اسلام امروزه تنها دين اعراب خاورميانه و شمال آفريقا، مردم ايران يا ساكنان كشورهاي آسياي ميانه، افغانستان و جنوب و جنوبشرق قاره آسيا نيست، بلكه اين دين الهي هر روز پيروان بيشتري را در ميان مردم ديگر نقاط جهان بدست ميآورد.
امروزه علاوه بر آن كه مهاجران به افزايش جمعيت مسلمانان در كشورهاي اروپايي و آمريكا كمك كردهاند، شمار مسيحيان و پيروان ديگر اديان نيز كه در اين كشورها به اسلام روي ميآورند، روندي روزافزون دارد و هرچند اين مساله با همه وسعت آن شايد از نگاه برخي افراد چندان غيرعادي جلوه نكند ولي اگر بدانيم اسلام اين روزها حتي در ميان سرخپوستان آمريكاي لاتين نيز به يك دين محبوب تبديل شده است، حتما اين موضوع براي همگان جالب توجه خواهد بود.
نمونهاي از گرايش به اسلام به عنوان ديني نو را در ميان سرخپوستان آمريكاي لاتين، سايت اسپانيايي زبان وب اسلام از ايالت چياپاس مكزيك گزارش كرده است. متن كامل اين گزارش را پيش رو داريد.
--------------
هر بار، سرخپوستان مايا و توتسي بيشتري در ايالت چياپاس مكزيك به اسلام ميگرايند. 15 سال پس از شكلگيري جنبش زاپاتيستا، تغييرات عميقي در اين منطقه رخ داده است. يكي از آنها، ظهور اسلام به عنوان يك دين جديد است. جامعه مسلمان كه اكثريت آنان، سرخپوستان مايا و توتسي تغيير دين داده هستند، هر روز دامنه بيشتري در اين منطقه پيدا ميكند.
مولينا د لس آركوس، يكي از فقيرترين محلات سان كريستوبال د لاس كاساس، دومين شهر چياپاس است كه گردشگران زيادي را بخاطر معماري دوران استعمار جذب ميكند. جمعيت آن بطور كامل سرخپوستان بومي هستند و زبانهاي مايا و توتسي در آنجا رواج دارد.
با اين وجود، روزهاي جمعه آواز كند و يكنواخت عربي دعاي مسلمانان در اين منطقه شنيده ميشود. در يك كلبه چوبي تزيين شده با آيات اسلامي و به زبان عربي، حدود 20 خانواده توتسي يك نوع مسجد ايجاد كردهاند. سالوادور لوپز امام جماعت مسجد به ما ميگويد:در اينجا روح خود را تزكيه و خدا را عبادت ميكنيم. امروز همه نيامدهاند چون در اينجا برخي بايد روزهاي جمعه كار كنند.
او با لبخندي حاكي از رضايت ميافزايد: شرايط براي ما خوب پيش ميرود. جامعه ما هنوز كوچك است، حدود 200 نفر هستيم، اما در كوتاه مدت اين رقم رشد خواهد كرد.
لوپز در سال 1995 به اسلام گرويد و نام عربي محمد امين را براي خود انتخاب كرد. او يكي از نخستين افراد قبيله توتسي بود كه مسلمان شد. خود او مطالعه عميقش در باره اين انتخاب را چنين توضيح ميدهد:... در چياپاس ناآگاهي زيادي نسبت به اسلام وجود دارد. پيش از اين، هيچكس واقعا نميدانست كه اسلام از چه چيز سخن ميگويد و اساسا حتي خود من نيز مطمئن نبودم كه در جريان اين تحقيق و مطالعات، چه چيزي برايم رخ خواهد داد. خانوادهام هم موافق با آغاز چنين كاري نبودند. شرايط دشواري بود اما سرانجام اسلام به من چيزي را داد كه در مسيحيت پيدا نكرده بودم.
جايگزين سرمايهداري
تا آن زمان، همواره تعدادي از مسلمانان در مكزيك بودند كه از كشورهاي اسلامي آفريقا و خاورميانه به آنجا مهاجرت كرده بودند اما از سال 1995 هنگامي كه مسلمانان اسپانيايي تحت هدايت آئورليانو پرز براي ترويج كلمه الله به مكزيك آمدند، خود مكزيكيها شروع به گرويدن به اسلام كردند. ورود آنها بطور مستقيم با نافرماني و شكل گيري جنبش زاپاتيستا در ايالت چياپاس در سال 1994 همزمان شده بود. اسپانياييهاي مسلمان دريافتند كه اين ايالت فقير، سرزميني مستعد و حاصلخيز براي نشر اصول و ارزشهاي اسلامي است.
از زمان تسلط اسپانيا بر آمريكاي لاتين و از جمله مستعمره كردن مكزيك در قرن شانزدهم ميلادي تاكنون، اعضاي قبايل مايا و توتسي همواره در حاشيه قرار داشتهاند. آنها در فقر شديد زندگي ميكنند، توسط دولتهاي فاسد به استثمار كشيده شدهاند و قرباني نژادپرستي سفيدپوستان و دو رگهها هستند. در ميان سرخپوستان، مشكلات زيادي ناشي از مصرف الكل وجود دارد.
ماياها و توتسيهاي مسلمان اكنون به جنبش مورابيتون تعلق دارند كه بخشي از اسلام اهل سنت است و مصرف الكل را بطور كلي ممنوع كرده و اخذ سود براي اعطاي وام را حرام ميداند. به عقيده بسياري از مردم چياپاس، اين مذهب يك جايگزين سازنده را براي نظام سرمايهداري ارائه ميدهد. با اين وجود، محمد امين تاكيد ميكند كه اسلام منحصر به سرخپوستان چياپاس نيست. او ميگويد: اسلام تفاوتي ميان نژادها نميگذارد و به همگان خوشامد ميگويد.
