهان محلی بود. ساختار اجتماعی درافغانستان هنوزهم ساختارقومی و قبیله ای است وهمین امرباعث گردیده که درمباحث کلان سیاسی کشور نیزبه رهیافت قومی توجه گردد.ازاینرو درزمان جهادافغانستان به چهارمنطقه تقسیم گردید؛ درجنوب وجنوب شرق پشتونهامستقر گردیدندودرشمال ازبک ها,حوزه جنوب غرب وقسمت های ازشمال شرق به دست تاجیک هابود وهزاره هانیزدرنواحی مرکزی مستقر گردیدند.کابل شهری بود که درآن همه اقوام زندگی می کردند وازهمین جهت هیچ یک ازگروههای قومی برای مدت طولانی به طورکامل نتوانست پایتخت رادراختیارداشته باشد.تنش ها نیزبیشتردرهمین شهربوقوع پیوست.
دولت ربانی به طورنمادین نمایندگانی ازدیگرگروههای قومی را دورخود جمع کرده بود ولی مراکزاصلی قدرت درانحصارتاجیک هاقرارداشت.دولت طالبان اگرچه توانست بربسیاری ازمناطق جغرافیایی حاکم شود اماهیچ گاه نتوانست اعتمادسایر گروههای مبارز رابه خودجلب نموده ویک دولت نیرومند مرکزی به وجودآورد.وقوع حادثه یازده  سپتامبر وتصمیم ایالات متحده مبتنی برحمله برافغانستان مخالفان طالبان رابه طورجدی تشجیع نمود وبزودی با هماهنگی هایی بوجودآمده میان مخالفان طالبان ونیروهای امریکایی بساط طالبان جمع گردید.دراین مدت کوتاه پس ازطالبان, دوباره وضعیت جهادی حاکم گردیدوگروههای قومی درمناطق تحت نفوذخودقدرت محلی رابه دست گرفتند.کنفرانس بن برای حل معضلات افغانستان دایرگردیدوکرزی به عنوان رئیس دولت موقت ازسوی اشتراک کنندگان برگزیده شدواودرمراسم خاصی قدرت را ازبرهان الدین ربانی تحویل گرفت.( محمداکرام اندیشمند,امریکادرافغانستان,کابل:میوند,۱۳۸۴,ص۱۰۱)
کرزی دردولت موقت ازاقتدارچندانی برخوردارنبود. پست های درجه یک درکابینه وی توسط حزب جمعیت اسلامی اشغال گردید اما اوتلاش کردباحمایت های جدی نیروهای بین المللی این خلاء راپرنماید. کرزی دراین راستا سعی نمود ابتدا با دادن پست های بلند رتبه به رهبران جهادی که هریک درمنطقه ای برای خودتشکیلاتی به وجود آورده بودند,آنان رابه پایتخت فراخوانده وحوزه اقتدار دولت مرکزی را گسترش دهد.کریم خلیلی ازبامیان,اسماعیل خان ازهرات,دوستم ازمزارشریف,و حاجی عبدالقدیر ازننگرهار با دادن  پست های دولتی عملا به پایتخت فرا خوانده شدند. خلیلی وحاجی عبدالقدیر به زودی سیاست های خودرا بادولت مرکزی هماهنگ نمودند امادوستم واسماعیل خان حاضر نبودند به سادگی تسلیم خواسته های دولت گردند. همزمان با انجام این فعالیت ها زمان شش ماهه دولت موقت به پایان رسید و درلویه جرگه اضطراری کرزی دوباره به عنوان رئیس دولت انتخاب گردید.
 دردولت انتقالی کرزی همچنان ازسوی فرماندهان محلی نگران بود وسعی می نمود به هرنحو ممکن ولایات راازتسلط آنان خارج نماید:« حامد کرزی رئیس منتخب لویه جرگه اضطراری در دوره عبوری هجده ماهه مساعی بخرج میدهد ، تا قوماندانان و افراد با نفوذ محلی را در پست های غیر فعال مانند معاونیت رئیس جمهور تعیین و از موجودیت شان در محلات شان جلوگیری نماید. زمانیکه او معاونینش را به نماینده های لویه جرگه معرفی نمود ، با سادگی احساسات خود را در رابطه به این مساله چنین بیان داشت و مکرراًً گفت که حاجی قدیر و خلیلی دیگر نباید به ننگرهار و بامیان بروند ، آنها باید در مرکز باقی بمانند. نگرانی کرزی از موجودیت حاجی قدیر و خلیلی در ولایات شان ، تشویش وی را از ولایت افغانستان نشان میدهد»  (ثنامتین نیکپی,شرح رویدادهای سیاسی درافغانستان,۲/۳/۱۳۸۵,(http://www.ariaye.com استراتژی تقویت دولت مرکزی ادامه یافت کرزی با تهدیدهای انجام شده توسط نیروهای خارجی توانست عبدالرشیددوستم واسماعیل خان ازهرات را نیزبه کابل فراخواند. دراین زمان درمقایسه با گذشته دولت از اقتدار قابل توجهی برخوردارگردید وکرزی روزبه روزبرمسایل کلان کشور اشراف بیشتری پیدانمود. درکابینه انتخاب شده توسط رئیس دولت بعد ازانتخابات ۱۳۸۳ کرزی اشکارا ثابت نمود که دیگر اسیر خواسته حزب جمعیت اسلامی نیست. تمام وزارت خانه های درجه یک چون وزارت دفاع, وزارت امورخارجه, وزارت کشور(داخله) که قبلا به طرفداران جمعیت سپرده شده بود دراختیار طرفداران نزدیک رئیس جمهورقرارگرفت.
