کد QR مطلبدریافت صفحه با کد QR

افغانستان، تعامل با هند و تقابل با پاکستان/ محمدرضا گلکوهی

5 جوزا 1392 ساعت 5:17


به گزارش پیام آفتاب، این رخدادها بار دیگر ذهنیتی را در افکارعامه در افغانستان زنده ساخت که نباید دیپلماسی کابل به خروج از حالت توازن میان دو کشور برادر "پاکستان" و دوست "هند" خارج شود. زیرا ممکن است این رویه‏ی دیپلماتیک برای کابل گران تمام شده و بخصوص اینکه اعمال سیاست پاکستان با رویکرد خشونت آمیز و با زبان انفجار و خونریزی به تصویر کشیده ‏شود.
اما دل بریدن از هند برای افغانستان به همان اندازه دشوار است که تعریف سیاست‏ها در عرصه‏ی تأمین صلح بدون در نظر گرفتن پاکستان غیرممکن به نظر می‏رسد. کارشناسان براین باورند که این دو کشور منطقه و رقیب، هرکدام از بستر افغانستان سودهای سرشار سیاسی و اقتصادی را مد نظر دارند که مدیریت و ایجاد توازن در روابط با این دو کشور به آسانی تمثیل نخواهد شد.
پاکستان به دلیل اینکه افغانستان را بستر مناسب مصرف مواد خوراکی و سایر تولیدات خویش دانسته و از سویی هم مایل نیست که نظام حاکم در کابل به ادعاهایی مثل عدم رسمیت یافتن خط دیورند دامن بزند، نفوذ سیاسی و اطلاعاتی خویش را در ساختار نظام و مخالفان مسلح افغانستان حفظ نموده است. این مسأله برای افغانستان زنگ خطر خفته و بحران بالقوه‏ای است که هر لحظه احتمال تشدید آن وجود داشته و هراس آور است.
از جانب دیگر هند نیز با دیپلماسی نرم توانسته است دل ارگ نشینان کابل را به دست بیاورد. تعهد کمک 500 میلیون دالری من موهان سینگ نخست وزیر این کشور در سفر دو سال پیش وی به کابل و پاسخ مثبت به تقاضای حمایت از تقویت نهادهای نظامی افغانستان در سفر اخیر کرزی این رابطه را برای حکومت کابل ناگزیر ساخته است.
هند نیز با سابقه دوستی 500 سالگی و صداقتی که در این مسیر نشان داده است به تداوم و تحکیم این رابطه نیازمند است. زیرا رسیدن به منابع سوخت آسیای میانه از طریق افغانستان برای اقتصاد رو به توسعه‏ی هندوستان یک ضرورت جدی است.
با این وصف، پرسش این است که آیا به راستی سفر اخیر حامدکرزی باعث برانگیختن خشم پاکستان خواهد شد؟
دیدگاه‏ها در این خصوص متفاوت است در حالی ‏که برخی از اعضای مجلس سنا در افغانستان و تعدادی از آگاهان امورسیاسی و نظامی این سفر را در شرایط حاضر نامطلوب دانسته و برای امنیت افغانستان خطرساز توصیف می‏کنند، عده‏ی دیگر آن را یک امر حیاتی تلقی نموده و ارتباط آن را به سیاست خشونت آمیز اسلام آباد بی دلیل می‏دانند.
«عبدالستار خواصی» عضو مجلس سنای افغانستان این سفر را در فصل حساس کنونی نامناسب دانسته می‏گوید و در شرایط کنونی سفر آقای کرزی، پاکستان را حساس‏تر ساخته و مشکلات را دو چندان می‏سازد و از سویی هم هند نمی‏تواند دست مداخلات پاکستان در افغانستان را کوتاه سازد و یا کمک‏هایش در حدی باشد که افغانستان بدون نیاز به پاکستان روی پای خود بایستد.
اما «محمود صیقل» کارشناس مسایل روابط بین‏الملل براین عقیده است این سفر از پیش برنامه ریزی شده است و به هیچ وجه دلیلی برای تشدید خشونت‏ها از منظر سیاست پاکستانی در افغانستان نشده و نباید چنین پیامدی را به دنبال داشته باشد.
به اعتقاد وی سفر اخیر کرزی ربطی به جریان‏های تند و داغ افغانستان با پاکستان ندارد، بلکه یک سفر معمولی در چارچوب روابط استراتژیک است.