مسلمانان چياپاس
با اين وجود، زمينههاي اجتماعي گرايش به اسلام از مدتها پيش و زماني كه مسلمانان تحت رهبري محمد نفيه، روحاني اسپانيايي اعزام شده به ايالت چياپاس، حمايت خود را از شورشيان زاپاتيستا تحت فرماندهي ماركوس اعلام كرد، در اين منطقه وجود داشته است.
بسياري از زاپاتيستهايي كه بخاطر حقوق جمعيت سرخپوستان و اصلاحات كشاورزي مبارزه ميكنند، توتسي هستند. برخي از آنها در همان آغاز به اسلام گرويدند اگرچه، فرمانده ماركوس در ابتدا موضعي مردد اتخاذ كرده بود.
با وقوع اين رخداد، دولت مكزيك احساس خطر كرد و تحولات مربوط به حضور اسلام را در منطقه تحت نظر گرفت. ويسنته فوكس، رئيسجمهور سابق مكزيك در اين زمينه تا آنجا پيش رفت كه حتي مسلمانان چياپاس را به داشتن ارتباط با القاعده متهم ساخت اما چنين اتهامي، هيچگاه ثابت نشده است.
محمد امين به چنين اتهامي ميخندد: ما هيچگونه ارتباطي با تشكلهاي اسلامي خارج نداريم و با ديگر اديان منطقه چياپاس نيز مشكلي نداريم. اسلام به معناي صلح است و ما به همگان احترام ميگذاريم.
اين سخن، البته، به معناي آن نيست كه مسيحيان به رقيب جديد خود، نگاه مثبتي داشته باشند. آندرس فرر كه اكنون مجاهد ناميده ميشود، يكي از مسيحياني است كه در سال 1998 اسلام آورد و براي اين كار ناچار شد مشقات بسياري را تحمل كند.
او ميگويد: بسياري از مردم نسبت به اين كار من واكنش بدي نشان دادند، چون برداشتي از ماهيت اسلام ندارند. برخي از آنها حتي كار را به جايي رساندند كه ما را تروريست خواندند، حتي خانوادهام فكر ميكردند كه من ديوانه شدهام.
پيتزافروشي اسلامي
با وجود مخالفتها، اسلام در چياپاس رونق دارد. مسلمانان يك مدرسه (مكتب قرآن)، يك مركز اسلامي، يك قصابي و يك پيتزافروشي در اين منطقه داير كردهاند و كلاسهاي آموزش عربي براي مسلمانان جديد وجود دارد. آنها همچنين براي سفرهاي زيارتي از جمله حج كه سالي يكبار در مكه برگزار ميشود و تاكنون بسياري از سرخپوستان مسلمان آن را انجام دادهاند، آموزش ميبينند.
لوپز، امام جماعت مسجد توتسيها ميگويد كه اسلام به صورت كند اما مطمئن در چياپاس در حال رشد است. در اين مسجد بطور دقيق 17 خانواده داريم اما هر بار مردم بيشتري به سوي پيام الله آغوش ميگشايند. بله، من فكر ميكنم كه براي ماندن به اينجا آمدهايم.
قوم مايا
مايا، قومي متمدن با قدمت ديرينه و فرهنگي 3000 ساله است كه سالها پيش پهنه وسيعي از قاره آمريكا را در اختيار داشتهاند اما امروزه سرزمين آنان به 5 ايالت جنوبشرقي كشور مكزيك به نامهاي چياپاس، كامپچه، كينتانا رو، تاباسكو و يوكاتان و نيز چند كشور كوچك آمريكاي مركزي شامل گواتمالا، هندوراس، السالوادور و بليز محدود شده است.
ماياها در طول تاريخ دراز و ديرينه خود با صدها زبان با يكديگر سخن ميگفتند اما امروزه شمار آن به 44 زبان و گويش مختلف كاهش يافته است. شهرت اين قوم متمدن باستاني در جهان بيش از همه در زمينه ميراث علمي و ستارهشناسي آنها است. قوم مايا كه با فرهنگ ترين جامعه را در سراسر آمريكاي مركزي تشكيل داد، در زمينههاي ادبيات نوشتاري، شهرسازي، رياضيات و ستارهشناسي به پيشرفتهاي قابل توجهي نايل آمدند.
تمدن مايا كه در زمينه پيشگويي و نذر و قرباني براي خدايان شهرت بسياري داشت، سرانجام در پي پيشي گرفتن ميزان افزايش جمعيت از ميزان توليدات غذايي، منازعات بين شهرها، خشكسالي طولاني كه مردم را مجبور به ترك شهرها كرده بود و ورود استعمار به قاره آمريكا رو به زوال نهاد اما از نظر فرهنگي و معماري آثاري منحصر به فرد از خود برجاي گذاشت. با اين حال، بر خلاف تصور رايج، اين قوم هرگز به صورت كامل ناپديد نشده و اعقاب آنان همچنان در منطقه زندگي ميكنند و بيشتر آنان به زبانهاي خانواده مايا سخن ميگويند. توتسيها نيز شاخهاي از قوم مايا هستند كه گويشي خاص دارند و اكنون در مناطق مرتفع ايالت چياپاس مكزيك در روستاهاي اجدادي خويش زندگي ميكنند. به گفته دولت مكزيك، شمار توتسيهاي ايالت چياپاس طبق سرشماري سال 2005 در اين كشور حدود 350 هزار نفر است.
مترجم: محمدرضا نادري گيسور
منبع: جام جم ، به نقل از سايت اسپانيايي زبان وباسلام