۲-۱.واقع نگری سیاسی
یک سیاستمدارموفق زمانی می تواند برمسایل ومشکلات فایق شود که درک درستی ازواقعیت های موجودداشته باشد.واقع نگری سیاسی به این معنا است که شخص ازتوانمندی هایی خودآگاه بوده ,فرصت هاوتهدیدهای فراروی خود را تشخیص دهد.ساختارویژه سیاسی واجتماعی افغانستان اهمیت این مساله را دو چندان می نماید؛ افغانستان کشوری است که ساختارمسلط درآن ساختار قومی است تنش های قومی به قدری است که پیدانمودن شخص موردقبول همه اقوام امکانپذیرنیست.اگرچه این ادعا که کرزی درابتدا وانتها مورد قبول گروههای قومی افغانستان است ادعای گزافی      می باشد اما او با اقدامات حساب شده خود توانسته موفقیت هایی را دراین خصوص کسب نماید.درابتدا وی درتقسیم قدرت میان واحدهای قومی وگروههای سیاسی و نظامی بااتکا براصل واقع نگری به این کارمبادرت ورزید.زمانیکه قدرت نیروهای جمعیت اسلامی زیاد بود وکرزی دولت راازاین حزب تحویل گرفت بادادن پست های درجه یک حمایت آنان راجلب نمود ولی بادرنظرگرفتن یک دوره زمان نسبتا طولانی, به صورت پلکانی این حزب راازسریر قدرت به زیر کشانید.اماکرزی دررویاروی  با این حزب راه افراط را پیمود وبه جهت حفظ نفوذ خوددرمیان تاجیک ها فقط معاون اول خودراازاین گروه سیاسی برگزیدودرضمن احمدضیا مسعودرابرای این کارانتخاب نمود که ازپایگاه اجتماعی میان تاجیک ها نیزبرخورداراست وازخانواده احمدشاه مسعود     می باشد.
سمت معاونت دوم رابه هزاره ها اختصاص داده ودرمواقع مختلف کوشش نمود از حمایت های هزاره ها برخوردارگردد. رئیس جمهور به طورمنظم هرسال درعاشورای حسینی درمجالس عزاداری شرکت نموده وسخنانی رادرتمجید ازامام حسین (ع) ونکوهش یزید ایرادمی نماید کاری که درتاریخ افغانستان بی سابقه است.کرزی امسال نیزدرمدرسه خاتم النبین درعاشوراشرکت کرده,به مقام شامخ امام حسین(ع)ادای احترام نمود:«رئیس جمهور افغانستان درمراسمی که به مناسبت بزرگداشت روزعاشورادرمدرسه علمیه  خاتم النبیین(ص) کابل وبا حضور معاون رئیس جمهور,اعضای کابینه,اعضای ولسی جرگه,علما,روحانیان,فرهنگیان وتعدادزیادی ازمردم شهرکابل اعم ازشیعه وسنی برگزارشد,گفت:امام حسین(ع) برای تامین عدالت,رفاه جامعه,احیایی دین اسلام شهیدشد.حامدکرزای ازمردم خواست تاازحادثه کربلا عبرت بگیرند.وی افزود:قیام عاشورا درفرهنگ اسلامی الگویی  برای  ایثار وشهادت وشجاعت,ظلم ستیزی ومقاومت دربرابر ظلم وپیروزی حق برباطل عنوان شده است.رئیس جمهورافغانستان بابیان اینکه ۱۴۰۰ سال قبل بدین سو جهان سوگوارامام حسین(ع)است تصریح کرد:راه حسین راه حق است وپیام نواده گرامی پیامبر(ص) به جهانیان این است که تاروزقیامت درمقابل ظلم ایستاده باشید.» ( محرم درافغانستان,ماهنامه اخبارشیعیان,سال سوم,شماره۲۷,بهمن ۱۳۸۶,ص۱۲.)