با این وصف، مسأله‏ی عمده این است که دستاورد این سفر برای افغانستان چه بوده و چه تأثیری در تقویت نهادهای نظامی کشور خواهد داشت؟
درحالی‏که برخی از کارشناسان جلب توجه هند را در بخش‏های اقتصادی با سرمایه‏گذاری بازرگانان آن کشور در افغانستان و کمک تجهیزات نظامی موثر ارزیابی می‏کنند، تعداد دیگری اما هرگونه کمک‏های خارجی را نیازمند مدیریت داخلی می‏دانند.
«جنرال امان الله امان» کارشناس مسایل نظامی واگذاری تجهیزات نظامی از جانب هند به افغانستان را مطلوب تلقی نموده و معتقد است که این کشور حاضرخواهد شد تا با نرخ مناسب‏تری تسلیحات نظامی را دراختیار افغانستان بگذارد. به نظر وی، آموزش نظامیان افغان توسط آموزگاران هندی نیز بسی بهتر از انجام این کار توسط مربیان غربی خواهد بود.
افزون بر کمک‏های نظامی در خصوص روابط با هند، همکاری‏های اقتصادی را نیز می‏توان در این چشم انداز مد نظر گرفت. همکاری هند برای ایجاد ترانزیت کالا از طریق بندر چابهار ایران یکی از این گزینه‏ها است.
«وحید مژده» آگاه امور سیاسی معتقد است که در شرایطی که چین با ساختن بندر گوادر در بلوچستان پاکستان قصد دارد تا در دهانه‏ی یکی از مهم‏ترین تنگه‏های استراتژیک جهان از نظر تامین منابع انرژی حضور داشته باشد، هند به‏عنوان رقیبی برای هند، قراردادی با ایران را برای توسعه بندر چابهار در بلوچستان ایران به امضا رسانیده است.
هندوستان می‏خواهد از طریق این بندر، رابطه‏ نزدیک با افغانستان و آسیای میانه برقرار سازد. استفاده از منابع معدنی افغانستان ایجاب می‏نماید تا هندوستان بر سرگزینه‏ی چاه بهار به‏عنوان مسیری برای دور زدن پاکستان استفاده نماید.
«فضل رحمان اوریا» اما این سفر را بیش‏تر از حالت نمایشی برخوردار دانسته و براین باور است که حامدکرزی در سال‏های آخر عمرش اقدام به نمایش‏هایی چون طرح خط دیورند، تجهیز نظامیان کشور با راهکارهای منطقه‏ای و... می‏کند تا از خودش در ذهنیت مردم قهرمان سازی کند. به نظر وی این امر در راستای استحکام پایه‏های قدرت شخصی رییس جمهور با تداوم قدرت طلبی از طریق علم ساختن فرد دیگری از خاندان حامدکرزی است.
این درحالی است که دو روز پیش (31 ثور) نامزدی قیوم کرزی، برادر رییس جمهور طی مراسمی در قندهار به صورت رسمی اعلام شد. با این وجود، اوریا هرگونه بهره‏برداری از کمک‏های نظامی هند را نیازمند مدیریت داخلی قوی می‏داند.
وی تصریح می‏کند که هر مقداری که کمک‏های نظامی، اقتصادی، سیاسی و دیگر کمک ها همه جانبه و گسترده تر شود، تأثیرش بیشتر خواهد شد و فعلا بر بنیاد یک استراتژی، افغانستان هندوستان و آمریکا اهداف مشترک استراتژیک دارند که باید در همین راستا کار شود، ولی در جهت مدیریت این استراتژی در افغانستان ما زمینه‏ی مدیریت چنین طرح‌هایی را نداریم و به همین دلیل است که خیلی از طرح‏ها پا در هوا و بدون استفاده باقی‏مانده است.
با این حال، پاسخ این سوال که آیا چنین پتانسیل مدیریتی جهت استفاده‏ی موثر از کمک‏های هند در افغانستان وجود دارد یاخیر، با گذشت زمان به اثبات خواهد رسید.
محمدرضا گلکوهی
انتهای پیام/.


کد مطلب: 22589

آدرس مطلب :
http://www.payam-aftab.com/fa/article/22589/افغانستان-تعامل-هند-تقابل-پاکستان-محمدرضا-گلکوهی

پیام آفتاب
  http://www.payam-aftab.com