حامد کرزی با دادن مقام های عالیرتبه سیاسی ونظامی به عبدالرشید دُستم حمایت های ازبک هارانیز تاحدودی جذب کرده است.او درمواجه باپشتون ها که باازمیان رفتن طالبان  به سراشیبی قرارگرفته بودنددرابتدا بااحتیاط عمل نمودواز ازانجائیکه خود به این گروه قومی تعلق دارد سعی نمود تادرمعادلات سیاسی کشور نقش بربادرفته پشتونهارا احیانماید.( کرزی درباره پشتون هاحمایت های زیادی انجام داده که بعدابرسی می شود.)
۳-۱.تحمل سیاسی
بی شک یکی ازموفقیت های اساسی رئیس جمهورکرزی تحمل سیاسی وی می باشد. آزادی های مدنی به وجودآمده درزمان اقای کرزی درتاریخ افغانستان بی سابقه است.کرزی باتحمل مطبوعات مخالف ,احزاب وشخصیتهای مخالف دولت ,این عرصه را جان تازه ای بخشیده است.نشریات ورسانه ها به طور صریح وقاطع درموارد زیادی تصمیمات کرزی رازیر سوال می برندودربسیاری ازمواقع چه بسا شخصیت سیاسی واجتماعی اورانیز خدشه دارکنند امارئیس دولت دراین گونه موارد باتحمل نمودن مخالفان خود, بااقتدارگرایی برخوردنکرده است.شاید یکی ازمهم ترین علت , حمایت بسیارزیادنیروهای خارجی ازوی باشدکه درپرتواین حمایت ها کرزی به این نتیجه رسیده است که اودرسریر قدرت باقی خواهد بودوانعکاس مخالفت های دیگران دراین روندتاثیر نخواهد گذاشت. مطبوعات ورسانه های بین المللی نیز عموماازاقای کرزی جانبداری می نمایند ازاینرو چون اعتراض های داخلی درروند قدرت بخشی و یاسلب قدرت ازاقای کرزی تاثیری ندارند,وی آنانرابه حال خودواگذارده است.شاید بخش ازحقیقت همین باشد امابخش دیگر مربوط است به روحیه خاص کرزی که تمایل چندانی به اقتدارگرای وایجادسانسوردرمطبوعات ندارد چنانکه تاسیس دولت دموکراتیک ازسوی مجامع بین المللی درافغانستان نیزاین اقتضا را دارد.
به هرصورت که باشد رشد وتقویت آزادی های اساسی ومدنی بی شک یکی ازدستاوردهای مهم دولت حامدکرزی به شمارمیرود.رئیس جمهوراگرچه دربسیاری ازمواقع ازاقدامات انجام شده توسط مخالفان ویا رقبای سیاسی خودابرازناخرسندی کرده است (چنانکه درتاسیس جبهه ملی اواین ناراحتی را ابرازنمود ) (درمورداین رویارویی بعدابحث میشود.) اماهیچ گاه باایجادفضای بسته واختناق آورسیاسی, نخواسته است جلو فعالیت مخالفان خودرابگیرد. حامدکرزی باتحمل ایده های مخالفان ,توانسته روندجدیدی رادرصحنه سیاسی افغانستان بازنماید که درپرتو آن گروههای سیاسی مبارز بتوانند از راه های مسالمت آمیز خواسته های خودرا دنبال نمایند. درساختار قومی وقبیله ای افغانستان فرهنگ تحمل مخالف وجودندارد وگروه های سیاسی همیشه درانجام خواسته های خودتمایل به خشونت دارند ودرمواردبسیاری نیزاین گونه عمل کرده اند. دردوره جهاد همین روحیه با عث گردید که گروههای سیاسی رقیب به خشونتهای سازماندهی شده نظامی برای پیشبرد اهداف سیاسی خود روبیاورند کاری که درفاصله چندسال به یک هنجارسیاسی تبدیل گردید ودرنتیجه ای آن ساختارسیاسی,اجتماعی افغانستان به کلی ازهم پاشید.دردوره جدید حل مسالمت آمیز اختلافات سیاسی یکی ازمهم ترین اهداف دولت مرکزی می باشد که دولت نیز درمراحل مختلف این مساله را رعایت نموده است. سیاست تساهل وتسامح درافغانستان همراه باعزم جدی درحمایت ازدولت مرکزی توانسته ازبروز منازعات قومی وفرقه ای جلوگیری نماید چنانکه می تواند سرآغاز فصل جدیدی ازفرهنگ سیاسی باشد که درنتیجه ی آن گروه های درگیر درکسب قدرت؛ ازراه های مسالمت آمیز ومدنی خواسته های خودرا دنبال نمایند.
۴-۱. جذب حمایت های بین المللی:
حامدکرزای ازرئیس جمهورانی است که دریک وضعیت خاص وبحرانی قدرت رابه دست می گیرند کرزی درپیشبرد اقدمات خود به نیروهای خارجی وابسته است. درداخل افغانستان اوازتشکیلات سیاسی ونظامی برخوردارنبوده وهمین مساله باعث گردید که کرزی درکانون توجه مراجع بین المللی قرارگیرد. درباره حمایت های مجامع بین المللی نیز باید دومساله را ازهم جدانمود یکی حمایتگران سیاسی آقای کرزی که عمدتا اعضای ناتو و در راس آن ایالات متحده راشامل می شود. جذب حمایت های مقامات رسمی این کشورها اگرنشانه ضعف نباشد هیچ گاه نشانه قوت نیست.امابخشی ازحمایت های خارجی فراترازنیروهای اشغالگر است بلکه به نهادهای بین المللی و سایر کشورها تعلق دارد.کرزی توانسته است این نوع ازحمایت هارا نیز باخودداشته باشد البته ممکن است این ادعا نیز عاری ازحقیقت نباشد که حمایت های خارجی ازنوع دوم نیزدرتعامل با نوع اول آن قراردارد ازاینرو تنها شخصیت هایی می توانند این موفقیت هاراکسب نمایند که درمرحله اول توجه کانون های قدرت بین المللی را کسب کرده باشند. رئیس جمور کرزی درراستای اقدامات محول شده ازسوی مجامع بین المللی نیز موفق عمل کرده است .دولت موقت اقای کرزی براساس توافقات بن موظف بود ,دولت انتقالی رابراساس لویه جرگه ایجادنماید فرماندهان محلی راخلع سلاح نماید.دولت انتقالی نیز ماموریت داشت که قانون اساسی جدیدی راتدوین نموده وکشوررابرای انجام انتخابات پارلمانی وریاست جمهوری اماده سازد. کرزی دراین مواردتوانسته درمهلت های مقررمصوبه های این موافقتنامه رابه اجرادرآورد. (درباره موافقتنامه بن بنگرید: موافقتنامه بن,فصلنامه مطالعات اسیای مرکزی وقفقاز,شماره ۳۸,تابستان ۱۳۸۱ ص۳۲۰.)
برنامه سازندگی افغانستان نیز متوقف برجذب کمک های خارجی است.و رئیس دولت درجذب کمک های خارجی نیز ازتوفیق نسبی برخوردارمیباشد .کنفرانس توکیو , کنفرانس لندن وکنفرانس پاریس ازکنفرانس های بین المللی است که برای بازسازی افغانستان درنظرگرفته شده بودند .البته عملکردکرزی درخصوص نحوهٔ مصرف کمک های بین المللی موردسوال است ودربسیاری ازمواقع وی دراین خصوص چندان موفق عمل نکرده است.کرزی درپشبرد اهداف خود وگسترش آزادی های مدنی وسیاسی ازسوی مجامع بین المللی تشویق های رانیز دریافت کرده است که مهمترین انها چنین است:
-دوکتورای افتخاری در رشته حقوق از  پوهنتون  جورج تون۲۰۰۶.
-دوکتورای افتخاری در رشته ادبیات از پوهنتون نبراسکا در شهر اوماها ,سال۲۰۰۵.
-مدال آزادی فلادلفیا توسط بنیاد فلادلفیا ۲۰۰۴.
-جایزه حفظ اتحاد توسط دای قادریگه درآلمان ۲۰۰۴.
-جایزه سمت سلحشور توسط ملکه الیزابت دوم ۲۰۰۳.
-دوکتورای افتخاری در رشته ادبیات از پوهنتون هیماچل پرادیش که در شهر شیمله کشور هندوستان موقعیت دارد به حامد کرزی اعطا شد ۲۰۰۳.
-جایزه آزادی انستیتیوت بین المللی آزادی خواهان ۲۰۰۳
-جایزه آسیا در مسیر حاکمیت قانون توسط کانون وکلای آمریکا ۲۰۰۳
-جایزه آزادی کمیته نجات بین المللی ۲۰۰۲. (افتخارات۳۰/۲/۱۳۸۷,pashto-dari/http://www.president.gov.af)
http://payam-aftab.com/vdcb.zb0urhb9wiupr.html
ارسال نظر
نام شما
آدرس ايميل شما